3D-speeltje voor nerds is nu wereldwijd het hulpje van grote bedrijven

3D-printers van Ultimaker zijn vooral geschikt voor het printen van kleine producten. Beeld Ultimaker

Het begon als een speeltje voor nerds. Nu produceren Airbus, Tesla en L’Oréal hun onderdelen met een 3D-printer uit Zaltbommel.

Zo’n jaar of zes geleden lekte de werkplaats nog en liepen er muizen rond. Er werkten toen 35 mensen. Inmiddels horen bedrijven als Volkswagen, Tesla, Heineken en L’Oréal tot de klantenkring en werken er vierhonderd man bij Ultimaker, een fabrikant van kleine 3D-printers. Ultimaker maakt ze in een fabriek in Zaltbommel én laat ze maken in Memphis, in de Amerikaanse staat Tennessee.

Groot zijn die printers niet. De eerste types konden kopers onder hun arm meenemen. Het laatste type, de Ultimaker S5, is daar te groot voor, hij meet ongeveer 50 bij 50 bij 50 centimeter. Gestuurd door software maken de machines objecten en producten van kunststoffen die laagje voor laagje worden aangebracht.

Aparte vormen

De machines zijn niet bedoeld om grote producten te maken of grote productieseries. “99 procent van de objecten die ze maken zijn kleiner dan 20 centimeter”, vertelt Jos Burger (61), sinds juni 2014 werkzaam bij Ultimaker en sinds september 2015 algemeen directeur.

Aanvankelijk mikten de oprichters van Ultimaker op mensen die aparte dingen en aparte vormen willen maken – een beetje nerdachtig. De markt met muziek erin diende zich later aan: onderdelen van machines, van gereedschappen, van robots en prototypes. Met een Ultimaker in huis kunnen bedrijven die zelf maken. Zo’n machine kost, afhankelijk van het model, 1900 tot 5500 euro. Dan heb je een machine die zich, volgens Burger, binnen een paar weken kan terugverdienen.

Heineken gebruikte 3D-printers in een brouwerij in Sevilla om speciale gereedschappen en onderdelen van lopende banden te maken. De printers komen waarschijnlijk ook in andere brouwerijen van het concern te staan. Autofabrikant Ford gebruikt ze voor speciale gereedschappen en zint op andere toepassingen. Tesla eveneens. 

Een nieuw onderdeel in een paar uur

Hun winst zit hem, volgens Burger, in de productiekosten én in de snelheid. Met een eigen 3D-printer is een stuk gereedschap of een onderdeel in een paar uur te maken. Het alternatief is wachten tot de leverancier een nieuwe komt brengen. Dat duurt veel langer en die nieuwe is bovendien vaak duurder.

Burger somt meer toepassingen op. Volkswagen gebruikt Ultimakers bij het ontwerpen van nieuwe auto-onderdelen, ingenieursbureaus voor het maken van maquettes, vliegtuigbouwer Airbus voor mallen en gereedschappen, parfumeur L’Oréal voor machine-onderdelen en prototypes. De luchtmacht heeft ze en de marine ook. Burger: “Dat scheelt nogal, hè: of je iets zelf kunt maken of dat er een helikopter moet komen om een nieuw onderdeel te brengen”. Signify (voorheen: Philips Lighting) maakt met Ultimakers fittingen in niet-gangbare maten en luxe-tassenmaker Florenradica maakt er objecten mee waardoor elke tas er net wat anders uitziet.

Ultimaker groeit behoorlijk snel. Het maakte vorig jaar ongeveer twintigduizend machines en haalde een omzet van 57 miljoen euro, het dubbele van de omzet in 2015. Voor dit jaar verwacht Burger een omzetgroei van een procent of 20.

Metoo-effect

Als grote fabrikanten in een fabriek een paar Ultimakers hebben neergezet, komen die ook in andere fabrieken en bij leveranciers, leert zijn ervaring. Er is een metoo-effect. Is er één fabrikant die met Ultimaker in zee gaat, dan volgt de concurrentie al snel.

De weerstand tegen 3D-printen, nog aanwezig bij traditioneel ingestelde managers, wordt kleiner. Bij grote beurzen ziet Burger de leeftijd van de bezoekers stijgen, een teken dat 3D niet meer iets is van jongeren alleen. En de ingenieurs die nu in Delft afstuderen, zijn al vertrouwd met 3D-printers. Burger: “Die komen een bedrijf binnen en gaan met 3D-printen aan de slag”.

Een deel van die toekomstige omzet komt uit de verkoop van software: voor elk materiaal zijn aparte stukjes software nodig die bij Ultimaker te koop zijn. Winst maken is er overigens nog niet bij. Het geld dat binnenkomt, gaat meteen het bedrijf weer in.

Toekomstmogelijkheden ziet Burger nog genoeg. Voor hulpstukken in de tandheelkunde en misschien ook in de medische hoek. Voor onderdelen van auto’s: fabrikanten hebben nu nog loodsen vol auto-onderdelen, voorraden die ze moeten aanhouden. En Burger denkt dat de trend dat bedrijven zelf mallen, gereedschappen en onderdelen gaan maken, zal doorzetten. “Best een revolutionaire ontwikkeling”, vindt hij.

35 toepassingen voor 3D in één bedrijf

Ultimaker, opgericht in 2011, is naar eigen zeggen ’s werelds grootste op het gebied van compacte 3D-printers voor de professionele markt. Het heeft zo’n vierhonderd werknemers, waarvan circa 130 de machines maken. Anderen werken aan het werven van nieuwe klanten. Ze bezoeken bedrijven en kijken of een 3D-printer daar iets kan toevoegen. “Bij een telecombedrijf vonden we in ooit in één middag wel 35 toepassingen”, zegt directeur Jos Burger.

Ultimaker heeft sinds 2011 125.000 machines verkocht. Ze staan in meer dan honderd landen.

Ultimaker kreeg financiële steun van de Europese Investeringsbank, een lening van 15 miljoen euro, en heeft sinds september 2017 een financieel krachtige mede-eigenaar: de investeringsmaatschappij NPM Capital, onderdeel van het SHV-concern. 

Lees ook: 

Deze 3D-printer maakt nieuw plastic van oud plastic.

De 3D-printer van Nout Kooij (29) en Sam van Til (30) is een soort kamertje waar je met wel drie man in kunt. Daarbinnen voert een machine een strak gechoreografeerde dans uit: het gevaarte beweegt naar voren, naar achteren, naar links, naar rechts. 

De eerste echte 3D-geprinte woning, een soort Barbapapa-huis.

Eindhoven krijgt vijf huizen die gemaakt zijn met een 3D-printer. De eerste woning moet er volgend jaar staan - en is bewoonbaar. Dit zou het nieuwe bouwen kunnen worden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden