'40 DATA '45

DATA VAN ZATERDAG 7 TOT EN MET VRIJDAG 13 APRIL 1945. DERDE JAAR, WEEK 49.

Terwijl in Nederland de strijd om Zutphen doorgaat, is Doesburg bevrijd. Vanuit het bevrijde Coevorden rukken de Canadezen op naar Ter Apel en Zwolle over Gramsberg en Dedemsvaart. Den Ham en Hardenberg zijn bevrijd.

De zuiveringen in Frankrijk

Zaterdag 7 april 1945 - In Frankrijk zijn inmiddels 307 verraders ter dood veroordeeld, terwijl nog eens 87 mensen tot levenslang zijn veroordeeld. Er werden 459 beklaagden vrijgesproken. De zuiveringen in Frankrijk hebben tot nu toe betrekking op 2 700 personen, die worden verdacht van samenwerking met de vijand. Sinds de bevrijding zijn er 996 beklaagden ter dood veroordeeld.

Is Zutphen al bevrijd?

Zondag 8 april 1945 - Zutphen is bevrijd, meldt Radio Oranje. Het Duitse Weermachtbericht zegt het tegendeel: krachtige Canadese aanvallen op Zutphen zijn mislukt. In Groningen zijn parachutisten neergelaten.

Vanuit het front in het oosten wordt gemeld, dat Russische troepen Wenen hebben omsingeld. De Russen worden gesteund door Amerikaanse bommenwerpers, die opstijgen in Italië.

Italië niet welkom in San Francisco

Maandag 9 april 1945 - De Italiaanse regering Bonomi heeft van de Verenigde Staten te horen gekregen, dat Italië niet mag deelnemen aan de vergadering van de Verenigde Volken in San Francisco. Het is Italië, een land dat nog steeds niet geheel veroverd is door de geallieerden, zelfs niet toegestaan alleen maar een waarnemer naar de conferentie te zenden.

Canadese troepen bevrijden Holten

Maandag 9 april 1945 - Valschermjagers die in het noordoosten van Nederland achter ons front waren neergelaten, werden vernietigd, zegt het Duitse Weermachtbericht. Maar Radio Oranje geeft door dat de Canadese troepen, die Holten al hebben bevrijd, contact hebben gemaakt met de parachutisten. De Canadezen zijn genaderd tot de ondergelopen gebieden bij Meppel.

De Russen zijn inmiddels de stad Wenen binnengedrongen en staan op twee kilometer van het centrum.

In het midden van Duitsland hebben 1 200 Amerikaanse bommenwerpers aanvallen uitgevoerd op rangeerterreinen en vliegvelden.

Ruim 700 000 doden in Engeland en VS

Dinsdag 10 april 1945 - De Britse premier Churchill heeft bekendgemaakt dat de Britse militaire verliezen sinds het begin van de oorlog tot eind februari dit jaar 685 000 man bedragen. Daarvan zijn meer dan 216 000 doden te betreuren. De strijdkrachten van het gehele Britse Gemenebest hebben nog veel zwaardere verliezen geleden: 306 000 doden op een totaal van ruim een miljoen doden, gewonden, gevangenen en vermisten.

De verliezen onder de burgerbevolking zijn hierin niet meergerekend. Maar ook die zijn ernstig. Sinds de landing in Normandië hebben de V-wapens in Engeland het leven gekost aan 8436 mensen. Er raakten 25 000 mensen ernstig gewond.

In Amerika heeft minister van oorlog Stimson gezegd, dat het Amerikaanse leger in de oorlog tot nu toe 796 383 man heeft verloren, onder wie 156 471 doden. Marine, mariniers en kustbescherming hebben nog eens 94 926 man verloren, onder wie 36 649 doden.

Strijd aan rand van Deventer

Dinsdag 10 april 1945 - In de buitenwijken van Deventer vechten Canadese troepen met de Duitsers. Vanuit het bevrijde Rijssen rukken de troepen op naar Haarle. De weg Almelo-Zwolle is al afgesneden.

Voor straf eerder spertijd in Amsterdam

Woensdag 11 april 1945 - Een bekendmaking van de Höhere SS- und Polizeiführer Nordwest en commissaris-generaal voor het veiligheidswezen:

“In de laatste tijd zijn in Amsterdam dynamietaanslagen op instellingen van de Duitse bezettingsmacht gepleegd. Dientengevolge wordt met ingang van 12 april 1945 de spertijd voor de stad Amsterdam van 20 op 19 uur vervroegd.

Deze gebeurtenissen zijn aanleiding, de inwoners van Amsterdam voor de laatste maal te waarschuwen, zich van iedere sabotagehandeling te onthouden, daar bij herhaling zowel tegen de stad als tegen de bevolking van Amsterdam van alle ter beschikking staande middelen gebruik zal worden gemaakt.''

Ook Deventer bevrijd

Woensdag 11 april 1945 - De strijd om Deventer is al beslecht, de stad is bevrijd. Canadese troepen zijn het Overijssels kanaal overgestoken en staan op nog maar een kilometer ten zuiden van Ommen. In Drenthe rukken de geallieerde troepen ook op: Westerbork is al bevrijd.

In Duitsland zelf werden Hannover en Essen veroverd.

De Russen melden dat zij tweederde van Wenen inmiddels in bezit hebben.

Militair Gezag in Nederland

Donderdag 12 april 1945 - Vanuit België komt het bericht dat het hoofdkwartier van het Militair Gezag is verplaatst naar Nederland. Waar in Nederland werd niet gemeld. Tot nu toe verbleef de leiding van het Militair Gezag onder leiding van generaal Kruls in de Belgische hoofdstad.

Geen leidingwater in Noord-Holland

Donderdag 12 april 1945 - De voedselsituatie in het westen van het land is onverminderd precair, ook al zou men uit een lichte afname van het aantal sterfgevallen iets anders concluderen. Zo heeft het provinciaal waterleidingbedrijf Noord-Holland de levering van leidingwater gestaakt. Aanleiding is het gebrek aan brandstof voor de pompen.

In Amsterdam dreigt ook al sluiting van de centrale keukens, waar zo'n 337 000 mensen hun schamele dagelijks portie voedsel halen. De keukens zullen in elk geval 100 000 mensen minder kunnen bedienen, nu het gebrek aan grondstoffen te groot is geworden.

Ommen, Emmen en Exloo ook bevrijd

Donderdag 12 april 1945 - Ommen is bevrijd. De Canadese troepen rukken op langs de spoorlijn Hoogeveen-Assen. Poolse troepen hebben Emmen en Exloo bevrijd.

De strijd om Wenen duurt voort. Koningsbergen is ook veroverd. Generaal Casch gaf zich over en werd door de Duitsers ter dood veroordeeld omdat hij niet tot de laatste man wilde doorvechten. Maar Cash bevindt zich 'veilig' in krijgsgevangenschap.

Amerikaanse president Roosevelt overleden

Vrijdag 13 april 1945 - In zijn landhuis in Warm Springs in Virginia is gisteren president Franklin Delano Roosevelt van de Verenigde Staten overleden aan de gevolgen van een bloeduitstorting in de hersenen. Roosevelt werd 63 jaar. Vice-president Harry S. Truman is gisteren meteen beëdigd als de 33ste president van de VS.

Roosevelt overleed onverwacht. Na een lunch klaagde hij plotseling over zware hoofdpijn. Binnen enkele minuten verloor hij het bewustzijn, twee uur later overleed hij.

President Roosevelt verbleef regelmatig in Warm Springs, waar hij nog steeds nabehandeld werd voor de kinderverlamming die hem in 1921, op 29-jarige leeftijd trof. Roosevelt was van plan nog een week op zijn buitenverblijf te rusten, alvorens hij naar San Francisco zou vertrekken om daar de vergadering van de Verenigde Volkeren te openen. Franklin Delano Roosevelt wordt morgen op het familielandgoed in Hyde Park in de staat New York begraven.

Roosevelt, afstammend van Nederlandse voorouders, die in 1636 in Amerika aankwamen, werd in 1932 tot president gekozen en in '36 herkozen. In verband met de oorlogssituatie besloot hij in 1940 zich kandidaat te stellen voor een derde termijn. Hij werd gekozen, en werd de eerste president die zo lang het ambt bekleedde. Vorig jaar werd hij voor een derde keer herkozen.

Harry S. Truman, de nieuwe president, zei bij zijn sobere inauguratie: “Ik zal het mij tot taak stellen voort te werken net zoals president Roosevelt dat gewenst zou hebben en met dat doel voor ogen heb ik aan de leden van het kabinet gevraagd mij bij te staan.”

Truman is 61 jaar oud en maakte vooral naam als voorzitter van de senaatscommissie die de verspilling in de oorlogseconomie tegenging. Vorig jaar koos de conventie van de democratische partij hem als kandidaat voor het vice-presidentschap.

Koningin Wilhelmina heeft een condoleancetelegram gezonden aan mevrouw Roosevelt, waarin staat: “Wees zo goed, mijn diep gevoelde sympathie te aanvaarden bij het onherstelbare verlies dat u getroffen heeft. Ik treur met u om hem, wiens naam voor altijd zal leven in de geschiedenis en in het hart van mijn volk. Ik zelf zal nooit zijn vriendschap vergeten voor mij en de mijnen.”

Aan de nieuwe president Truman telegrafeerde de koningin: “Ik wens het Amerikaanse volk mijn diepe medeleven te betuigen bij het grote verlies, waarin mijn volk en ik ten volle delen. President Roosevelt gaf zijn leven voor onze gemeenschappelijke zaak. Nederland zal zijn naam ten eeuwigen dage in ere houden.”

Britse troepen in Arnhem

Vrijdag 13 april 1945 - Britse troepen zijn bij Westervoort de IJssel overgestoken en Arnhem binnengedrongen. Assen is bevrijd.

Wat de taaie voortgang in Italië betreft, Franse troepen zijn begonnen met aanvallen op de Frans-Italiaanse grens.

Vechten tot de laatste man

Vrijdag 13 april 1945 - De laatste fase van deze oorlog breekt aan, dat is nu wel duidelijk. In de jongste proclamatie van Himmler staat:

“Geen enkele Duitse plaats zal tot open stad worden verklaard. Elke stad, elk dorp zal tot het uiterste worden verdedigd. Iedere Duitser, die verantwoordelijk is voor de uitvoering van dit bevel en die zich aan zijn plicht zal onttrekken, zal als eerloze ter dood worden gebracht.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden