4

Sinds oktober 1992 spitst de aarde de oren: radiotelescopen speuren de hemel af op zoek naar intelligentie elders. Hoe talrijk die is, volgt uit de formule van Drake: N = 1011 x fs x Np x fe x fl x fi x L/LMW. Flessenpost rekent in de komende weken die formule door.

Als een buitenaardse beschaving met ons wil communiceren, dan zal dat via elektromagnetische signalen zijn, dat staat wel vast. Theoretisch is het ook mogelijk dat ruimtevaartuigen met ambassadeurs aan boord de Melkweg doorkruisen. Maar lijfelijke ruimtevaart is op interstellaire afstanden onoverkomelijk duur of tergend langzaam. De snelheid van het licht is volgens ons huidige beeld van de kosmos de hoogst bereikbare snelheid, en dan alleen nog voor fotonen, de onstoffelijke lichtdeeltjes. Om een fatsoenlijk ruimteschip 99 procent van die snelheid te geven heb je vele kubieke kilometers brandstof nodig. Licht uit een zaklamp bereikt, mits goed gemikt bij wolkenloze hemel, binnen een paar jaar een van de dichtstbijzijnde sterren.

Dat licht zal natuurlijk te zwak zijn om te worden opgemerkt. Voor licht- en radiogolven -precies hetzelfde soort, alleen met een andere frequentie - leidt elke verdubbeling van de afstand tot een vier keer zo zwakke ontvangst.

Boodschappen zullen dan ook met een stentorstem door de Melkweg moeten worden geschreeuwd. En een met een precies bepaalde toonhoogte. De schreeuwer wil immers uitkomen boven de natuurlijke signalen die op alle mogelijke golflengten in de Melkweg te horen zijn. Door je energie in een nauwe band rond een frequentie te concentreren, kun je over grotere afstand de ruis op die frequentie overstemmen.

Wie slim is - en dat is een van de weinige dingen die je met zekerheid kunt zeggen over een levensvorm die interstellaire boodschappen uitzendt - kiest daarvoor ook nog een golflengte waar weinig ruis is. Astronomen hebben voor hun eigen doeleinden al uitgevonden welk gebied dat is: de omgeving van de waterstoflijn of H-lijn, dat wil zeggen radiogolven met frequenties rond 1420 Megahertz.

De waterstoflijn wordt zo genoemd, omdat waterstofatomen die in wolken door de Melkweg zweven, onder invloed van onderlinge botsingen radiostraling van precies die frequentie uitzenden. Op precies die frequentie is het dus helemaal niet stil in de Melkweg, maar vlak ernaast wel: de meeste straling uit de Melkweg en daarbuiten heeft een frequentie die een heel stuk lager of hoger ligt.

En de natuurkundige Bernard Oliver heeft nog een reden bedacht waarom het frequentiegebied rond de waterstoflijn bijzonder is. Even er voorbij, nog in het 'stille' stuk, bevinden zich de OH-lijnen, gebiedjes waar radiostraling wordt uitgezonden door het ook in gaswolken voorkomende OH-deeltje, bestaande uit een zuurstofatoom (O) en een waterstofatoom (H).

Als je H en OH met elkaar verbindt, krijg je een stof die voor het leven op aarde, en vermoedelijk ook voor leven elders, onmisbaar is: H2 O, water. Die symboliek kan volgens Oliver ook buiten de aarde niet over het hoofd gezien worden. En zoals verschillende diersoorten op de savanne elkaar tegenkomen bij een plas water, zo is volgens hem het watergat, tussen de H-lijn op 1420 Mhz en de hoogste OH-lijn op 1720 Mhz, de plek waar we de buren kunnen vinden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden