3D-printen voor een betere wereld

recycling | Het bedrijf Reflow verwerkt plastic afval in ontwikkelingslanden tot grondstof voor 3D-printers. Om het afvalprobleem te bestrijden, maar ook om te investeren in de lokale economie.

De 3D-printer: een machine die op basis van een digitaal bestand een voorwerp 'print'. Zonder dure mal of ingewikkelde technische apparaten rolt er zo een hoesje voor je telefoon uit. Of het frame van een fiets, een paar mooie oorbellen of een beeldje voor in de vensterbank. Tal van mogelijkheden dus. Die markt groeit en de Amsterdamse startup Reflow speelt daar duurzaam op in: het bedrijf heeft een machine ontwikkeld die afvalplastic omzet in filament, de grondstof voor 3D-printers.


Het kantoor van Reflow - een blok van zeven bureaus in een gedeelde ruimte met een architect - doet niet vermoeden dat er al twee fabrieken zijn opgestart. Een in de Indiase stad New Delhi, een in Dar-es-Salaam, Tanzania. "Afvalverzamelaars rapen flessen langs de weg en verkopen die aan afvalverwerkers", legt bedenker Jasper Middendorp (30) uit. "De afvalverwerkers maken de flessen schoon en snijden ze in stukjes. Van die stukjes maken wij filament, dat weer wordt doorverkocht aan gebruikers van 3D-printers."


Het bedrijf houdt kantoor in het A-Lab, een oud Shell-gebouw in Amsterdam-Noord, verbouwd tot 'broedplaats' voor jonge en innovatieve bedrijven. Het is er een drukte van jewelste tussen de pijpleidingen van de oude fabriek en de hippe inrichting van de kantoren. De geur uit het koffietentje op de begane grond reikt tot ver in de smalle, beige betegelde gangen.


Reflow opereert bewust in landen als Tanzania en India. Middendorp: "Daar kunnen we de meeste impact maken. Op afvalverzamelaars wordt enorm neergekeken, maar door de marges die we hebben met de verkoop van de rollen filament, kunnen we hun situatie verbeteren." Een kilo plastic levert, afhankelijk van de olieprijs, ongeveer een dollar op. Reflow verkoopt de rollen filament voor 30 dollar per 750 gram. "We geven de afvalverzamelaars een goede uitrusting als schoenen en handschoenen, verhogen hun salaris en geven ze een extra maaltijd."


Bevallingskits


Reflow maakt nu nog verlies. Middendorp verwacht dat de locaties in Dar-es-Salaam en New Delhi, maar ook de in maart op te starten vestiging in Amsterdam, in 2017 winst zullen maken. "Met de winst die we verwachten, kunnen we per jaar honderd zorgverzekeringen voor afvalverzamelaars afsluiten, en 350 beschermende kledingkits voor hen kopen." Daarnaast wil Reflow investeren in lokale bedrijven die gebruikmaken van de 3D-printer. "Dit soort nieuwe technologieën gaat veel sneller in ontwikkelingslanden dan hier", zegt hij. "Kijk bijvoorbeeld naar mobiel bankieren. Begin 2000 had meer dan zeventig procent van de Kenianen geen toegang tot financiële diensten, dankzij mobiel bankieren heeft nu meer dan vijftig procent wel toegang. Dat is zo snel gegroeid omdat er geen goed bankensysteem was. Hetzelfde geldt voor zonne-energie: dat is daar zo'n grote business omdat de energie infrastructuur gewoon niet goed is."


Volgens Middendorp kan het met 3D-printen ook zo snel gaan, omdat de productie- en transportinfrastructuur in ontwikkelingslanden slecht is georganiseerd. "Veel landen halen producten van lage kwaliteit uit Azië waar ze veel voor betalen. Ze produceren weinig zelf en dat financieren ze door grondstofverkoop. 3D-printen is niet duur: een printer kost in Tanzania zo'n zevenhonderd dollar, terwijl een mal voor een product dat je wil spuitgieten al tienduizenden dollars kost, laat staan de machines en de kennis die je nodig hebt. 3D-printen heeft minder barrières: je voert een digitaal bestand in dat je zelf ontwikkelt of van internet haalt en er rolt een product uit."


Naast de productie van filament zet Reflow ook in op de ontwikkeling van nieuwe producten. Zo werken ze samen met een lokale gezondheidsorganisatie in Tanzania voor de ontwikkeling van goedkope microscopen en bevallingskits, allemaal uit de 3D-printer.


Cordaid


Middendorp liep al een paar jaar rond met het idee voor Reflow, dat hij opdeed op een conferentie voor innovatie in ontwikkelingslanden. In 2014 ging hij ermee naar Enviu, een ontwikkelaar van innovatieve sociale ondernemingen. Via Enviu volgde een samenwerking met de ontwikkelingsorganisatie Cordaid en via weer een ander project met de Wereldbank. Begin 2016 verkochten ze via een crowdfundingscampagne de eerste rollen filament. "Daar hebben we de eerste driehonderd klanten vandaan."


De locaties in Dar-es-Salaam en New Delhi draaien al, maar worden in 2017 uitgebreid tot drie machines per locatie. Elke machine verwerkt zes kilo plastic per dag, terwijl een afvalverzamelaar per dag zo'n 15 kilo verzamelt. "We hebben zeker niet de illusie dat we het hele afvalprobleem gaan oplossen en wat we maken is ook niet gericht op het verwerken van grote hoeveelheden plastic in korte tijd. Maar nu de markt nog jong is, hebben we wel de kans om het gelijk groen en duurzaam te doen".


Reflow heeft vestigingen in Tanzania (links) en India (rechts) waar plastic afvalgruis (midden) wordt verwerkt voor 3D-printers. foto's reflow images

Geprinte schoenen

De markt van 3D-printen groeit. Volgens het Amerikaanse onderzoeksbureau Wohlers in 2015 met 26,9 procent, in 2017 wordt een groei van een miljard dollar verwacht voor het industriële gebruik van 3D-printers. Het begon met plastic, maar inmiddels zijn er ook mogelijkheden met glas, porselein, houtpulp en textiel.


De volgende branche die staat te trappelen om met 3D-printen aan de slag te gaan is de modewereld, volgens Filemon Schöffer van 3D Hubs, een eveneens Amsterdams bedrijf dat een netwerk van bijna veertigduizend 3D-printers over de hele wereld faciliteert. "Nike en Adidas zijn al bezig met schoenen die precies naar je voet worden geprint."


Een absolute grootverbruiker van 3D-printers is de markt van de prototypen. "Dat valt je als consument niet op, maar van alles wat je gebruikt worden prototypen gemaakt", legt Schöffer uit. "Het is een stuk goedkoper en duurzamer om dat met een 3D-printer te doen."


De massale doorbraak voor de 3D-printer als huis-, tuin- en keukenprinter laat nog even op zich wachten. "Ik kan me voorstellen dat daar een teleurstelling rondom is ontstaan", zegt Schöffer. "De 3D-printer werd gepresenteerd als een apparaat dat leuke plastic hebbedingetjes kan maken, maar dat is het niet geworden."


Middendorp van Reflow heeft hoe dan ook blind vertrouwen in de toekomst van zijn bedrijf. "Over vijf jaar hebben we vijftigduizend afvalverzamelaars bereikt, hebben we minimaal tien bedrijven geholpen met opstarten en 150 vestigingen over de hele wereld. De markt groeit nog, 3D-printen gaat de wereld veranderen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden