'40 DATA '45 DATA VAN ZATERDAG 18 TOT EN MET VRIJDAG 24 DECEMBER 1943. VIERDE JAAR, WEEK 33.

Cijferoorlog laait weer op Zaterdag 18 dec. 1943 - De strijd om de cijfers laait weer op. In het Britse Lagerhuis zei minister Eden dat op het Italiaanse vasteland tussen 3 september en 23 november aan Brits-Amerikaanse zijde 10 000 gewonden zijn gevallen, ruim 3 000 vermisten en 3 200 doden.

Volstrekt onjuiste cijfers zegt het Duitse perbureau DNB: minister Eden heeft alleen de slachtoffers uit het Britse moederland geteld. Hij heeft de Canadese, Nieuwzeelandse, Newfoundlandse en Indische verliezen verzwegen. Die verliezen zijn volgens de Duitse welingelichte kringen meer dan aanzienlijk. Bij de gevechten in Italie zijn bij de Britse hulpvolken nog eens 22 500 doden en 60 000 gewonden gevallen.

Mutaties in geallieerde leiding

Zondag 19 dec. 1943 - Op korte termijn wordt een groot aantal wijzigingen doorgevoerd in de staven van de geallieerde troepen. Nog voor het einde van deze week zal sir Henry Maitland Wilson, Brits opperbevelhebber in het Nabije Oosten, worden overgeplaatst naar het gebied van de Middellandse Zee, waar hij opperbevelhebber wordt. Onder hem komt generaal sir Bernard Paget, die opperbevelhebber worden van de troepen in het Midden-Oosten.

Generaal Eisenhower is benoemd tot bevelhebber van de geallieerde troepen aan het tweede front. Plaatsvervangend bevelhebber onder Eisenhower wordt luchtmaarschalk sir Arthur Tedder.

Franco verleent voorzichtig amnestie

Maandag 20 dec. 1943 - De Spaanse pers krijgt van generaal Franco meer vrijheid, omdat een gezonde kritiek de staat slechts van nut kan zijn. De wonden van de burgeroorlog zijn al flink geheeld en zowel de staat als de pers beschikken over voldoende discipline om deze verandering aan te kunnen.

De persvrijheid, althans enige vrijheid op dit gebied, past in het kader van een aantal wijzigingen dat Franco's Falange heeft doorgevoerd. Zo wordt de Falange-militie afgeschaft, want die is binnen Spanje toch niet meer nodig, nu een eensgezind leger weer alles aan kan. Ook andere organisaties worden ontmanteld of minstens drastisch gewijzigd.

Bovendien heeft Franco een amnestiewet afgekondigd. Alle Spanjaarden die tijdens de burgeroorlog en tussen 18 juli 1936 en 1 april 1939 zijn veroordeeld tot gevangenisstraffen van maximaal twintig jaar, worden voorwaardelijk op vrije voeten gesteld. Deze amnestie geldt niet voor gevangenen die een moord hebben gepleegd of zich schuldig hebben gemaakt aan wreedheden. Ook gevangenen, die nog geen vijf jaar van hun straf hebben uitgezeten, komen niet voor de amnestie in aanmerking.

De amnestie geldt ook voor geestelijken en kloosterlingen en leden van het leger of de Falange, die zich schuldig hebben gemaakt aan politieke misdrijven, maar die zich overigens goed hebben gedragen en verdiensten jegens het vaderland hebben.

In een toespraak benadrukte Franco, dat er een nieuwe tijd voor Spanje is aangebroken. “Omdat Spanje een taak heeft in dit tijdsgewricht moet zijn politiek duidelijk, hecht en kalm zijn, opdat een verkeerde uitleg en de mogelijkheid dat enkelen verwarring stichten, vermeden worde. Om dit te bereiken moeten de leiders het voorbeeld geven. Zij moeten bezield zijn van een geest alsof we eerst thans met onze taak begonnen. Alleen dan kunnen wij verhinderen, dat onze eeuwige vijanden profiteren van het ene of andere moment van zwakte. Voor alles moeten wij verhoeden, dat wij de schijn geven te zijn zoals onze vijanden dit gaarne zouden willen hebben.”

Wageningse kerk al weer hersteld

Dinsdag 21 dec. 1943 - Aan het Marktplein in Wageningen is de hervormde kerk weer geopend. Het is het enige monument dat Wageningen bezit. In de meidagen van 1940 werd het gebouw ernstig beschadigd. Sindsdien is het helemaal hersteld en kan het weer in gebruik worden genomen.

In de muur is een plaquette ingemetseld, waarop te lezen is, dat de kerk in mei '40 beschadigd werd, maar nog tijdens deze wereldoorlog gerestaureerd is.

Hospitalen raken overvol

Dinsdag 21 dec. 1943 - Het aantal vragen tot opname in een ziekenhuis in Amsterdam is de laatste tijd zo hard gestegen bij een dalend beddenbestand, dat elke opname vanaf 10 januari eerst moet worden goedgekeurd door de directeur van de Gemeentelijke Geneeskundige en Gezondheidsdienst. Ook gaat de directeur de verpleegduur per patient controleren. Indien naar zijn opvatting een patient ontslagen kan worden, dient onverwijld ontslag te volgen. Bovendien kan de directeur van de GG & GD bindende aanwijzingen geven voor de exploitatie van de ziekenhuizen.

Prijs voor de journalistiek

Woensdag 22 dec. 1943 - Tijdens een feestelijke bijeenkomst in de Pulchri Studio in Den Haag heeft jhr. mr. S. M. R. de Ranitz, secretarisgeneraal van het departement voor volksvoorlichting en kunsten de dr. Goedewaagenprijs uitgereikt. Het was voor de derde keer dat deze jaarprijs voor de beste journalistieke prestatie werd uitgereikt.

De eerste prijs werd uitgereikt aan twee journalisten: de plaatsvervangend hoofdredacteur van het Algemeen Handelsblad, Chr. de Graaff, en de hoofdredacteur van de Arbeiderspers, H. J. Lindt. De derde prijs moest ook gedeeld worden en wel door de hoofdredacteur van het Nieuwsblad van Deurne, W. van Heugten, en de hoofdredacteur van het Twents Nieuwsblad, M. van Nierop.

Britten planden bombardementen

Donderdag 23 dec. 1943 - Plaatsvervangend rijksperschef Helmut Sundermann heeft voor de buitenlandse pers in Berlijn een uiteenzetting gegeven over de misdadigheid van de Britse bombardementen op Duitse steden. Hij verwees daarbij naar een verklaring van de voormalige Britse premier Baldwin, die nog eens gezegd heeft dat wie zich in oorlog verdedigen wil, meer vrouwen en kinderen moet doden dan de vijand.

Engeland is de drijvende kracht achter de luchtoorlog, zoals ook is gebleken uit door de Duitsers gevonden aantekeningen van het overleg in april '39 van de generale staven van Frankrijk en Engeland. Een ondubbelzinnige bevestiging valt te vinden in het eveneens gevonden protocol van de besprekingen in november '39 tussen Chamberlain en Daladier. Steeds waren beide landen het erover eens, dat in de tweede fase van de oorlog het civiele Duitse achterland moest worden gebombardeerd om zo aan de 'uiteindelijke ineenstorting van de Duitse tegenstand bij te dragen.'

Zo is het ook gebeurd. Al op 5 september 1939 bombardeerden de Britten Esbjerg in Denemarken, in het daarop volgende voorjaar vonden de eerste bombardementen op Duitse steden plaats. Duitsland daarentegen heeft tot 20 juni 1940 gewacht voor het overging tot de tegenaanval. Tot dat moment werden alleen bombardementen uitgevoerd, die in rechtstreeks verband stonden met de strijd op de grond. Zelfs de hoofdsteden Kopenhagen, Oslo, Brussel en Parijs en ook Den Haag werden zonder luchtaanval ingenomen, waarbij aangetekend, dat als Sundermann de vliegtuigen naar Nederland had gezonden, hij ongetwijfeld de verkeerde stad had getroffen.

Duitsland, zo gaf Sundermann toe, heeft inderdaad Warschau gebombardeerd, maar de stad was eerst door de Duitsers aangevallen, vervolgens omsingeld en de bevolking had 24 uur gekregen om haar woonplaats te verlaten. Toen de Polen weigerden zich over te geven zat er helaas niets anders op dan over te gaan tot een bombardement.

Sundermann besloot zijn betoog met: “Engeland is geheel alleen schuldig aan het uitbreken en de ontwikkeling van de bombardementsoorlog tegen de burgerbevolking en draagt voor alle consequenties, ook voor de in 1940 reeds eenmaal ingetreden en in de toekomst opnieuw te verwachten vergelding, de volledige historische verantwoordelijkheid.”

Aangetekend moet overigens wel worden, dat de Duiters zich steeds meer bekommeren over het nadrukkelijk aanwijzen van Engeland als barbaarse natie, zonder dat er op militair gebied een antwoord is gevonden op de aanhoudende bombardementen. In feite is het praktische antwoord alleen de belofte aan de bevolking, dat Duitsland werkt aan een geheim wapen, waarmee Engeland vernietigd zal worden. Maar wanneer dat zal plaatsvinden, daar is nog geen zicht op.

Miserabel maar niet verslagen

Vrijdag 24 dec. 1943 - Aan de vooravond van Kerstmis heeft rijksminister dr. Goebbels in een toespraak voor de radio de situatie in Duitsland als miserabel, zo niet desperaat geschetst. Maar een volk dat niets meer te verliezen heeft, is daardoor juist nauwelijks meer te verslaan.

Het Kerstfeest, aldus Goebbels, was vroeger een familiefeest, maar nu, op het hoogtepunt van de oorlog, is het een feest van de gescheidenen geworden. Maar daarom nog geen uur van rouw.

“Daarvoor zijn wij allen veel te hard geworden. Wij hebben in deze oorlog veel verloren, maar ook veel gewonnen. Als wij arm zijn geworden aan uiterlijke goederen, is onze schat aan innerlijk bezit groter geworden. Wij leven in een tijd van de wedergeboorte van de wereld. Er is een sterk hart voor nodig om deze tijd te begrijpen en te verstaan.”

“In de geschiedenis brengt elke geboorte haar weeen mee. Maar het gezonde instinct geeft jonge volken ook steeds weer de kracht om dat te dragen. Wij marcheren thans met lichte bagage. Velen onder ons hebben niet veel meer te verliezen. Het verlies van hun goed heeft hen slechts harder en strijdvaardiger gemaakt. De vijand heeft er geen denkbeeld van, welk een kracht daarmee in het Duitse volk is wakker geroepen. Wellicht zal hij die kracht in het komende voorjaar ondervinden bij een militair treffen met onze weermacht in het westen.”

Gevechten aan Het Kanaal

Vrijdag 24 dec. 1943 - Vanaf de Franse Kanaalkust hebben Duitse batterijen afgelopen nacht de plaatsen Dover, Deal en Folkstone onder vuur genomen. De Britten beantwoorddden het vuur, waarna een kort artilleriegevecht ontstond. Kort daarop probeerden Britse troepen een landing op de Kanaalkust uit te voeren. Verder dan draadversperringen kwamen ze niet. Door Duits vuur werd de poging teniet gedaan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden