30.000 vacatures in de zorg, worden die ooit vervuld?

Een kijkgaatje in de separeer. Beeld Herman Engebers

Door de hoge werkdruk willen nog weinig mensen in de zorg werken. En dat zorgt weer voor een hoge werkdruk.

De levens van patiënten zijn in gevaar door een tekort aan medewerkers in de geestelijke gezondheidszorg (ggz). Dat was de harde boodschap van een onderzoek door de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ). De tekorten in de ggz zijn een hardnekkig terugkerend thema. Is er een oplossing mogelijk?

Niet alleen in de ggz zijn de roosters nauwelijks vol te krijgen. De complete zorgsector puzzelt op schema’s om de dag door te komen met voldoende personeel. In de roep van de ggz om meer mensen, klinkt dan ook de echo van onder meer ziekenhuizen, verpleeghuizen en thuiszorg. Er moet geld bij, is dan al snel de gedachte. Dat biedt niet de volledige oplossing, zo laat bijvoorbeeld de ouderenzorg zien. De verpleegzorg krijgt er 2,1 miljard euro bij, maar omdat dat geld vooral moet worden besteed aan personeel, blijft waarschijnlijk 40 procent van het bedrag op de plank liggen, verwachten financiële experts. In de vijver waarin de ouderenzorg vist, zwemt namelijk weinig personeel rond.

Grotere vijver

Die vijver moet groter worden. Dat is in het belang van de gehele zorgsector, want zij maken allemaal gebruik van dezelfde poel. Al vist niet iedereen op dezelfde soort. De ggz-instellingen zoeken andere verpleegkundigen dan de ziekenhuizen. Toch is er wel degelijk concurrentie.

Dat begint bij de aanwas. Opleiden van voldoende nieuwe studenten is een van de oplossingen voor de tekorten. Dat kan door de zorg als aantrekkelijke sector te presenteren. Maar welke richting kiezen de aankomend studenten? Kiezen zij de specialisatie ouderengeneeskunde, ggz-verpleegkunde, verpleegkunde op de spoedeisende hulp? Alle studierichtingen roepen: kies mij, werk gegarandeerd. Zo ontstaat concurrentie om de nog onvolgroeide vissen in de vijver.

De slag om de leerling laat zien dat de zorg als geheel in een lastige positie zit. Enerzijds zijn ziekenhuizen, verpleeghuizen en ggz-instellingen concurrenten, maar tegelijkertijd moeten ze ook samenwerken om het imago van de zorg te verbeteren om zoveel mogelijk nieuwe leerlingen te trekken. En niet alleen leerlingen, maar vooral zij-instromers en herintreders. Want leerlingen zijn pas op langere termijn inzetbaar terwijl de zij-instromers en herintreders via een verkorte cursus snel aan de slag kunnen.

Meer instroom is alleen zinvol als aan de achterkant niet te veel personeel verdwijnt. Elk jaar kiezen 80.000 medewerkers voor een baan buiten de zorg. Dat is 7 procent van het totale aantal van 1,2 miljoen zorgmedewerkers. Dat mensen de zorg verlaten, komt deels omdat zij genoeg hebben van de werkdruk. De werkdruk die juist een gevolg is van de personeelstekorten. Een vicieuze cirkel dus.

Ruim 30.000 vacatures in de zorg staan nog open. Daarvan is de helft moeilijk vervulbaar. In de ggz is dat 80 procent. Met deze percentages in het achterhoofd, de prognose dat de zorg binnen vier jaar 125.000 mensen extra nodig heeft en de beperkte vijver met veel vissers langs de kant lijkt een oplossing op korte termijn niet in zicht. 

Lees ook:

Personeelstekort GGZ brengt levens in gevaar

Calamiteiten in de ggz waarbij personeelstekort de oorzaak is, lopen soms dodelijk af. Dat blijkt uit analyse van calamiteitsrapportages door de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ). 

Medewerkers ggz voelen zich onveilig: ‘Patiënten hebben een vrijbrief om geweld te plegen’

De veiligheid van personeel in de acute ggz staat onder druk. Volgens instellingen en personeel neemt de agressie toe.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden