4 min 33 sec stilte die je raakt

Welke uitvoering van 'Four thirty-three' (4'33'') is eigenlijk de beste? Die van pianist David Tudor aan wie het stuk werd opgedragen en die er de eerste uitvoering van gaf op 29 augustus 1952 in New York? Of die van Frank Zappa, die de compositie opnam als onderdeel van zijn album 'A Chance Operation'? Of toch de live-opname van het BBC Symphony Orchestra, dat in 2004 de Britse orkestrale première van het werk verzorgde?


De meningen zijn verdeeld, want hoe beoordeel je een werk waarin niets te horen is? Hoeveel sterren geef je een uitvoering van deze compositie in drie delen waarin elk deel uit louter stilte bestaat?


John Cage (1912-1992) was trouwens heel serieus toen hij 'Four thirty-three' aan het muziekpapier toevertrouwde. Zijn compositie hoort natuurlijk in het vakje conceptuele kunst, maar er gebeurt echt iets als je met een zaal vol mensen een uitvoering meemaakt. Ineens wordt die ademhaling van je buurman wel erg hoorbaar, en wie schuifelt daar vier rijen voor je ongemakkelijk met zijn voeten? Omgevingsgeluid, waardoor elke uitvoering totaal anders wordt. In een stille zaal ervaar je het anders dan in de openlucht met alle natuur- of stadsgeluiden die zich daar aandienen. En het luisteren naar een uitvoering op plaat of cd levert meteen een nieuwe uitvoering op, want de omgevingsgeluiden van jouw woonkamer mengen zich met die op de opname.


Die live-opname van de BBC in 2004 was nog een heel probleem, omdat bij de omroep automatisch een systeem in werking treedt dat muziek gaat uitzenden als er op de zender te lang stilte is. Voor vier minuten en drieëndertig seconden werd het daarom uitgeschakeld. De eerste en enige keer dat dat gebeurde.


Stuur uw eigen Nutteloze Kennis in maximaal 280 woorden naar nutteloos@trouw.nl


John Cage

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden