50-plusser heeft baat bij alcoholloze vastenmaand

Een fles Schotse whisky.Beeld REUTERS

Vandaag begint de veertigdagentijd waarin christenen wereldwijd vasten als voorbereiding op het Paasfeest. Met de actie 'Veertig dagen geen druppel' haakt ouderenbond KBO-PCOB daarbij aan. Want voor veel 55-plussers kan het geen kwaad de drank eens te laten staan.

Het zijn twee vliegen in één klap: vasten door geen alcohol te drinken. De vastentijd - de veertig dagen tussen Aswoensdag en Pasen - is in de christelijke kerk een periode van bezinning. Gelovigen ontzeggen zich in die periode iets om zich voor te bereiden op het Paasfeest. Onthouding van alcohol is populair. Bijkomend voordeel: je kunt mensen bewust maken van hun ongezonde gewoonten.

De ouderenbond KBO-PCOB organiseert dit jaar voor de derde keer de actie 'Veertig dagen geen druppel' tijdens de vastentijd. Want, er komt veel 'problematisch drinkgedrag' voor onder senioren, zegt directeur Manon Vanderkaa. "Als je geen betaalde baan meer hebt, kom je in een soort eeuwig weekend terecht. Met als gevolg dat sommige mensen elke dag wel een excuus vinden om gezellig een glaasje te nemen."

Uit cijfers van het Trimbos Instituut blijkt dat er onder 55-plussers bijna dubbel zoveel overmatige drinkers zijn dan onder 23- tot 54-jarigen. Iemand is een overmatige drinker als die persoon tussen de 8 en 21 (man) of 8 en 14 (vrouw) glazen alcohol per week drinkt. Het percentage verschilt per onderzoek, maar ligt in ieder geval tussen de 6,7 en 12,6 procent. Bij de jongere groep is dat tussen de 3,8 en 6,7 procent.

Overvloed 

Volgens Marian Geurtsen, theoloog en rituelenexpert, is het vasten terug van weggeweest. Maar waar het vroeger vooral een katholieke aangelegenheid was, vasten ook protestanten en seculieren nu volop mee. "Juist omdat we in tijden van overvloed leven, vragen mensen zich af of ze ook zonder iets kunnen: roken, drinken, kant- en klaar voedsel. Tegenwoordig noemen mensen het graag een challenge. Dat spreekt veel jonge mensen aan."

Waar veel protestanten het vasten vaak zien als metafoor en kiezen voor veertig dagen zonder autorijden of facebook, ziet Geurtsen juist ongelovige mensen kiezen zich te onthouden van de 'traditionele' lichamelijke zaken. "Het gaat ze vooral om het ervaren en dat doe je het beste aan den lijve. Dus, als ik veertig dagen stop met roken: wat doet dat dan met mij?"

Het moderne vasten is heel persoonlijk - iemand kiest zelf wat hij links laat liggen - maar dat zorgt tegelijkertijd voor een gevoel van verbondenheid, zegt Geurtsen. Juist daarom haakt de ouderenbond met zijn alcohol-actie aan bij de vastentraditie. "Als je van elkaar weet dat je vast, op welke manier dan ook, geeft dat veel steun", zegt Vanderkaa. "De periode van veertig dagen is ook precies goed omdat je dan al de positieve effecten merkt: je slaapt beter, valt af, je bloeddruk gaat omlaag en het scheelt in de portemonnee."

Frida Disselhorst (65) uit Huissen

'Ik hoop dat ik anderen aan het denken kan zetten'Beeld Jeanette Vos001

"Vasten is een manier je bewust te worden van de overdaad die er is en dat je eigenlijk niet zoveel nodig hebt. Het helpt me om te kiezen voor eenvoud en het maakt me dankbaar. Ik ben van huis uit katholiek, maar de kerk is in mijn leven op de achtergrond geraakt. De laatste jaren merk ik dat dat geloof een beetje terugkomt. Daarom wil ik graag inhoud geven aan de vastentijd als periode van bezinning.

Gezelligheid 

Dat ik vast door alcohol te laten staan, is ook omdat ik om me heen zie dat ouderen meer gaan drinken. En dat vind ik zorgelijk. Iedereen wil van z'n vrije tijd genieten na een lang, werkzaam leven. Drank kan daarin ongemerkt een gewoonte worden, want er zijn dan veel meer momenten voor een drankje. Op mijn leeftijd is het vooral voor de gezelligheid. Maar ik kan me indenken dat als je met het ouder worden je dierbaren en gezondheid kwijtraakt, alcohol troost brengt en een manier kan zijn om te vergeten of de eenzaamheid niet te voelen.

Zelf drink ik niet veel - een glas of drie per week. Dat is een bewuste keuze want ik heb om me heen gezien dat een alcoholverslaving heel veel kapot kan maken. Ik denk niet dat ik het heel zwaar ga krijgen. Al heb ik als ik na een paar drukke dagen op de bank plof heb ik echt wel zin in een wijntje of biertje. Ik schreeuw niet van de daken dat ik meedoe, maar ik hoop dat ik door het goede voorbeeld anderen kan aansteken of aan het denken kan zetten."

Albert Busch (74) uit Almere

'Geheugen werd beter na veertig dagen geen alcohol'Beeld x

"In het verleden heb ik behoorlijk veel gedronken, met alle problemen vandien. Toen ik ontslagen dreigde te worden, ben ik op pure wilskracht een half jaar gestopt met drinken. Zo ben ik de dans ontsprongen. Ik was niet verslaafd, maar het scheelde niet veel.

Sindsdien drink ik veel minder. Doordeweeks drink ik sowieso alleen maar water. Op vrijdagavond na de tennis gaat er nog weleens een glaasje teveel doorheen, maar dat is het ook zo'n beetje. Het is net als met jongeren, dan is het stoer als je alcohol drinkt. Bij ouderen ben je bourgondisch en geniet je van het leven. Maar de negatieve kant wordt onder het tapijt geschoven. Ik probeer de mensen in mijn omgeving wel te beïnvloeden, maar ik ga niet preken. Als ik vertel hoe slecht alcohol voor je is, geven ze me vaak gelijk. Maar daar consequenties uit trekken, gaat ze te ver.

Vorig jaar heb ik ook meegedaan aan deze actie. Ik merkte in die veertig dagen dat mijn geheugen beter werd en ik beter at en sliep. Zelfs mijn vrouw, die bijna niets drinkt, sliep beter na een paar weken zonder alcohol. Ik kan het iedereen aanraden om eens per jaar een periode niet te drinken. Je merkt wat het met je doet en wie weet hou je er zo'n goed gevoel aan over, dat je dat vaker wilt ervaren.

Met de vastentijd heeft dit voor mij niet zoveel te maken. Mijn grootste motivatie om niet te drinken is dat het mijn hobby's beïnvloedt. Ik ben kunstschilder en grafisch vormgever. Als ik gedronken heb ben ik de volgende dag zo passief, dan komt er niets uit mijn handen. Dat heb ik er niet voor over."

Lees ook: 'Ik ben Kees, alcoholist' 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden