2018, het jaar waarin het Nederlandse voetbal opkrabbelde

Een enorme witte voetbal voor het KNVB-kantoor in Zeist wordt geverfd nadat hij geruime tijd geleden gestolen was. Beeld Maarten Hartman

Het Nederlandse voetbal was in crisis, maar 2018 bood weer lichtpuntjes. Hoe leiden we ons voetbaltalent op? Deel 1 van een drieluik: op bezoek bij de KNVB in Zeist.

In #11, het innovatieplatform op de KNVB Campus in Zeist, heerst een serene stilte. Maar schijnt bedreigt. #11, geopend in mei 2017, is een open innovatiecentrum, waarbij mensen uit het voetbal, de wetenschap en het bedrijfsleven dagelijks samenwerken aan nieuwe ontwikkelingen in het voetbal.

“We wilden kennis bundelen en één omgeving creëren”, vertelt Giel Kirkels, manager kennis & innovatie bij de KNVB. #11 is veelomvattend. Denk aan onderwerpen als voeding, herstel, talentherkenning (hoe scouten we?), kijkgedrag, medische zaken en data-analyse. “Op het gebied van nationale trainingsfaciliteiten moesten we als voetbalbond wel een inhaalslag maken”, zegt Kirkels. “Landen om ons heen, zoals België en Duitsland, waren verder dan wij, maar we zijn op de goede weg. ”

Het Nederlands elftal verzamelt zich sinds begin dit jaar in Zeist voor interlands. Dat past bij de visie van de KNVB: alles op één centraal punt. “Alle expertise zit hier”, benadrukt Kirkels. “Dus daar moet je dan ook zo optimaal mogelijk gebruik van maken.” Een voorbeeld? Neem de performance- en mentale coaching. De KNVB meet en analyseert allerlei performance-gerelateerde gegevens. Als daar afwijkende waarden uit komen, kan dat aanleiding geven tot verder onderzoek. Zit een speler ergens mee? Mist hij iets? Of zorgt verkeerde voeding voor een ongewenste activatie van het lichaam?

Voeding wordt steeds serieuzer genomen, ziet Jacco Rozenberg, chefkok op de KNVB Campus. Rozenberg schreef samen met diëtiste Naomi Brinkmans het boek ‘Scoren met voeding’, waarin zestig recepten staan voor lekkere, gezonde sportmaaltijden. “Veel voetballers zijn nog zoekende hierin”, ervaart Rozenberg. De vragen die hij krijgt zijn legio. Zoals: wat kun je het beste eten op de avond voor een belangrijke wedstrijd? Welke koolhydraten helpen bij het herstellen van een topprestatie? En wat eet je voor en na een stevige training?

Drie pijlers

“Ik wil voetballers de juiste keuze laten maken”, vertelt Rozenberg in de keuken van de KNVB Campus. Hij wijst naar een bord boven het fruit­assortiment, waarop precies staat beschreven wat een voetballer moet eten en drinken. Uiteraard is dat afhankelijk van het moment van de dag. Rozenberg zet drie pijlers uiteen: onderhoud, energie en opbouw/herstel. Wil je energie voor een training, dan eet je pasta, granenbrood of rijst. Als je net een wedstrijd hebt gespeeld, doe je er verstandig aan een yoghurt­smoo­thie of zuiveldrank te drinken.

“Die bewustwording is belangrijk”, meent Rozenberg. “Het kan net die paar procent winst geven.” Mooi voorbeeld is de workshop van het nationale vrouwenelftal, dat vorig jaar in eigen land Europees kampioen werd en ter afsluiting van dat succesvolle seizoen in de keuken stond. “Dan zijn ze op een leuke manier bezig met koken en ontdekken ze spelenderwijs: dat kan ik thuis ook makkelijk maken.”

Terug naar #11, dat een paar honderd meter verderop ligt in de Zeisterbossen. Frederike Zwenk, coördinator onderzoek van de KNVB, laat op dit moment onderzoek doen naar het kijkgedrag van (jonge) scheidsrechters. Dat gebeurt door Tammie van Biemen, promovendus aan de Vrije Universiteit van Amsterdam. Waar ligt het fixatiepunt van scheidsrechters? Wat zijn de consequenties voor de waarneming als een arbiter stress of vermoeidheid ervaart? En hoe gaat hij om met conflictsituaties? Volgend jaar moeten de conclusies gepresenteerd worden.

Voor het onderzoek worden zes jonge scheidsrechters gevolgd, waarbij ook eye-tracking plaatsvindt. Dat gebeurt met speciale brillen waarmee het kijkgedrag van scheidsrechters wordt gefilmd. “Niet het baltraject is belangrijk, wel het zoekgebied”, meent Van Biemen. “In het hockey zie je dat ook goed: een ervaren keeper kijkt bij een strafcorner amper naar degene die hem neemt, maar vooral naar de mensen voor hem. Wij proberen datzelfde gedrag in kaart te brengen bij jonge scheidsrechters.”

Gijs de Jong, secretaris-generaal van de KNVB, houdt zich bezig met spelregelvernieuwing. “Hoe kunnen we het spel sneller, aantrekkelijker en eerlijker maken?”, houdt hij voor op zijn werkkamer in Zeist. “De voetbalwereld is natuurlijk hartstikke conservatief, maar we moeten ervoor zorgen dat we interessant blijven voor het publiek.”

Eerder dit jaar ondersteunde de KNVB de Wedstrijd van de Toekomst, een initiatief van de Eerste Divisie, waarin zuivere speeltijd, intrap/indribbel, de self-pass, onbeperkt doorwisselen en shoot-outs waren verwerkt. “Als voetbalbond staan we altijd open voor innovatie”, vertelt De Jong. “Als we het voetbal op lange termijn leuk willen houden voor onze kinderen, dan moeten we wel kijken naar vernieuwingen.”

Peter wie?

Pijnlijk is het vertrek van prestatie- en innovatiemanager Peter Blangé, vindt De Jong. De oud-volleyballer kreeg afgelopen zomer, na een dienstverband van nog geen anderhalf jaar, te horen dat er geen plaats meer voor hem was bij de KNVB. “Persoonlijk vind ik dat erg jammer”, zegt De Jong met pijn in zijn stem. “Als Dick Advocaat (toenmalig bondscoach, red.) op een persconferentie zegt: Peter wie? Dan ben je klaar. Doodzonde, maar de innovatieve koers gaat gewoon door, zij het anders georganiseerd.”

Lees ook: ‘De val van Oranje’: een verfrissend voetbalboek van een pedante analist

Hoe komt het Nederlandse voetbal er weer bovenop? Op zoek naar antwoorden zorgt voetbalnerd Pieter Zwart ervoor dat je anders naar voetbal gaat kijken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden