'40 DATA '45

DATA VAN ZATERDAG 22 TOT EN MET VRIJDAG 28 JULI 1944. VIJFDE JAAR, WEEK 12

Van den Broeck, in '41 winnaar van de eerste Goedewaagenprijs voor publikaties die de bezetter wenste te loven, heeft in zijn krant een aantal opmerkelijke argumenten tegen de bisschoppen gepubliceerd. “Het staat als een paal boven water, dat tot nu toe geen katholieke krant in Nederland omdat zij katholiek was of is werd verboden of in haar omgeving beperkt. Alle verboden en beperkingen zijn uitsluitend het gevolg van het feit, dat uitgevers en dagbladschrijvers stelling hebben genomen tegen de levensbelangen van de Europese volken en de zijde hebben gekozen van Duitslands vijanden.”

“Wie tegen Europa kiest, moet als journalist zijn taak neerleggen en kan wellicht de weg vinden naar de illegale blaadjes, maar in de dagbladpers van Nederland is onder vigeur het journalistenbesluit en onder de huidige verhoudingen voor hem op een leidinggevende post geen plaats meer.”

Door dik en dun achter de Führer

Zondag 23 juli 1944 - In het Amsterdamse Concertgebouw heeft de NSB een bijeenkomst gehouden om daar dankbaarheid te tonen voor de mislukte aanslag op Hitler van vorige week donderdag. Tot de gasten behoorden plaatsvervangend NSB-leider Geelkerken, de president van de Nederlandsche Bank Rost van Tonningen, de secretaris-generaal van de NSB Huygen en Arbeidsfrontleider Woudenberg.

Maar het woord werd uiteraard gevoerd door NSB-leider Mussert, die het niet kon laten erop te wijzen dat zijn organisatie volop ervaring heeft met verraad door enkelingen en dus precies begrijpt wat nu de gevoelens bij de Führer zijn. Maar hij gaf ook de oplossing aan: “Trouw! Tegenover het verraad van de enkeling, de trouw van de massa!”

“Deze bijeenkomst van de Nederlandse nationaal-socialisten beoogt een groet te zenden aan de Führer, die in stilte en eenzaamheid in het hoofdkwartier zijn plicht doet. Hij is de door God gezonden man om Europa te behouden. De tijd nadert, dat Europa uit het lijden van de oorlog zal zijn verlost en de opbouw kan beginnen. Tegenover het verraad van de enkeling, staat de trouw der miljoenen. Daarom: vastberaden voorwaarts! Als een onverbreekbare phalanx achter de Führer! Door dik en door dun!'

Nieuwe militaire groet voor Duitsers

Maandag 24 juli 1944 - In het Duitse leger wordt vanaf heden niet meer gesalueerd. Rijksmaarschalk Goering heeft de Führer gemeld, dat naar aanleiding van zijn redding bij de aanslag van vorige week, alle delen van de weermacht hebben verzocht de 'Duitse groet' te mogen invoeren als een teken van onverbrekelijke trouw en nauwste verbondenheid tussen weermacht en partij. De Führer heeft welwillend toegestemd in dit verzoek. Vanaf heden wordt er dus niet meer met de rechterhand aan de hoofdbedekking getikt, maar wordt dus een breder armgebaar gemaakt.

Totale oorlog voor alle arbeidskrachten

Dinsdag 25 juli 1944 - Ook voor Nederland geldt het decreet dat Hitler vandaag heeft uitgevaardigd voor het Groot-Duitse rijk en dat een nadere aanscherping is van de gedachte van de totale oorlogvoering.

“1. De Voorzitter van de ministerraad voor de rijksverdediging, rijksmaarschalk Hermann Goering, moet het gehele openbare leven in ieder opzicht aanpassen aan de eisen van de totale oorlogvoering. Ter uitvoering van deze taak stelt hij mij een 'rijksgevolmachtigde voor het totale gebruik van arbeidskrachten' voor. Deze moet er in het bijzonder zorg voor dragen, dat alle openbare verrichtingen aangepast zijn aan de doelstelling van de totale oorlog en geen krachten onttrekken aan weermacht en bewapening. Hij moet het gehele staatsapparaat, met inbegrip van rijksspoorwegen, rijkspost en alle openbare instellingen , inrichtingen en bedrijven nagaan met het doel om door een absoluut rationeel gebruik van mensen en middelen, door stopzetting of beperking van voor de oorlog minder belangrijke taken en door vereenvoudiging van de organisatie en van de procedure het maximum aan krachten voor weermacht en bewapening vrij te maken. Ter bereiking van deze doelstelling kan hij van de hoogste rijksautoriteiten inlichtingen eisen en hun instructies verstrekken. De op grond daarvan door de bevoegde hoogste rijksautoriteiten uit te vaardigen rechtsvoorschriften en principiële bestuursverordeningen worden uitgevaardigd in overeenstemming met de rijksminister en de chef van de kanselarij, de leider van de partijkanselarij en de algemeen gevolmachtigde voor het rijksbestuur.

2. De leider van de partijkanselarij zal de door mij verordende maatregelen krachtdadig ondersteunen door het optreden van de partij op grond van de hem verleende volmachten.''

Hermann Goering, zo blijkt tenslotte, heeft al iemand voorgesteld voor de rol van 'rijksgevolmachtigde voor het totale gebruik van arbeidskrachten': Hermann Goering.

Weer moord op lid van Landwacht

Dinsdag 25 juli 1944 - In Den Haag heeft de begrafenis plaatsgevonden van de Landwacht-opperstormleider M. H. Elferink. Hij werd vorige week in Rijswijk vermoord.

Sinds de Landwacht, een soort bewapende hulppolitie van NSB'ers, is aangetreden worden regelmatig aanslagen op leden ervan gepleegd.

De aanslag op Hitler

Woensdag 26 juli 1944 - In een rede voor de Duitse radio heeft dr. Goebbels de loftrompet gezwaaid over het Berlijnse wachtbataljon, dat vorige week direct na de aanslag op Hitler, niet is getrapt in de opzet van de aanstichters. Toen deze zich onder leiding van 'een zekere' graaf Stauffenberg meldden in de Bendlerstrasse met het bericht, dat Hitler was overleden ten gevolge van de aanslag, repte commandant majoor Remer zich meteen naar dr. Goebbels. Aldaar kon hij direct verbonden worden met de Führer, die hem de nieuwe orders gaf en aldus duidelijk maakte, dat hem niets mankeerde. Blijkbaar waren voor majoor Remer de woorden van dr. Goebbels niet betrouwbaar genoeg.

Hitler gaf opdracht de bende verraders neer te slaan en te arresteren. Veel werk had Remer daar niet aan, want teruggekeerd aan de Bendlerstrasse in de regeringswijk, bleken zijn soldaten de verraders al te hebben overmeesterd, zonder dat er een schot viel.

De hoofddaders van de aanslag zijn volgens het Duitse persbureau DNB: infanteriegeneraal Olbricht ('die standrechtelijk is doodgeschoten'), de vroegere chef van de generale staf kolonel-generaal Beck ('die zich bij de arrestatie zelf doodschoot') en kolonel-generaal Hoeppner ('die gearresteerd werd en zijn vonnis verwacht'). hieruit mag men afleiden, dat majoor Remer de schoten niet gehoord heeft.

In zijn radiorede sprak Goebbels aldus over de daders: “Een generaal, die zich tot dusver in de oorlogvoering alleen heeft onderscheiden, doordat hij iedere grote beslissing placht te saboteren, is het hoofd. Een kolonel-generaal, die al jaren geleden afgelost en met pensioen gestuurd moest worden, daar hij bij de geringste inspanning zenuwinstortingen en huilbuien kreeg, zou de civiele leiding van het rijk op zich nemen. Daarom is hij ook in burger gekomen, de enige zakelijke voorbereiding, die hij voor zijn nieuwe functie meebrengt. Een andere kolonel-generaal, die al geruime tijd wegens een laffe terugtocht aan het oostelijk front uit de weermacht gestoten en veroordeeld was tot ontzegging van het recht tot het dragen van een uniform, is ertoe uitverkoren het Duitse leger te leiden. De misdadige pleger van de aanslag, graaf Stauffenberg, speelt de politieke adviseur. Daarbij komen nog een paar onbeduidende functies en medeplichtigen, die kortweg gearresteerd werden, zonder dat zij ook maar een spoor van tegenstand trachtten te bieden.”

Vergelding voor moordaanslagen

Donderdag 27 juli 1944 - “De Höhere SS- und Polizeiführer 'Nordwest' en Generalkommissar für das Sicherheitswesen maakt bekend:

Wegens de arglistige moord en moordaanslag op leden der bezettende macht op 6 en 7 juli 1944 te Nijmegen is een aantal gearresteerde terroristen en saboteurs standrechtelijk doodgeschoten.''

Offensieven aan beide fronten

Vrijdag 28 juli 1944 - Zowel aan het oostfront als aan het westfront lijkt deze week de doorbraak geforceerd te zijn. De Russen enerzijds en de geallieerden in Frankrijk lijken een offensief te hebben geopend, dat snel resultaten laat zien.

Aan het oostfront, zo meldt het Duitse legerbericht, zijn deze week de steden Ostrov, Pleskau, Lublin, Narwa, Lemberg, Brest-Litovsk, Bialystok en Dunaburg door de Russen veroverd. Maar, zoals steeds, spreken de legerberichten uit Berlijn alleen van frontcorrecties, die in feite zonder aandrang worden uitgevoerd. Zo is aan het voet van de Karpaten terrein prijsgegeven vanwege de ongewenste situatie, dat daar twee Duitse linies achter elkaar leggen. Dat wil zeggen, dat nadat de eerste linie door de Russen bestookt was, de tweede linie vol in de aanval ging en de eigen troepen in de rug aanviel. Aan deze 'ongewenste situatie' is door een frontcorrectie een einde gemaakt.

Waarnemers aan Duitse zijde menen, dat nu wel het hoogtepunt bereikt is van de vijandelijkheden. Zij melden dat Duitsland heeft besloten tot een nieuwe tactiek, die van het beweeglijke gevecht. Dit moet gezien worden als een aanvallende verdedigingstaktiek, die de Duitse legerleiding grotere mogelijkheden biedt dan het vasthouden aan verstarde linies.

In Frankrijk zijn de geallieerden tot de aanval overgegaan, waarbij aanzienlijke terreinwinst is geboekt. Nadat de legerberichten aanvankelijk deze week nog melding maakten van hevige gevechten zonder belangrijk effect, volgden de laatste dagen berichten waarin sprake was van scheuring van de frontlinies, uitbreiding van de vijandelijke aanvallen en distantieerbewegingen van de Duitse troepen.

Gaat het dan zo slecht in Frankrijk voor de Duitsers? Nee. Sinds een week sluit het weermachtbericht dagelijks af met de vermelding hoeveel terroristen en bandieten er elders in Frankrijk door de Duitsers zijn vernietigd. Deze week zijn dat er: zaterdag 73 terroristen vernietigd, zondag 268 terroristen in zuidoost Frankrijk vernietigd, maandag 219 terroristen vernietigd, dinsdag 75 terroristen vernietigd bij zuiveringsacties, woensdag 110 terroristen in Zuidfrans gebied vernietigd, donderdag 40 terroristen in gevechten neergelegd en vrijdag 42 terroristen weer vernietigd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden