26/06/06 - D66 kiest voor een middenkoers

Net als bij de VVD koos D66 zaterdag niet voor een avontuur met een sterk geprofileerde vrouw, maar voor een mannelijke lijsttrekker die een middenkoers vaart.

Alexander Pechtold stelde zich op als een bruggenbouwer die de gedemoraliseerde achterban vertrouwen en nieuw elan moet geven. Als raadslid en wethouder in Leiden, als burgemeester in Wageningen, partijvoorzitter en minister kent hij de partij goed. De democraten weten wat ze aan hem hebben en dat is met Lousewies van der Laan minder het geval.

„In mijn ogen verbindt Pechtold vernieuwing van D66 met de 40-jarige geschiedenis van de partij. Ik acht hem beter in staat dan Lousewies om de partij er bovenop te helpen’’, aldus oud-partijleider en -vice-premier Thom de Graaf. Hij vond dat D66 politiek gezien er ‘beroerd’ voor staat. Kamerlid Ursie Lambrechts, directe collega van Van der Laan denkt er net zo over. Ook zij stemde op Pechtold. „Lousewies is minder bindend. Ze polariseert meer.’’ Lambrechts vond het ook bezwaarlijk dat Van der Laan naar haar idee duidelijk afstand had genomen van democratische vernieuwing. „Dat hoort toch echt bij ons.”

Bij een deel van de achterban werd het Van der Laan niet in dank afgenomen dat zij Pechtold soms hard aanpakte. Ze kreeg daardoor het imago van een harte tante. Daarnaast wordt ze met de rest van de fractie medeverantwoordelijk gehouden voor de malaise waarin de partij verzeild is geraakt. Daar heeft minister Pechtold minder last van.

Van der Laans voorstanders, onder wie Boris Dittrich en oud-partijleider Jan Terlouw, waardeerden haar juist om haar radicalere vernieuwingsdrang en haar vechtersmentaliteit. Waar Pechtold bouwt, knokt Van der Laan. Maar juist vanwege deze karaktereigenschap beschouwden anderen haar als een ietwat onzeker avontuur. Gezien het niet al te grote verschil in stemmen (250) kan ze rekenen op een flinke aanhang binnen de partij.Van der Laan en Pechtold verschilden op twee concrete punten duidelijk van mening: religie en vrijheid van onderwijs. Zij wilde de vrijheid van onderwijs afschaffen, omdat islamitische scholen de integratie van kinderen belemmeren. Hij vond dat schieten met een kanon op een mug, omdat er zo weinig scholen van die signatuur zijn. Bovendien zag Pechtold een belangrijke rol weggelegd voor religie in het integratieproces van allochtonen.

Pechtold wacht nu de gecompliceerde taak om het lijsttrekkerschap, het partijleiderschap en het ministerschap te combineren. Hijzelf en partijvoorzitter Dales wijzen op premier Balkenende die de zelfde functies verenigt, en bij hem is dat vooralsnog geen probleem. Bovendien zal pas in 2007 de verkiezingsstrijd echt losbarsten. Dan krijgen lijsttrekkers automatisch meer ruimte, ook als ze in het kabinet zitten.

Er zijn echter wel verschillen. Pechtold en de partij staan tegenover elkaar als het gaat om de missie-Uruzgan, die hij als lid van het kabinet steunt en die de fractie en partij afwijzen. Bovendien steunt hij minister Verdonk als het gaat om de 26.000 asielzoekers en ziet de partij haar liefst vandaag nog vertrekken. Daarnaast wacht hem de enerverende klus om het vertrouwen in de partij te herstellen. Pechtold zou in het kabinet ook de functie van vice-premier kunnen claimen, maar hij vindt dat die in goede handen is bij zijn partijgenoot Brinkhorst.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden