'40 DATA '45

DATA VAN ZATERDAG 26 FEBRUARI TOT EN MET VRIJDAG 3 MAART 1944. VIERDE JAAR, WEEK 43

Hooguit nog een meisje

Zaterdag 26 febr. 1944 - Het Rijksarbeidsbureau acht het ontoelaatbaar, dat in sommige gezinnen meer dan een huishoudelijke hulp aanwezig is. Dit is te meer schrijnend, daar in voldoende huishoudens zelfs niet een hulp beschikbaar is. In principe zal daarom voortaan geen toestemming meer worden verleend om een tweede of derde meisje aan te nemen. Alleen in uitzonderlijke gevallen zal ontheffing hiervan worden verleend. Men wordt er aan herinnerd, dat voor het in dienst nemen van een meisje een vergunning noodzakelijk is, die door het gewestelijk arbeidsbureau wordt afgegeven.

Hitler spreekt met Roemeense leider

Zondag 27 febr. 1944 - In Schloss Klessheim bij Salzburg voert Hitler besprekingen met de Roemeense leider generaal Antonescu. Over de inhoud van de gesprekken zijn zoals gewoonlijk geen andere mededelingen gedaan, dan dat de sfeer en verstandhouding wederom uitstekend waren. Duidelijk is wel, dat Hitler zal proberen om Antonescu te bewegen tot een een meer ruimhartige deelname aan de oorlog. Dat is nodig, omdat Hitler niet nog eens verrast wil worden door een verraderlijke medestander: Hongarije. Het is duidelijk dat Antonescu in de Oostenrijkse stad zijn volle steun aan Hitler zal toezeggen, want zonder de Fuhrer is de positie van generaal Antonescu bepaald omstreden in zijn land.

Vier moorden bestraft

Maandag 28 febr. 1944 - De Hoge Raad heeft de beroepen verworpen van de verdachten in de zaak van de moord op drie joodse vrouwen, die vorig jaar augustus in Schiedam werd gepleegd. De twee hoofdverdachten houden hun levenslange gevangenisstraf.

De twee mannen brachten de joodse vrouwen in de waan, dat zij een veilig adres voor hen wisten. Tijdens de tocht daarheen, sloegen zij de vrouwen neer en gooiden ze in het water. De buit bedroeg 300 gulden.

In maart vorig jaar, vermoordde een kappersbediende een joods meisje in Den Haag. Zij hadden eerste een wandeling buiten op straat gemaakt en waren toen naar een afgelegen terrein gegaan, waar het tot gewelddadigheden kwam. Voor de Haagse rechtbank is de man nu veroordeeld tot een gevangenisstraf van zes jaar. De rechtbank achtte moord met voorbedachte rade niet bewezen; de man had haar shawl zodanig aangetrokken, dat zij door shock was overleden.

Wederom twintig doodvonnissen

Dinsdag 29 febr. 1944 - Het Polizeistandgericht te Den Haag heeft gisteren weer twintig doodvonnissen uitgesproken. De vonnissen zijn op twee na vanmorgen voltrokken. In die gevallen is uitstel verleend in afwachting van de reactie op een verzoek om gratie.

De officiele toelichting luidt: “Het Polizeistandgericht moest zich in dit proces bezighouden met een organisatie van verzetspleging en terreur, die zich 'Oranje-vrijbuiters' noemde en haar centrales had in Utrecht, Woerden en Epe (Gld). De leden betitelden zichzelf als terroristen en werkten volgens bolsjewistische methoden. De organisatie was naar militair voorbeeld ingericht en droeg alle kenmerken van een uitgesproken terreur- en veemorganisatie.

Het grootste deel van de twintig voorgeleide beklaagden had een verklaring ondertekend, waarbij zij zich tot medewerking verplichtten. Daarbij is het kenmerkend, dat tot de kring van de daders drie volle joden behoorden, onder wie een uit Duitsland geemigreerde te slechter naam en faam bekendstaande jood, die deze verklaringen onmiddellijk ondertekend hadden, maar feitelijk niet medewerkten, doch andere leden tot daden van geweld opstookten, terwijl zij zelf op de achtergrond bleven en zich bezig hielden met geldzaken en met de verdeling van de geroofde levensmiddelen- en textielbonnen. Het is ondubbelzinnig gebleken, dat deze joden tot de toonaangevende leden van de organisatie behoorden en dienovereenkomstig zijn opgetreden.''

De ter dood verdoordeelden zijn:

de bouwkundige Klaas Postma (43), de ambtenaar Roger Henri Rene Abma (24), de pianostemmer Andre van Beek (34), de jood Leo Fischer (47), de beton-emailleur Albertus Henri Hey (28), de instrumentmaker Cornelis Hey (24), de belastingbeambte Leonardus Cornelis Hey (30), de notarisklerk Johannes Holswilder (42), de jood Karel Keizer (32), de timmerman Christiaan Kerkhof (43), de accountant Hans van Koetsveld (25), de jood Heinz Lowenstein (25), de student Jacobus Alexander Martens (20), de bankwerker Egbertus Maria Meulenkamp (27), de kantoorbediende Hubert van Oorschot (24), de reiziger Herman van Roon (21), de kantoorbediende Thomas Franciscus Hendrikus Spoelstra (29), de student Pieter Verhage (22), de huisslachter Jan van der Voort (19), de kantoorbediende Antonius Josephus Rudolphus Hegge (23).

Het blijft opmerkelijk om in deze opgave ook weer te lezen dat de een een beroep heeft en de ander jood is.

PTT overstelpt door spaargelden

Woensdag 1 maart 1944 - Tot nader order kan de PTT geen spaarbankboekjes in behandeling nemen om daarop rente bij te laten schrijven. Wie desondanks toch zijn boekje inzendt, zal merken dat de terugzending geruime tijd in beslag zal nemen, zonder dat er een handeling in het boekje heeft plaatsgevonden.

Reden voor deze maatregel is, dat de PTT overbelast is geraakt door de toevloed van spaargelden. Vanwege de tijdsomstandigheden houden veel mensen hun geld vast en zetten het op spaarrekeningen. Veel meer valt daar, buiten de zwarte markt niet mee te doen. Wel heeft de PTT in januari de rentebijschrijvingen over 1943 geadministreerd. Maar de vermelding van de totaal gekweekte rente moet voorlopig op zich laten wachten.

Enorme verliezen in Italie

Woensdag 1 maart 1944 - In Italie zijn de officiele cijfers bekendgemaakt van de verliezen, die tot en met juli vorig jaar in deze oorlog zijn geleden. In totaal waren er op dat moment 50.641 gesneuvelden, terwijl 203.054 mensen werden vermist. De marine telde 3771 gesneuvelden en 20.189 vermisten. De koopvaardij betreurde 2.512 doden. De luchtmacht had in totaal 6.000 gesneuvelden en vermisten.

Het totale aantal Italiaanse soldaten dat in krijgsgevangenschap is geraakt, wordt op een half miljoen gesteld. Betrouwbare schattingen zeggen, dat 100.000 burgers bij de vijandelijkheden het leven hebben verloren.

Het overzicht spreekt ook van Italiaanse successen in de lucht en op zee, maar het aantal vijandelijke kruisers dat tot zinken is gebracht, zinkt in het niet bij de verliezen van het leger, zoals het aantal Amerikaanse duikboten dat onschadelijk is gemaakt (84) in Italie ook nauwelijks zal opwegen tegen de verliezen onder de burgerbevolking.

Klantenbinding voor schoenmakers

Woensdag 1 maart 1944 - De problemen met het laten repareren van schoenen zijn zo groot geworden, dat met ingang van heden voor schoenherstellers ook het systeem van klantenbinding geldt. Een schoenmakers mag alleen nog schoenen repareren van de klanten die bij hem staan ingeschreven. Alle reeds in behandeling genomen reparaties moeten nog worden uitgevoerd.

Het is de bedoeling van het Rijksbureau voor huiden en leer, dat het beschikbare reparatiemateriaal zo eerlijk mogelijk verdeeld wordt. Maar het bureau haast zich daaraan toe te voegen, dat aan elke behoefte niet ten volle of op korte termijn kan worden voldaan. Verandering van schoenhersteller is alleen nog mogelijk in geval van evacuatie of verhuizing.

En dan verrast het Rijksbureau voor de voedselvoorziening deze week iedereen met een stukje kaas, maar uit de melding mag blijken hoe nijpend de situatie in werkelijkheid is:

“Zoals bekend, wordt eens per zes weken een bon, de z.g. aanvullingsbon, aangewezen ten einde het boterrantsoen voor de gewone verbruikers van 250 gram per veertien dagen op 250 gram per 12 dagen te brengen. Ditmaal zal echter op bon 'boter 10B', welke op 5 maart a.s. zal worden aangewezen in plaats van 125 gram boter of margarine 250 gram 20 plus of magere kaas beschikbaar worden gesteld.

Aangezien de handelaren niet voldoende bevoorraad zijn om deze kaas onmiddellijk af te leveren, moet men deze bon 'boter 10B' in de week van 5 tot en met 11 maart aanstaande desgewenst tegen ontvangstbewijs bij zijn normale kaasleverancier van te voren inleveren. Van 26 maart af zal men de kaas in ontvangst kunnen nemen, terwijl bon 'boter 10B' nog tot en met 15 april a.s. geldig blijft.''

Russen stellen Finnen voorwaarden

Donderdag 2 maart 1944 -In Finland is met gemengde gevoelens gereageerd op de door de Sovjet-Unie gestelde vredesvoorwaarden. Deze kwamen aan de orde tijdens geheim overleg in Stockholm tussen de Finse onderhandelaar Paasiviki en de Russische ambassadrice Kollontay. Volgens de Finse kranten zijn de voorwaarden onaanvaardbaar, maar het is de vraag of Finland nog wel in de positie verkeert om de voorwaarden af te wijzen.

Rusland heeft de Finnen voorgesteld de banden met Duitsland te verbreken in ruil voor militaire steun. Ook zullen de grenzen van 1940 hersteld moeten worden, maar voor het gebied van Petsamo zijn onderhandelingen nodig. Finland dient alle krijgsgevangenen en anderszins geinterneerden vrij te laten. De demobilisatie van het Finse leger dient nader geregeld te worden tijdens besprekingen in Moskou.

Het belangrijkste punt betreft de grens tussen Finland en de Sovjet-Unie. Op 12 maart 1940 sloten beide landen een vrede, waarbij bepaald werd, dat de volgende gebieden tot de Sovjet-Unie behoorden: Karelie, de baai van Wiborg, de noordelijke oever van het Ladogameer, een aantal eilanden in de Finse Golf, het gebied ten oosten van Merkjarvi, en een gedeelte van de eilanden Rylatsji en Szedni. Finland verplichtte zich het schiereiland Hango aan de Sovjet-Unie te verpachten en beloofde van Petsamo geen oorlogshaven te maken.

Het is vooral de kwestie Karelie, die in Finland de gemoederen bezig houdt.

Scherpe controle ziektemeldingen

Vrijdag 3 maart 1944 - De federatie van bedrijfsverenigingen en de vereniging van Raden van Arbeid hebben besloten scherpere controle te gaan uitoefenen op ziektemeldingen en in geval van onvoldoende medewerking de uitkeringen van ziektegelden stop te zetten. Dit gebeurt naar aanleiding van een toename van het aantal ziekmeldingen. Weliswaar kan hiervoor een reden worden gevonden in de tijdsomstandigheden, maar steeds vaker blijkt dat zieken zich niet aan de regels houden. Ze melden zich niet bij hun huisarts, of blijken niet het bed te houden wanneer de controleur aan de deur komt. Ook hervatten steeds meer mensen het werk niet op de aangegeven datum. Reden te over om de controle van de regels te verscherpen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden