30 jaar Schengen: het Europa zonder grenzen wankelt

Nicolas Sarkozy tijdens een geanimeerde toespraak.Beeld afp

Het verdrag van Schengen bestaat dit weekend dertig jaar. Toch wil er in Brussel maar geen echte feeststemming in komen. Met name de recente toestroom van vluchtelingen uit Noord-Afrika heeft ervoor gezorgd dat vertrouwen in het verdrag wankelt en het Europa zonder grenzen steeds meer op losse schroeven staat.

Dit weekend reizen prominenten politici naar Brussel om dertig jaar verdrag van Schengen te vieren. Onder anderen president van de Europese Commissie Jean-Claude Juncker, de premier van Luxemburg Xavier Bettel en Martin Schulz, president van het Europese Parlement zijn allemaal aanwezig om te vieren dat dertig jaar geleden het verdrag van Schengen werd ondertekend.

Maar het verdrag zorgt ook voor steeds meer wrijving binnen Europa. Griekenland gebruikte het verdrag afgelopen maart zelfs als chantagemiddel. Als Europa de financiële steun aan Griekenland zou stopzetten, zouden het land zijn grenzen openstellen om massaal vluchtelingen naar de rest van Europa te laten doorreizen. En als bij die vluchtelingen toevallig leden van Islamitische Staat zouden zitten, had Europa dit aan zichzelf te danken. "Idiote dreigementen", sprak premier Mark Rutte toen en dreigde op zijn beurt Griekenland uit het Schengenverdrag te zetten als het land de plannen zou uitvoeren.

President van de Europese Commissie Jean-Claude Juncker hield vanmiddag een speech in Brussel ter ere van het dertig jarig bestaan van het verdrag van Schengen.Beeld epa

Migrantenprobleem
In 1985 besloten Frankrijk, Duitsland, België, Nederland en Luxemburg het verdrag van Schengen te tekenen om hun grenzen geleidelijk open te stellen. Op 26 maart 1995 volgde de rest van de toenmalige EG-landen. Sindsdien kunnen reizigers van de verschillende lidstaten vrij reizen tussen de landen zonder controles.

Hoewel het enerzijds nog steeds wordt gezien als één van de belangrijkste verdragen in Europa, komt er ook steeds meer verzet tegen. Met name omdat het verdrag niet alleen populair is bij inwoners van de EU, maar ook bij migranten die, als ze eenmaal een land in de EU binnen zijn gekomen, vaak ongestoord door de rest van de Europese landen kunnen reizen.

Een Noord-Afrikaanse migrant houdt een bord op met daarop geschreven: 'Open de grens.. Frankrijk'.Beeld afp

Afschaffing verdrag
En dit zit veel landen niet lekker. Zeker sinds de vluchtelingenstroom vanuit landen als Syrië en Eritrea steeds verder de pan uit rijst en veel migranten Europa binnen proberen te komen via de Italiaanse havens. Steeds meer landen zoals Duitsland, Frankrijk, Italië en Denemarken hebben dan ook hun twijfels over het akkoord uitgesproken.

Schengen II
Oud-president Nicolas Sarkozy deed er nog een schepje bovenop door zijn voorstel voor een nieuw Schengen-verdrag, Schengen II. "Het is één ding om migranten in de buurt van Frankrijk te redden, maar het is iets anders om toe te geven aan een systeem waarin fraude eerder de regel dan de uitzondering is", zei hij tegen persbureau AFP.

Sarkozy is al eerder in zijn carrière kritisch geweest over het Schengen verdrag. Toen hij nog president van Frankrijk was riep hij al vaker dat Frankrijk zich terug zou trekken uit het verdrag. Maar Sarkozy is niet de enige scepticus. Volgens een recente Ipsos-peiling vindt nog maar 39 procent van de Fransen de EU een goede zaak

Oud-president van Frankrijk Nicolas Sarkozy pleit voor een vernieuwd verdrag van Schengen.Beeld afp

Festiviteiten
Ondertussen gaan de festiviteiten in Brussel onvermoeid door. Juncker, Schulz en consorten onthullen vandaag 11 bronzen sterren in de Europese hoofdstad die symbool staan voor de Schengen-landen.

Met als klap op de vuurpeil een kunstwerk waarop iedereen die in een Europa met vrije grenzen gelooft een slotje kan hangen, in navolging van de slotjes aan de Pont des Arts in Parijs. Het is echter te hopen dat het kunstwerk niet zo leeg blijft als de slotjesbrug in Parijs inmiddels is.

Juncker (rechts), Schultz (links) en Bettel (midden) bekijken de bronzen sterren van dichtbij.Beeld anp
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden