4 MEI

Onvoorstelbaar. Herinneringen van al meer dan een halve eeuw geleden. De laarzen stampten in gelid over de dijk, terwijl het 'Und wir fahren, und wir fahren gegen England' tegen de huizen sloeg.

HUIB GOUDRIAAN

De hond van de buren moest niets van hen hebben. Die was er zelfs op getraind een koekje te weigeren als dit zogenaamd 'van de Führer' kwam. Pas bij 'van de Koningin' hapte ze toe. Toen de bezetters vertrokken, in de meidagen van 1945, zag ik als zevenjarige voor het eerst de massaal uitwaaierende kleuren rood, wit en blauw mét oranje. De associatie van blij makende opwinding is gebleven, een 'bevrijdingsgevoel'. Later moet zich het herdenken van de gevallenen, zoals dat in mei 1946 vorm begon te krijgen, in mijn geheugen hebben gegrift.

Puur was het, niet verstard tot ritueel. Je trok in een lange stoet op naar het dorpskerkhof. Er was een vrouw die op elke vierde mei tulpen uit haar tuin plukte. Ze moesten vers zijn, het was voor de gevallenen. Bij de graven stond een erehaag van mannen in blauwe overalls die zij ook hadden gedragen bij de bevrijding. De stenguns tegen de borst geklemd. 'De ondergrondse', zoals ze met respect, op gedempte toon, werden genoemd. Jaren later hoorde ik wat er gewikkeld zat in de plaatselijke nieuwsbode die ik op verzoek van mijn ouders in het laatste oorlogsjaar naar de buren bracht. Het was een 'ondergronds' krantje. Onder de naam Trouw stonden steeds die dichtregels vol hoop:

'Ja, zij zullen zich vervullen

Deze tijden van geluk.'

Daarop volgde: 'Deez' ellenden gaan volenden en verpletterd wordt het juk.'

Een ongekend geluksgevoel overspoelde in mei 1945 de overlevenden in Europa. De herinneringen daaraan lossen op, de lange rij ooggetuigen dunt uit. Ook van de mensen die kind waren in 'de oorlog' - de hekkensluiters waartoe ik mezelf reken. Heeft zich 'vervuld' wat de verzetsmensen voor ogen stond? In hun visioenen komen woorden voor die we nu liever vermijden. De grote woorden zijn te vaak misbruikt. Vandaar dat 'de waarden' in zwang kwam. Dit is weer verdund tot - zoals lijsttrekkers nu zeggen - wat wel of niet kan 'in een beschaafd land'. Zo'n terughoudendheid konden de samenstellers van dat ondergrondse blaadje onmogelijk voorzien. Zij schreven over 'naastenliefde, barmhartigheid, gerechtigheid'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden