29/04/06 - ChristenUnie klaar voor de macht

De ChristenUnie boekte bij de raadsverkiezingen een ongekend succes en is wat zetels en wethouders betreft nu de vierde partij van het land. Het gereformeerde en reformatorische imago is afgestoft.

Ze zijn er eigenlijk zelf ook beduusd van. Nu de meeste collegeonderhandelingen achter de rug zijn blijkt de ChristenUnie in 85 colleges te zitten, waarvan in 41 gemeenten voor het eerst. In tweehonderd gemeenteraden zitten raadsleden van de ChristenUnie. Daarmee is de partij groter dan GroenLinks, D66, SGP of de SP. Die partij boekte ook flinke winst, maar wist deze niet zo goed als de CU te verzilveren in collegedeelnames.

Andere partijen doen klaarblijkelijk toch liever zaken met de ChristenUnie, bijvoorbeeld in Utrecht waar de partij van 1 naar 2 zetels ging en verrassend genoeg een wethouder kan leveren.

Op de vraag waarom dat zo is verwijst partijleider André Rouvoet naar wat anderen over zijn partij zeggen: ,,Ze zeggen dat we betrouwbaar, stabiel, christelijk-sociaal en een groot besef van bestuurlijke verantwoordelijkheid hebben.'' 'Ze' zijn vooral lokale onderhandelaars van PvdA en CDA. Met deze partijen stapte de CU in de afgelopen weken vaak in colleges.

Het succes is mede te danken aan het positieve imago van de partij op landelijk niveau. Het sociale karakter, het opkomen voor asielzoekers én de negatieve publiciteit rond het CDA zouden de partij aan de winst hebben geholpen. ,,Het is 70 procent landelijk en dertig procent lokaal'', denkt CU-voorzitter Peter Blokhuis.

De verpersoonlijking van de transformatie die zich in de afgelopen jaren in de ChristenUnie heeft voltrokken lijkt André Rouvoet. Hij oogt jong, vlot en modern, van de generatie Rutte (VVD) en Bos (PvdA). Een gerespecteerde politicus in de Tweede Kamer, maar ook een geziene gast in de buitenparlementaire circuits. Hij is opgegroeid in de orthodoxe gereformeerde traditie (hij is lid van de christelijke gereformeerde kerk) maar probeert op politieke bijeenkomsten in migrantenkerken ook zijn heupen te laten wiegen op gospelmuziek. Tijdens de laatste uitzending van tv-programma 'Barend en Van Dorp' vormde Rouvoet één van de hoofdgasten. Sidekick Jan Mulder noemde Rouvoet zijn favoriete politicus.

Dat geldt ook voor de Arubaanse Evelin-Pierre Dumfries, die vijf jaar geleden lid werd van de ChristenUnie en in Amsterdam-Zuidoost woont. ,,André is het gezicht van de partij geworden. Een reden om op de partij te stemmen en dat moet voorlopig ook zo blijven.'' Dumfries zit inmiddels in de selectiecommissie voor de Tweede Kamer. ,,De ChristenUnie wil allochtonen en 'evangelischen' hoog op de kandidatenlijst. Daarmee zegt de partij een open en brede partij te willen zijn voor alle christenen. Dat spreekt mij bijzonder aan. Vroeger stond de partij voor mij toch symbool voor de klassieke gereformeerden. Die vinden het een plicht om christelijk te stemmen. Migranten en evangelischen hebben dat veel minder.''

Dumfries is een voorbeeld van de nieuwe leden die de ChristenUnie wist binnen te halen. Joël Voordewind uit Amsterdam was één van de voortrekkers. Met migrantentalkshows trok hij met andere vrijwilligers langs de vele migrantenkerken. ,,Een spreekbeurt met koffie en cake, dat werkt niet bij migranten. Met muziek, eten en een informeel praatje kun je ze veel beter bereiken.''

Voordewind, zelf ook evangelisch, was tijdens de laatste gemeenteraadsverkiezingen lijsttrekker in Amsterdam. Bij de migrantenkerken mocht hij op zondag tijdens de diensten een praatje houden en folderen, maar bij een klassiek gereformeerde kerk kwam hij niet verder dan de stoep voor de ingang. ,,De cultuurverschillen kunnen groot zijn, maar dat geeft niet. Als je je er maar open voor stelt.''

Voorzitter Blokhuis is echter niet helemaal tevreden over de resultaten in typische migrantenwijken. ,,We hebben flink campagne gevoerd in Amsterdam en AmsterdamZuidoost om de migranten te bereiken en dat heeft in tegenstelling tot onze verwachtingen geen extra zetels opgeleverd. Dit is echt een zaak van de lange adem.“

Desondanks geeft winst over alle gemeenten de ChristenUnie zelfvertrouwen voor de kamerverkiezingen volgend jaar. Dan wil de partij het verlies goed maken van twee verkiezingsnederlagen en tenminste weer op vijf zetels uitkomen (nu drie). In 2002 en 2003 werd de partij min of meer het slachtoffer van de opkomst van Pim Fortuyn, waardoor kiezers overliepen naar het CDA. Ook speelde de onverkwikkelijke affaire rond de eerste CU-lijsttrekker Kars Veeling de partij parten. Hij werd na de verkiezingen in 2002 op straat gezet. Het partijbestuur was ontevreden over zijn functioneren.

Het verlies van twee zetels betekende een enorme dreun voor de CU, die in 2000 was ontstaan uit de twee confessionale partijen GPV en RPF. De partijen hadden samen vijf zetels in de Kamer en de verwachtingen van de nieuwe brede christelijke partij waren hoog gespannen.

Toch betekende het verlies ook een nieuw begin, herinnert Rouvoet zich. ,,We werden in 2003 uitgenodigd te praten over de coalitie. Ondanks ons verlies hadden we dat niet kunnen dromen, hoewel het uiteindelijk niet doorging.'' Het betekende volgens hem het begin van een nieuw elan: met méér zetels kunnen we een serieuze kandidaat voor een coalitie worden.

Buitenstaanders vinden de partij duidelijk naar links opgeschoven. Gert Schutte, de oud-GPV-leider ziet echter directe politieke lijnen tussen de twee oude partijen en de CU: ,,Wij hadden destijds ook linkse opvattingen maar wij wilden vanwege de Koude Oorlog voorkomen in het linkse kamp geplaatst te worden.'' Voorzitter Blokhuis: ,,RPF-kamerlid Dick Stellingwerf werd in zijn tijd dierenbeschermer van het jaar en Leen van Dijke bekommerde zich destijds al om vluchtelingen uit Tsjetsjenië.''

Hoewel het zelfvertrouwen is gegroeid binnen de CU kan het volgens Evelin-Pierre Dumfries nog beter. ,,Het sociale profiel is uitstekend, maar ik vind de basis te smal. Ik hoor te weinig van de CU als het gaat om de harde kanten van het beleid: economie, de zorg en volkshuivesting. Veel migranten zijn ondernemers, daar moet de CU zich sterk voor maken.''

Volgens Blokhuis heeft de CU zich inmiddels wel ontworsteld aan het imago van een simpele anti-euthanasie en anti-abortuspartij (waar de CU nog steeds fel tegen is), maar hij ziet ook de beperkingen die Dumfries constateert: ,,We zijn er nog niet.“

Hij wil niet ingaan op de vraag of de ChristenUnie klaar is voor de macht. Het verlies van twee zetels ligt hem nog vers in het geheugen. ,,We moeten niet praten over regeren. Dan wek je de indruk voor het compromis te gaan. Onze eerste doelstelling is de stem van de burger te laten horen. Anders werk je mee aan het verbreden van de kloof tussen politiek en de burger.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden