'40 DATA '45 VAN ZATERDAG 18 TOT EN MET VRIJDAG 24 JULI 1942. DERDE JAAR, WEEK 11.

Cripps schetst het nieuwe Europa

Estland, Letland en Litauen moeten volgens Cripps bij de Sowjet-Unie worden ingelijfd, want het was een fout om deze staten af te scheiden. Wat de grenzen betreft, zei hij dat Rusland weliswaar niet de wens heeft naar het westen op te dringen, maar er moet natuurlijk wel een strategische grens komen en dat zou zeer wel de grens van juni 1940 kunnen zijn. Daarnaast moet de SowjetUnie zeker enkele bases in Finland krijgen. En Bessarabie hoort natuurlijk niet bij Roemenie, maar bij de SowjetUnie. Over Boekowina zal onderhandeld moeten worden, verwacht Cripps, maar het zou beter zijn ook dit aan Moskou te laten, 'opdat er geen verdere twist over zal ontstaan'.

Cripps denkt dat de SowjetUnie na de oorlog niet alleen een sterk Polen als buffer zal willen hebben, maar ook een sterk Groot-Brittannie, zodat er stabiele machtsfactoren in Europa bestaan. De SowjetUnie, zei Cripps, zal Duitsland niet willen inlijven, maar verdelen in kleine staten.

Het interview met Cripps is in Duitsland door de 'Volkischer Beobachter' overgenomen en voorzien van het commentaar, dat in Cripps visie de Sowjet-Unie zal heersen over Europa, dat tegelijk een uitbuitingsobject vormt voor het joods-angloamerikaanse kapitalisme.

Himmler waarborgt naakt zwemmen

Zondag 19 juli 1942 - De Duitse politiechef Himmler heeft eenheid geschapen in de diverse bepalingen omtrent het baden en zwemmen. De wijziging staat het naakt baden en zwemmen toe, niet alleen individueel maar ook in groepen van zowel mannen als vrouwen. De baders en zwemmers moeten er dan wel van kunnen uitgaan, dat zij niet worden gezien door buitenstaanders. Daarbij is elke handelwijze, welke het gezonde en natuurlijke volksgevoel zou kunnen schaden, verboden. Maar deze 'belediging van het gevoel' kan niet aanwezig worden geacht, indien bezwaren naar voren worden gebracht door tegenstanders van het naakt baden en zwemmen of door andersdenkenden.

Fietsen inleveren

Dinsdag 21 juli 1942 - Weer een officiele bekendmaking:

"De Duits Weermacht heeft voor haar doeleinden een aantal herenfietsen nodig. De inlevering van de gerequireerde rijwielen, die een geringe fractie van alle fietsen in Nederland vormen, moet uiterlijk 22 juli bij de Duitse Weermacht zijn geschied.

Bij de spoed, waarmee de fietsen moeten worden ingeleverd, was het menigmaal onvermijdelijk, dat door Nederlandse organen, die met de uitvoering zijn belast, ook beslag moest worden gelegd op de fietsen van personen, die principieel uitgezonderd moesten worden van de inleveringsplicht, te weten alle arbeiders (b. v. fabrieksarbeiders, mijnwerkers enz.), alle in de landbouw werkzame personen en degenen, die voor de uitoefening van hun beroep het rijwiel volstrekt nodig hebben. Aan deze groep van personen zal evenwel op last van de rijkscommissaris zo mogelijk voor 15 augustus hun fiets teruggegeven of een andere ter beschikking gesteld worden. De uitvoering van deze bepaling berust bij de Nederlandse autoriteiten. Desbetreffende verzoeken moeten behoorlijk gemotiveerd worden ingediend bij de burgemeester van de plaats van inwoning.

Degenen, die hun fiets hebben ingeleverd zonder haar terug te krijgen of te zien vervangen door een andere, krijgen van de burgemeester van hun woonplaats schadevergoeding; bovendien zullen zij voorkeursbehandeling genieten bij de aanschaffing van een ander rijwiel."

Dat laatste is natuurlijk een tamelijk loze belofte. Als er op afzienbare termijn een ander rijwiel aan te schaffen zou zijn, was het helemaal niet nodig geweest een fiets in beslag te nemen.

Boeren worden onder druk gezet

Woensdag 22 juli 1942 - De sceretaris-generaal op het departement van landbouw en visserij heeft bijzondere bevoegdheden gekregen om een prompte in- of aflevering van produkten te waarborgen. Zo kan een boer, die te weinig melk aflevert, gedwongen worden zijn veestapel geheel of gedeeltelijk in te leveren tegen een door de s.-g. te bepalen vergoeding. Dit vee kan dan weer worden verkocht aan boeren met meer verantwoordelijkheidsgevoel.

Ook landbouwers, die naar het oordeel van het departement onvoldoende produkten aanleveren, kunnen gewongen worden hun grond af te staan aan anderen of zelfs uitgesloten worden.

Rostow gevallen

Vrijdag 24 juli 1942 - Duitse troepen hebben met Italiaanse en Slowaakse ondersteuning de stad Rostow ingenomen. Dat is bepaald geen verrassing. Het Duitse offensief in het zuiden duurt nu al bijna een maand en zet door. Al afgelopen woensdag werd gemeld, dat de Russische verdedigingslinie rond de stad was ingestort. Het belang voor de Duitsers is het bereiken van de kolenbekkens bij deze stad. Het is een teken van een veranderde strategie. Vorig jaar ging het Duitse offensief steeds over een breed front, nu richten de acties zich op specifieke industriele en economische doelen.

Doodvonnissen voltrokken

Vrijdag 24 juli 1942 - "De door het Duitse Obergericht in het Amsterdamse distributieproces tegen Cornelis Nicolaas de Vries, Augustus Theodorus van Batum, Abraham Pots en Petrus van Dieren gevelde doodvonnissen zijn door fusillering voltrokken. De tegen Alexander Theodorus Thuyring en Louis Kesseler gevelde doodvonnissen zijn door de rijkscommissaris voor het bezette Nederlandse gebied in de vorm van gratie gewijzigd in vijftien jaar tuchthuisstraf."

In mei, tijdens het Amsterdams distributieproces, werd een grote groep mensen aangeklaagd wegens het op grote schaal verduisteren van distributiebescheiden. Commissaris-generaal Schmidt heeft onlangs al aangegeven dat, naarmate de oorlog langer duurt, de straffen voor deze zaken steeds zwaarder zullen worden.

JODEN NAAR WERKKAMPEN

Zaterdag 18 juli 1942 - Vandaag moet de derde trein vertrekken met joden die zijn aangewezen om te worden gedeporteerd naar werkkampen in Duitsland. In de vroege ochtend van woensdag 15 en donderdag 16 juli zijn vanuit Amsterdam al twee treinen met daarin honderden joden vertrokken.

Het nieuws over deze deportaties sijpelt maar langzaam door. De officiele pers zwijgt erover, zoals ook geen melding is gemaakt van de razzia's die vorige week in de hoofdstad hebben plaatsgevonden en waarbij honderden joden zijn opgepakt.

Het waarom van die razzia's staat te lezen in een extra editie van het Joodsche Weekblad van 14 juli:

"De Sicherheitspolizei deelt ons het volgende mede:

Ongeveer 700 joden zijn heden te Amsterdam gearresteerd. Als deze week niet de 4 000 daartoe aangewezen joden naar de werkkampen in Duitsland vertrekken, zullen de 700 arrestanten naar een concentratiekamp in Duitsland worden overgebracht."

Anders gezegd: de Duitsers hebben opnieuw het wapen van de gijzeling gekozen om acties door te drukken.

De 4 000 die zijn aangewezen hebben behalve de extra editie van het Joodsche Weekblad ook nog een circulaire gekregen van de Joodse Raad voor Amsterdam (die in de praktijk de raad voor heel Nederland is) waarin de moeilijke positie van de Joodse Raad wordt toegelicht. Als de aangeschreven joden niet komen opdagen voor de treinen, die in eerste instantie tot vlak bij het kamp Westerbork in Drenthe zullen rijden, zullen de gearresteerde joden zeker naar een concentratiekamp worden overgebracht. In hun belang dienen de in aanmerking komende joden zich te melden voor deportatie naar een werkkamp in Duitsland.

Overigens maant de Joodsche Raad ook tot kalmte. Dat is nodig, want in joodse kring wordt ernstig betwijfeld of de aangewezen joden wel naar een werkkamp in Duitsland zullen worden gebracht en of het niet eerder gaat om deportatie naar concentratiekampen, tot in Polen.

Inmiddels is overigens bekend geworden dat de joden die bij de razzia's zijn opgepakt, op vrijdagmorgen weer zijn vrijgelaten. Dit, hoewel zich voor de eerste twee transporten lang niet alle aangeschreven joden hebben gemeld.

Het Parool

In Amsterdam circuleren volop exemplaren van een extra editie van het illegale blad 'Het Parool', geheel gewijd aan de deportaties van joden:

"De Duitsers zijn bezig, de ergste misdaad te begaan, waaraan zij zich sedert de bezetting van ons land hebben schuldig gemaakt!"

"De overgrote meerderheid van het Nederlandse volk" , aldus vervolgt 'Het Parool' nr 40, "geeft zich daar nog steeds niet voldoende rekenschap van en schijnt niet alleen tot geen enkele openlijke daad van verzet te komen, maar is bovendien vaak nog te angstig om door lijdelijk verzet de Duitse maatregelen te saboteren en door het verlenen van hulp de slachtoffers in staat te stellen zich aan de klauwen van de nazi's te onttrekken."

'Het Parool' trekt ook fel van leer tegen de deportatie van Nederlandse mannen naar Duitsland om daar te werken in de fabrieken. En vervolgt: "Door onvoldoende verzet tegen en sabotage van deze vorm van deportatie, hebben wij Nederlanders het mogelijk gemaakt, dat de nazi-barbaren thans begonnen zijn met de uitvoering van hun nieuwste plan: de deportatie van al onze joodse landgenoten naar werk en concentratiekampen in Polen, waar zij onder toezicht van de Duitse politie zullen staan, zodat helaas omtrent het lot, dat hen daar te wachten staat, geen twijfel mogelijk is. Men bedenke, wat er te gebeuren staat. Ruim honderdduizend Nederlanders, aanvankelijk misschien alleen de mannen, maar daarna ook grijsaards, vrouwen en kinderen, Nederlanders als wij allen, die hier geboren en getogen zijn, die onze taal spreken en liefhebben, die zijn vergroeid met onze bodem, ons volk, onze beschaving, die aan dit alles hun beste krachten hebben gegeven, zullen aanstonds als vee worden weggevoerd om in een ontredderde omgeving te worden opgesloten in kampen, waar geen menswaardig bestaan meer mogelijk is en waar zij zijn blootgesteld aan de wrede luimen van hun misdadige kwelgeesten."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden