28 Schaamte over de slechte bodem

duurzame 100 | Boerenbestuurder Hans Huijbers steekt zijn nek uit in een conservatieve sector. Volgens hem gebeurt er al veel in de landbouw, maar is dat nog slecht zichtbaar.

Duurzaamheid' is geen woord dat boerenbestuurder Hans Huijbers (57) bijzonder aanspreekt. Huijbers, die algemeen voorzitter is van de zuidelijke boerenbond ZLTO, is ook bestuurder bij het landelijke LTO, waar hij zich bezighoudt met duurzaam ondernemen. Maar zelf spreekt hij liever van de Zuid-Afrikaanse term 'volhoudbaarheid'. De manier waarop we landbouw bedrijven, stelt Huijbers, moet volhoudbaar zijn, in economisch, ecologisch en sociaal opzicht.

Maar dat spreekt niet bepaald vanzelf. "Het landschap is de afgelopen decennia verslechterd. En wij als boeren zijn daar mede debet aan." Hij zegt met nadruk 'mede'. "Vergeet niet de impact op de natuur van intensieve menshouderij in steden."

Te veel varkens

Als boerenvoorman, boer met honderd koeien en telg uit een boerengeslacht richt Huijbers zich op wat zijn beroepsgroep kan bijdragen aan deze volhoudbaarheid. Spreekt hij in Oost-Brabant voor een zaal varkenshouders, dan aarzelt hij niet om te vragen: vinden jullie zelf ook niet dat er eigenlijk te veel varkens zijn? Dan begint er altijd wel iemand te sputteren: ja, maar. Dat is waar Huijbers zijn collega's wil hebben.

Want wie tegenspraak geeft, geeft ruimte voor debat. En de discussie gaat Huijbers graag aan - 'meedenken' noemt hij dat. Waarbij helpt dat hij een handige prater is, die zijn toehoorders meeneemt in zijn betoog met zinnetjes als 'dat weet jij ook' of 'we weten allebei'.

Zijn kritische houding bezorgt Huijbers een plaats in de Duurzame 100, hij komt nieuw binnen op nummer 28. Volgens de jury durft Huijbers in een conservatieve sector zijn nek uit te steken.

Hij neemt de felicitaties graag in ontvangst. Maar gevraagd naar wat nu zijn eerste gedachte is, antwoordt hij: "Hoe zou het gaan met de mais?" Op zijn boerderij in Wintelre, bij Eindhoven, is gisteren de mais gehakseld en vandaag wordt er ingekuild. Zou het een beetje goed gaan?

Huijbers, naar eigen zeggen 'voltijds weekendboer', zou zijn bedrijf graag doorgeven aan een van zijn zes kinderen, zoals hij het overnam van zijn vader en die weer van zijn vader. "Mijn opa maakte met stront het klapzand van de Kempen vruchtbaar, zodat mijn vader er goed kon boeren. Ik leerde de keerzijde daarvan kennen: het uitputten van de bodem, de vervuiling door mest. Ik ben de eerste generatie die de bodem slechter doorgeeft aan mijn kinderen en kleinkinderen. Daar schaam ik mij voor." Terwijl - hij klopt op zijn buik - de bodem héél goed voor de mens zorgt.

Hij probeert de schade te beperken, vertelt hij. Ploegen (de grond overhoop trekken en alle goede stoffen diep wegstoppen) doet Huijbers al twintig jaar niet meer. Zijn koeien gaan naar buiten. Maar, zegt Huijbers meteen, een administratie bijhouden van de weidegang vertikt hij. "Ik heb geen zin om regeltjes te volgen. Als verzorger weet ik zelf het best wanneer en hoe vaak mijn dieren naar buiten kunnen. En als je wilt weten of ik voor een weidepremie in aanmerking kom, dan kom je maar naar onze boerderij of je kijkt naar onze melk. Dan zie je het wel." Gewasbeschermingsmiddelen? "Nee, tenzij."

Gifspuit

Volgens de nieuwste inzichten spuit Huijbers niet meer een keer per seizoen, maar meerdere malen en dan telkens kleine beetjes. Dat heeft het middelengebruik bijna gehalveerd. Maar het publiek ziet de boer nu vaker met de gifspuit in de weer. Dat is lastig uit te leggen, ervaart Huijbers. Het verklaart misschien ook waarom er steevast zo weinig boeren in de Duurzame 100 staan: er gebeurt veel in de landbouw, maar het is slecht zichtbaar.

Bovendien kost het verbeteren van de 'volhoudbaarheid' boeren geld, dat ze niet in grote hoeveelheden hebben. Huijbers wijst naar de markt: als onderste in de keten zitten de boeren in de tang van een handjevol grote inkopers - de Unilevers van deze wereld. Voor Unilever-baas Paul Polman, al jaren hoog genoteerd in de Duurzame 100, heeft Huijbers wel een boodschap: "Ik ben blij dat je als CEO met je bedrijf het verschil wilt maken. Maar zolang je je inkopers beloont met bonussen voor de laagste inkoopprijzen, klopt je verhaal nog niet."

'Voltijds weekendboer' Hans Huijbers komt binnen op nummer 28 in de Duurzame 100. foto lars van den brink

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden