'4 mei is er niet voor verzoening'

De Duitse oorlogsgraven bij de Nationale Dodenherdenking op de algemene begraafplaats. Beeld ANP

Duitse soldaten worden niet herdacht tijdens de Nationale Dodenherdenking, en 'foute' Nederlanders ook niet. En herdenken is ook geen verzoening. Het Nationaal Comité 4 en 5 mei neemt duidelijk stelling, na de grote commotie die vorig jaar ontstond in de aanloop naar 4 mei.

Het comité wil dit jaar tumult voorkomen, door duidelijk uit te leggen wie Nederland zaterdag op de Dam in Amsterdam herdenkt: de Nederlandse slachtoffers die vielen tijdens de Tweede Wereldoorlog en de militaire vredesmissies daarna.

"We hebben van vorig jaar geleerd", aldus directeur Jan van Kooten vandaag in Trouw. "Als iets verkeerd kan worden uitgelegd, dan moeten we het niet doen."

Na heftig protest besloot het comité vorig jaar kort voor 4 mei dat de toen 15-jarige scholier Auke zijn gedicht 'Foute keuze' niet mocht voorlezen op de Dam. Dit gedicht gaat over de verkeerde keuze van zijn oudoom, die in dienst trad van de SS.

"Wij snappen de emoties die dat heeft opgeroepen", zegt mede-directeur Nine Nooter van het Nationaal Comité 4 en 5 mei "Je moet op 4 mei niet de daders herdenken."

Waarschuwing
Dat lijkt een waarschuwing aan Vorden, het Achterhoekse dorp dat zijn eigen dodenherdenking zaterdag opnieuw wil afsluiten met een wandeling langs het graf van tien Duitse soldaten. In de gemeenteraad van Bronckhorst, waaronder Vorden valt, motiveerde het organiserende comité dit onlangs als 'een gebaar van verzoening'.

Het Nationale Comité zegt zich niet te willen mengen in lokale herdenkingen, maar volgens Nooter haalt Vorden twee zaken door elkaar. "Verzoenen en herdenken zijn twee verschillende onderwerpen. Verzoenen doe je eenmalig. Wanneer verzoening heeft plaatsgevonden, is er geen reden dat te herhalen."

Volgens het comité ligt naast de traditie van herdenken de nadruk op hoe we omgaan met vrijheid. Daarom zijn 4 en 5 mei onlosmakelijk aan elkaar gekoppeld.

Nederlander denkt aan alle oorlogen

Het draagvlak voor herdenken en vieren is nog altijd groot onder de Nederlandse bevolking, zo blijkt uit het Nationaal Vrijheidsonderzoek 2013 dat in opdracht van het comité is uitgevoerd.

Bijna negen op de tien Nederlanders staan op 4 mei stil bij de Dodenherdenking, al doen de meesten dat thuis. Slechts een op de tien bezoekt een herdenkingsbijeenkomst.

Maar wie er wordt herdacht verschuift. In weerwil van de uitgangspunten voor de Nationale Herdenking denkt bijna de helft van de Nederlanders op 4 mei aan alle slachtoffers uit de hele wereld, van alle oorlogen. Nog steeds denkt een meerderheid bij 'oorlog' aan de Tweede Wereldoorlog, maar ook een actuele oolog als de burgeroorlog in Syrië krijgt veel aandacht.

Bij 'vrijheid' gaat het ook meer en meer om de universele betekenis in plaats van de bevrijding na de Tweede Wereldoorlog. Maar hoewel de oorlog in tijd steeds verder van ons af komt te staan, daalt het aantal mensen dat meent dat het met die herdenking en viering nou maar eens afgelopen moet zijn.

 
Je moet op 4 mei niet de daders herdenken
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden