'40 DATA '45

DATA VAN ZATERDAG 29 APRIL TOT EN MET VRIJDAG 5 MEI 1944. VIERDE JAAR, WEEK 52

Het 'Sperrgebiet' in Zuid-Holland bestaat dan uit het noordwestelijk deel van Rozenburg (aangegeven met verbodsbordjes), Voorne, Putten, Beijerland, Tiengemeten en Goeree-Overflakkee.

'Het betreden en bevaren van bovengenoemde gebieden en van de tussen deze gebieden liggende wateren en waterwegen is slechts geoorloofd met een vergunning van de Beauftragte van de Rijkscommissaris voor de provincie Zuid-Holland'.

In een extra waarschuwing worden de burgers er nog eens op gewezen, dat de delen van Noord- en Zuid-Holland en Zeeland, die de Duitsers uit defensieve overwegingen onder water hebben laten lopen, niet betreden noch bevaren mogen worden. Ook mogen daar geen vaartuigen een ligplaats kiezen. Uitgezonderd zijn vaartuigen die nodig zijn voor de uitoefening van een bedrijf of voor de landbouw en woonschepen, die geen motor hebben. Vergrijpen tegen de verordening worden zwaar gestraft en kunnen verbeurdverklaring van de vaartuigen tot gevolg hebben.

'Verschillende voorvallen geven aanleiding de bevolking, ter vermijding van bestraffing, opmerkzaam te maken op bovengenoemd verbod. De grootste voorzichtigheid is geboden in de omgeving van militaire beveiligingsressorten, die natuurlijk betreden noch bevaren mogen worden. De schildwachten hebben opdracht te schieten op overtreders.'

Imposante cijfers controledienst

Zondag 30 april 1944 - Tussen 1 oktober '43 en 1 april van dit jaar heeft de Crisis Controle Dienst 59 000 processen verbaal opgemaakt. In deze periode werd bijna een miljoen kilo graanzaden en peulvruchten in beslag genomen. Alleen in de Wieringermeer, waar 70 fraudegevallen werden achterhaald, werd 50 ton graan in beslag genomen.

Van de 5150 processen verbaal die de algemene controle uitschreef, hadden er 4000 betrekking op aardappelen. In totaal is 1 785 000 kilo aardappelen in beslag genomen. In de zuivel werden 6 000 keer overtredingen geconstateerd waarbij 8 900 kilo boter en 13 000 kilo kaas in beslag werd genomen. Wat betreft verse groente en fruit is in dit half jaar twee miljoen kilo in beslag genomen. In de omgeving van Beverwijk werd een einde gemaakt aan de clandestiene export naar het buitenland.

De veehandel leverde tussen oktober en april 8400 verbalen op: er werden 300 runderen en 150 paarden in beslag genomen.

Nooddijken in het westen

Maandag 1 mei 1944 - In het westen en het midden van het land is een corps van 1600 man van de Nederlandse Arbeidsdienst aangewezen voor de aanleg van nooddijken in gebieden, die aangewezen zijn om als verdedigingsmaatregel onder water te worden gezet. Met nooddijken is het mogelijk om gedeelten, die niet strikt noodzakelijk zijn voor de verdediging, droog te houden en te gebruiken voor de landbouw.

Onderzoek naar brandstoffen

Dinsdag 2 mei 1944 - Met het oog op de komende winter wordt thans begonnen met een onderzoek naar de behoefte aan brandstoffen voor zakelijke huisbrandgebruikers. Dat wil zeggen voor verbruikers, die een zakenperceel bezitten, waarin geen of vanwege het bedrijf alleen een noodzakelijke kleine woonruimte is aangebracht. Voor 14 mei dienen de betrokkenen het formulier MD 392-02 af te halen bij de distributiedienst en het geheel ingevuld weer ingeleverd te hebben. 'Hoewel de distributiediensten de inneming van op een later tijdstip ingediende aanvraagformulieren niet zal weigeren, zullen deze aanvragen voorlopig niet in behandeling kunnen worden genomen'.

Sympathie niet langer herkenbaar

Woensdag 3 mei 1944 - De Nationale Jeugdstorm heeft een 'Jongmaatsgilde' opgericht, waarmee bepaalde bezwaren, die kunnen kleven aan het lidmaatschap van de Jeugdstorm, worden omzeild. Deze bezwaren leven dikwijls bij ouders en verzorgers van de jongeren. De jongmaatjes zullen geen uniform en geen insigne dragen. Ze zijn dus niet uiterlijk herkenbaar.

De jongmaatjes zouden begunstigers genoemd kunnen worden van de echte Jeugdstorm. Maar ze betalen niet alleen contributie, in ruil krijgen ze ook politieke scholing. En voorts kunnen zij rekenen op dezelfde tegemoetkomingen, die gelden voor de gewone leden van de Jeugdstorm.

Verrekijkers langs Britse kust verboden

Donderdag 4 mei 1944 - Telescopen en verrekijkers mogen niet meer gebruikt worden in een zone van drie mijl in bepaalde delen van Schotland en de omgeving van de Clyde en Forth. Dit heeft de Britse admiraliteit bekendgemaakt. De verordening past in een reeks van maatregelen, die de voorbode is van een invasie door de geallieerden.

Groenten en fruit eerlijker verdeeld

Vrijdag 5 mei 1944 - Het bedrijfschap voor groenten en fruit heeft een nieuwe regeling getroffen voor de eerlijke verdeling van groenten en fruit 'en tevens om de bonafide kleinhandelaren tegen onjuiste en niet te weerleggen beschuldigingen in bescherming te nemen.'

Voorlopig vallen er twee groepen groenten en fruit te onderscheiden. De massaprodukten (sla, andijvie, spinazie, raapstelen), die in zulke grote hoeveelheden worden aangeleverd, dat binnen enkele dagen alle kleinhandelaren bevoorraad kunnen worden. De keuzeprodukten (bloemkool, snij- en sperciebonen, tomaten, kersen, pruimen e.d.), die bij de gebruiker gewild en van zichzelf uitermate schaars zijn.

De massaprodukten worden, indien voorradig, dus snel geleverd. De keuzeprodukten zullen over de kleinhandelaren verdeeld worden, zodanig dat op den duur elke handelaar even veel heeft gehad. Welke handelaren bevoorraad zijn, wordt gepubliceerd, zodat hun vaste klanten (want voor groenten en fruit geldt de klantenbinding) weten wanneer zij zich kunnen melden. Een uitzondering geldt de steden Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht en Haarlem, waar geen andere publicatie volgt dan nadat alle kleinhandelaren met een bepaald keuzeprodukt bevoorraad zijn. Hier dient de klant dus zelf zijn groenteman in de gaten te houden.

Overigens geldt voorlopig een overgangsregeling waarin alle groenten en fruit onder het strenge regime van de keuzeprodukten vallen. Ook wijst het bedrijfschap op de problemen in het vervoer, waardoor oponthouden in de levering kunnen ontstaan. Er wordt naar zo min mogelijk storing gestreefd. 'Afgewacht zal niettemin moeten worden in hoeverre de vervoersmogelijkheden een vlotte uitvoering van de nieuwe regeling mogelijk zullen maken.'

Geruchten over de invasie (1)

Vrijdag 5 mei 1944 - Stalin eist onverwijld een invasie aan het westelijke front. Dit heeft de Engelse consul in Barcelona verklaard, nadat hij bekend had gemaakt, dat de Britse minister Eden twee dagen in Moskou heeft geconfereerd. Eden zou een uitstel van het tweede front hebben bepleit, weten Duitse bronnen, maar nul op het rekest hebben gekregen. Stalin eist niet een maar zelfs twee invasies: een aan de kust van het Kanaal en een in het gebied van de Middellandse Zee.

Geruchten over de invasie (2)

Vrijdag 5 mei 1944 - Stalin kan zoveel zeggen: maar komt er eigenlijk wel een invasie van de geallieerden? Is er niet veel eerder sprake van een pokerspel, waarbij Rusland moet profiteren van de Duitse defensie-inspanningen aan de westkust? Dat vraagt de Duitse staatsminister voor Bohemen en Moravie zich af in zijn eigen blad. Eerder, zegt hij, is ook zoiets in Italie gebeurd. Daar werd ook steeds gedreigd met een invasie, waardoor dat land voortdurend in onzekerheid bleef verkeren.

Eerst toen duidelijk was geworden, dat het Italiaanse leger volop onbetrouwbare elementen bevatte, zwak was en steun nodig had van aanzienlijke Duitse strijdkrachten, werd de landing in Italie uitgevoerd.

Volgens de staatsminister bevindt zich een aanzienlijke Russische militaire missie in Engeland, die de sterkte peilt van de geallieerde invasiekrachten. De invasie mag namelijk niet mislukken, want bij een verpletterende nederlaag van de Britse en Amerikaanse troepen, kan Duitsland zich geheel gaan concentreren op de voortdurende strijd aan het oostfront. Het zou dan snel gedaan zijn met de aanhoudende Russische successen daar.

Stalin, aldus deze Duitse bron, is niet geheel overtuigd van de kracht van de geallieerde macht, die in Engeland is geconcentreerd. Vandaar dat hij wil dat het dreigement met een landing zo geloofwaardig mogelijk wordt doorgezet. Dus beantwoordt de staatsminister zelf de vraag of het tweede front wel ernstig genomen moet worden: 'Bijna lijkt het twijfelachtig'.

Geruchten over de invasie (3)

Vrijdag 5 mei 1944 - Zoals elke krant gaat ook 'Das Reich', door met de publicatie van verhalen over de op handen zijnde invasie. Thans weet marinedeskundige Adalbert von Goerne te melden, dat ook Nederland betrokken is bij de voorbereidingen. Enkele Nederlandse veerboten, waaronder de 'Koningin Emma' van de maatschappij Zeeland, wordt omgebouwd voor invasie-doeleinden.

Von Goerne weet, dat de geallieerden de transportvaartuigen met lettercombinaties voorzien. LCA betekent landingsvaartuig voor de artillerie, dat vervoert dus geschut. LCI staat voor landingsvaartuig infanterie, en vervoert manschappen. LCT's zijn boten die tanks vervoeren. De 'Koningin Emma' valt, evenals de Belgische 'Princesse Josephine Charlotte', in de gewone LS-sector: landing ships.

De 'Koningin Emma' van 4135 brt, kan 450 man landinsgtroepen aan wal brengen, maar heeft daarnaast nog ruimte op voor- en achterdek voor acht landinsgboten, twee motorlandingsboten en enkele gepantserde machinegeweerboten. De 'Koningin Emma' zal bij de eerste aanvalsgolf optreden. Dit vanwege het feit, dat het om een tamelijk snel schip gaat, dat zo'n 25 km per uur haalt.

Amerika heeft een aantal speciale landingsvaartuigen gebouwd. Deze moeten plaats bieden aan de zeswielige amfibievoertuigen, die twaalf kilometer per uur op het water halen en die twintig man kunnen transporteren. Eenmaal op het land halen deze auto's een snelheid van zestig kilometer per uur.

Aan Britse zijde zijn speciale kleine landingsvaartuigen geconstrueerd, die goede diensten kunnen verrichten bij nacht en ontij. Deze boten hebben een bemanning van vier personen en kunnen twintig man afzetten aan land. Ze zijn uitgerust met granaatwerpers en speciale machines, die nevel kunnen verspreiden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden