25 juni / Rups vecht voor sluipwespbaby’s

Sluipwespen van het geslacht Glyptapanteles leggen eitjes op rupsen van de nachtvlinder Thyrinteina leucocerae. Beide soorten leven in Latijns-Amerika en zijn daar onderzocht door entomologen van de Universiteit van Amsterdam.

Dat sluipwespen eitjes leggen in rupsen, die door de sluipwesplarven worden opgegeten, komt vaker voor. Wij griezelen daarvan bij films als Alien 1 tot 4. Maar Glyptapanteles is nog veel griezeliger. Als de tientallen larven het tijd vinden om te verpoppen, verlaten ze de rups en nestelen ze zich op een plantenstengel.

Alle larven? Nee, een paar blijven achter en besturen de rups, ze nemen de macht over zoals computer Hal dat deed in de film ’A Space Odyssey’. De gewoonlijk onbekommerd doorgrazende rups verandert in een slagvaardige bodyguard voor de wespenpoppen. Nadert er een roofinsect, dan zwaait de rups met zijn bovenlichaam en mept er wantsen en kevers mee van de stengel af. Zo halveert hij het risico op een prenatale dood van de sluipwespjes.

Dat bizarre gedrag was al bekend, hoe sluipwesppoppen de rups naar hun pijpen laten dansen is nog steeds een raadsel, maar dat het de overlevingskans van de poppen vergroot, is nieuw. Daarover schreven de onderzoekers laatst in PLoS One. Want al kun je het op je klompen aanvoelen, het was nog nooit in het veld aangetoond.

Gezonde rupsen negeren roofinsecten volkomen en laten ze zelfs over zich heen lopen. Het zou kunnen dat die sullen daardoor vaker zelf door roofinsecten worden opgegeten dan hun tot vechtersbaas getransformeerde soortgenoten. Dan zouden de rupsen er zelf ook wat aan hebben. Maar dat is niet zo; de vechtrupsen worden geen vlinder maar sterven als de wespen zijn uitgekomen en geen babysit meer nodig hebben.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden