Boekrecensie

A.M. Homes schetst het moderne leven van welgestelde Amerikanen

A.M. Homes. Beeld Marion Ettlinger
A.M. Homes.Beeld Marion Ettlinger

A.M. Homes schetst het moderne leven van welgestelde Amerikanen in twaalf losjes verbonden verhalen.

De moeder van Cheryl heeft al haar jeugdfoto’s laten retoucheren ‘zodat ze er perfect uitziet - geen vooruitstekende tanden, geen snee in haar wang, geen acne’. Cheryl vertelt het aan haar beste vriend Walter.

‘Weet je nog, vroeger, toen we zoveel fantasie hadden?’ vroeg Walter een paar bladzijden eerder.

‘Toen we ons niet druk maakten over wat andere mensen dachten?’ antwoordde Cheryl.

Die tijd is duidelijk voorbij. Het grotemensenleven, waarvan je de schrale werkelijkheid maar beter een beetje kunt opleuken, is al te ver ingezet.

In haar nieuwe bundel ‘Dagen van inkeer’ schetst A.M. Homes, in twaalf soms losjes met elkaar verbonden verhalen, het moderne leven van vooral welgestelde, hoogopgeleide Amerikanen. Ze zijn arts, stadsplanoloog of oorlogscorrespondent, ze hebben een langlopende relatie, kinderen vaak, en ze lijden in meerdere of mindere mate onder hun bestaan.

Een belangrijk thema in ‘Dagen van inkeer’ is echtheid. Of eigenlijk onechtheid. Sylvia bijvoorbeeld, schrijfster van ‘taboedoorbrekende’ romans over de Holocaust. Ze is Joods, en probeert met wisselend succes invulling te geven aan die identiteit. Tot verbijstering van haar moeder: ‘We zijn Joods, waarom zouden we dat moeten praktiseren? Hebben we niet al genoeg geleden?’

Sylvia wordt als kenner ingevlogen voor een (door onder meer een ijsfabrikant gesponsorde) topconferentie over genocide. Maar als ze eenmaal in het bezit van een welkomstas ‘afgeladen met genocidespullen’ op het podium zit, voelt de aangekondigde paneldiscussie meer als een wedstrijd ‘met het publiek als jury’. Dat Sylvia’s grootvader zijn familie verloor in de kampen, geeft haar geen krediet om over de oorlog te schrijven, volgens mensen die het zélf hebben meegemaakt.

‘Fictie is een luxe die onze familie niet had,’ bijt een Holocaustslachtoffer haar toe, en de zaal applaudisseert. Dan kan Sylvia’s therapeut nog zo duidelijk hebben bezworen dat de door haar beschreven ‘emotionele waarheden’ authentiek zijn, ze voelt zich een charlatan.

In ‘De nationale vogeltentoonstelling’ is het idee van echtheid op een andere manier fluïde. Het verhaal bestaat uit bijdragen in een chatroom over parkieten. Er zijn mensen die wetenswaardigheden over hun vogeltje posten, er zijn er die één vraag stellen (‘Is braken normaal voor een parkiet?’) maar er zijn er vooral die nergens anders kwijt kunnen wat ze werkelijk bezighoudt.

Iedereen is anoniem op het forum, dus niemand weet zeker of de ArMyRose echt een soldaat in Afghanistan is, en VogelMeisje echt een eenzame onderbouwscholier. Soms duikt er enige argwaan op in de conversatie, maar meestentijds is iedereen blij met de online uitlaatklep. “Ik ben zesenzeventig en kijk er elke dag naar uit. Ik heb het nooit over mezelf, maar ik zit in zo’n gemotoriseerde stoel, ben afhankelijk van zuurstof en dit is het interessantste wat ik in jaren heb meegemaakt.”

Homes laat de vogelvrienden met elkaar meeleven (‘Succes met je proefwerk’) en ze doen soms enorme bekentenissen. Tegelijkertijd praten ze vaak langs elkaar heen. Ook dat is een terugkerend thema in ‘Dagen van inkeer’. Mensen communiceren, proberen hun hart te luchten, maar lijken het vooral tegen zichzelf te hebben. Ze missen het vermogen om te luisteren, en zelfs als ze dat wel lukt, interpreteren ze louter vanuit hun eigen kader.

In elk stuk zet Homes de lezer midden- in een situatie die al in volle gang is. Tussen een aantal lange delen, die de tragikomische, pakkende toon van haar succesromans als ‘Vergeef ons’ hebben, staan ook kortere, veel abstractere verhalen. Hierin spelen vervreemdende rollenspellen en oncomfortabele sprookjeselementen een hoofdrol. Deze korte scènes lezen minder makkelijk, maar geven de omringende grotere wel een extra lading.

Een combinatie van surrealisme en het zeer alledaagse kenmerkt ‘Altijd prijs’, waarin een gezin op typisch Amerikaanse wijze boodschappen doet, met vele coupons. Ondertussen vinden ze een baby, die ze ook maar meenemen. En de vader wordt door het winkelpubliek genomineerd als presidentskandidaat, wat hij ook maar meteen in werking zet. Niemand vindt de gang van zaken gek, of heeft er een mening over. Dit is, lijkt Homes te zeggen, nu eenmaal Amerika, waarin je je eigen realiteit kunt creëren. En anders doe je gewoon alsof.

Wie is A.M. Homes?

De Amerikaanse A.M. Homes (1961) bouwt sinds het eind van de jaren tachtig aan een gevarieerd oeuvre. In Nederland verschenen onder meer ‘Het einde van Alice’ en ‘Dit boek redt je leven’. Met haar bestseller ‘Vergeef ons’ won ze de toonaangevende Women’s Prize for Fiction. Een theaterbewerking van deze Great American Novel was onlangs te zien bij Toneelgroep Amsterdam. Trouw noemde dit stuk een ‘ontroerende rollercoaster over schuld en boete’.

Behalve romans schrijft Homes ook non-fictie en korte verhalen, een genre dat zij ‘voedsel voor de ziel en de geest’ noemt. Een belangrijk thema in haar werk is het contrast tussen hoe mensen zich aan de buitenkant presenteren, en hoe hun leven er werkelijk uit ziet. ‘Ik schrijf dat op wat niemand hardop durft te zeggen,’ zei ze in een interview met The Guardian. Ook als het over haar eigen leven gaat. ‘De dochter van de minnares’ schetst hoe Homes pas op haar 31ste voor het eerst haar biologische ouders ontmoet - die niet geheel toevallig een nier van haar nodig hebben. Ze beschrijft de bizarre loop van zaken enerzijds wreed, anderzijds vol compassie - typerend voor Homes. Ook in ‘Dagen van inkeer’ is liefde tussen ouder en kind, tussen broer en zus, niet vanzelfsprekend onvoorwaardelijk en weten mensen elkaar vaker niet dan wel werkelijk te bereiken.

Dagen van inkeer
Vert. Gerda Baardman, Monique ten Berg
De Bezige Bij; 320 blz. € 22,99

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden