54 Sylvia Borren

De hoogste stijger, Greenpeace-directeur Sylvia Borren, speelde een cruciale rol in het opstellen van het energieakkoord. 'Ik werd er soms stapelgek van.'

Directeur Greenpeace Nederland (1950)

We hebben als milieubeweging vreselijk hard aan het energieakkoord gewerkt. Het was een proces waar wij als milieubeweging oplossingen aandroegen, en anderen die weer konden neersabelen. Onze onderhandelaars kwamen steeds met stoom uit de oren terug van de bijeenkomsten in het gebouw van de Sociaal-Economische Raad (Ser). Te weinig leiderschap, te weinig echte onderhandelingen. Kijk, er werden door de veertig partijen meer dan 140 onderwerpen besproken en bij elk deel heb je te maken met mensen die iets niet willen. Als je dat centraal stelt, kom je ergens beneden uit. Heel frustrerend.

"Op een gegeven moment zei ik tegen Tjerk Wagenaar, de directeur van Natuur en Milieu die namens de milieuclubs aan tafel zat: 'regel een ontmoeting met Bernard Wientjes, de voorzitter van VNO-NCW. Die was daar aanvankelijk niet happig op. Volgens mij deels omdat het Greenpeace betreft, maar ik heb ook begrepen dat ik werd gezien als een persoon waar je last van kan krijgen. Wellicht speelt mijn hekserige uitstraling mij parten, haha. Daar ben ik trots op!

"Die eerste ontmoeting duurde een uur. Bernard ging eerst uitgebreid vertellen welke kant het op moet met Nederland. Daar werd ik ongeduldig van. Ik heb ingebroken: 'Jouw mensen zijn niet bezig met oplossingen, niet bezig om de opdracht van het kabinet - een breed gedragen energieakkoord voor de toekomst - te vervullen. Jullie schoffelen alles onderuit'."

"De dag na de ontmoeting met Wientjes was ik net tegen vrienden aan het vertellen dat je soms een macht tegenkomt waar geen land mee te bezeilen is, toen ik een berichtje kreeg: Wientjes. Tijdens een etentje heb ik hem kunnen uitleggen waar mijn passie vandaan komt. Dat ons klimaat- en milieugedrag vooral mensen in ontwikkelingslanden raakt. En dat zit erg op mijn netvlies na mijn werk bij Oxfam Novib. Ik word altijd giftig als mensen zeggen dat dit gaat over de toekomst van onze kleinkinderen. Nee, het gaat over levens nu. Wientjes wantrouwde de milieubeweging. Hij zei: 'Jullie laten de Ser-onderhandelingen hoog oplopen om het vervolgens te laten ploffen'. Maar wij geloofden in de uitdaging."

"Wientjes en ik spraken af dat we niet bij de onderhandelingen zouden weglopen totdat we uren hadden gemaakt. Dat is ook gebeurd. Hebben we zelf geregeld hè, buiten de Ser om. Toen het weer spannend werd, hebben Tjerk en ik die afspraak verzilverd. We zijn naar de Malietoren in Den Haag gereisd, het onderkomen van VNO-NCW, en hebben Wientjes gebeld: 'We zitten beneden'. Die aanpak werkte. Twee uur lang hebben we met Bernard alle onderwerpen doorgesproken, en zaken gedaan. Op grond van dat gesprek ontstond het basisakkoord tussen werkgevers, vakbonden en milieubeweging."

"Daarna kwam de volgende hobbel, met minister Henk Kamp van economische zaken zelf, die op allerlei punten achteruit ging schaken. Het was bizar. Tot op het moment van ondertekenen, eind augustus, kreeg ik nog opmerkingen van ambtenaren, zoals: 'dit en dit gaat het toch niet worden'. Daar werd ik soms stapelgek van. Ik zei tegen een collega: 'Het voelt niet alsof je een deuk in een pakje boter probeert te slaan, maar een deuk in een waterbed'. Elke keer als je even met je ogen knipperde, was de tekst terug bij af."

"Of ik uiteindelijk tevreden ben over het energieakkoord? Er komen veel windmolens, er gaan hopelijk kolencentrales dicht, er komt geld voor woningisolatie. Maar tevreden? Nee, we hadden nog veel verder willen en kunnen springen. Natuurlijk wogen we af of het beter was er alsnog uit te stappen. Maar dan zou de duurzame toekomst in handen liggen van Kamp en de Tweede Kamer. Dan ben je speelbal in het geweld van de 6 miljard euro bezuinigingen en de profileringsdrang van politieke partijen. Ben je dan beter af?

"Als je referentie is wat Nederland de afgelopen 25 jaar heeft gedaan, dan is dit een goed akkoord. Is je referentie wat de wereld nodig heeft, dan is dit slechts een begin. Bij het tekenen van het akkoord heb ik twee dingen gezegd: klimaatverandering gaat sneller dan polderen. En mocht iemand denken dat de afspraken vrijblijvend zijn, weet dat Greenpeace langskomt. Daar werden gelijk grapjes over gemaakt. 'Ja, leuk Sylvia, kom eens koffie drinken in onze kolencentrale'."

"Natuurlijk ken ik de kritiek. Ik heb zelf een bijeenkomst georganiseerd met de grootste criticasters, twintig mensen in totaal. Er was veel boosheid. We hadden ons gecommitteerd aan het openhouden van sommige kolencentrales, aan de bijstook van biomassa. Het was heftig. Ik zei: 'Jullie betichten mij van verraad', want zo voelde dat. Ik ben het eens dat iedere maatregel uit het energieakkoord onvoldoende is, maar de combinatie is niet niks."

"Greenpeace blijft actievoeren. Kijk nu hoe Rusland dertig van onze collega's illegaal heeft opgepakt in internationale wateren. Absurd, een aanval op ons recht op protest. Maar de machtsverhoudingen gaan onherroepelijk verschuiven. Steeds meer burgers en bedrijven vragen zich af: van wie is onze aarde eigenlijk? Toch niet van een paar staten en multinationals? Wij knokken met hen voor de Noordpool, en voor een schoon en duurzaam Nederland."

¿

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden