2017 was een topjaar voor Nederlandse boeren, behalve voor akkerbouwers

Een rietsnijder in de omgeving van Sint Jansklooster, in de Kop van Overijssel, sjouwt net gemaaid riet om het te sorteren en andere planten eruit te kammen. Beeld ANP

Nederlandse boeren hebben een goed jaar achter de rug, maar de ene boer doet het wel veel beter dan de ander.

Nooit eerder verdienden Nederlandse boeren zoveel als in 2017. Gunstige marktprijzen en de aantrekkende economie hebben op de land- en tuinbouwsector een positieve werking. De verschillen tussen individuele boeren zijn echter groot en de toekomstverwachting is onzeker.

Gemiddeld verdiende de Nederlandse boer 71.000 euro per onbetaald arbeidsjaar, de eenheid waarin het inkomen van agrariërs door onderzoekers wordt uitgedrukt omdat boeren en hun gezinsleden geen salaris ontvangen. Dat blijkt uit berekeningen van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en Wageningen Economic Research (WER) die maandag werden gepubliceerd. Het inkomen van de Nederlandse boer nam zodoende gemiddeld met 20.000 euro toe, een groei van 40 procent ten opzichte van vorig jaar.

Melkprijs

Bijna iedere sector deed het beter dan vorig jaar. Het gemiddelde jaarinkomen van melkveehouders steeg met ruim 50.000 euro het meest doordat de melkprijs ruim 25 procent in waarde toenam. De varkenssector piekte door de toenemende vraag naar varkensvlees uit onder andere China. Leghenbedrijven die niet werden getroffen door de fipronilcrisis, profiteerden juist: hun eieren gingen voor bijna een derde meer over de toonbank. En glastuinbouwbedrijven verkochten door de groeiende economie meer snijbloemen en pot- en perkplanten.

Eén grote sector moest het ontgelden: de akkerbouw. Door lage productprijzen daalde het gemiddelde inkomen van een akkerbouwer met ruim 40 procent. Dat betekende wel weer goed nieuws voor de veesector: voerkosten namen af waardoor de marge op hun producten steeg.

Inkomensverschil

Maar zoals vaker zijn er belangrijke kanttekeningen te maken. Zo staat de melkprijs onder druk door een wereldwijd grotere melkproductie. De verwachting is dan ook dat de melkprijzen in 2018 zullen terugvallen. In de varkenshouderijsector heeft de varkenscyclus zijn piek bereikt, denkt sectordeskundige Robert Hoste van WER. Het aanbod en de prijs van varkens wisselt sterk doordat er bij hoge prijzen vaak fors wordt uitgebreid door fokkers. De afgelopen twee jaar verdienden varkenshouders gemiddeld tussen de 80.000 en 180.000 euro per jaar. Die bedragen zijn hard nodig om vet op de botten te kweken: in een dal van de cyclus kan dezelfde varkenshouderij verliesgevend zijn, zoals in 2015.

Een andere belangrijke kanttekening in de land- en tuinbouw is het inkomensverschil per boer. Gemiddeld boeren agrariërs goed, maar een substantiële groep heeft een negatief inkomen of verdient nog geen 20.000 euro per jaar. Daartegenover staan bijvoorbeeld glastuinbouwers die groenten verbouwen. In die sector lag het jaarinkomen gemiddeld op 326.000 euro, zo liet agrarisch econoom Harold van der Meulen van WER bij de presentatie van de cijfers zien.

De grootste verschillen zijn volgens Van der Meulen terug te vinden in de leghennensector. De econoom noemt de grafiek van die sector gekscherend ‘een toeter’, vanwege de explosieve groei van de inkomensverschillen aan het eind van de grafiek. Boeren die getroffen werden door de fipronilaffaire maakten forse verliezen, terwijl boeren die konden blijven produceren en niet met prijsafspraken werkten een inkomen van soms meer dan 400.000 euro behaalden. WER schat de schade van de fipronilcrisis voor getroffen leghenhouders tussen de 35 en 45 miljoen euro.

Toekomstvisie

Dit jaar presenteerde Wageningen Economic Research (WER) voor het eerst de zogeheten market outlook voor de agrarische sector. In deze voorzichtige voorspelling schrijft WER dat de prijzen van bijvoorbeeld vlees en zuivel de komende tien jaar blijven stijgen. Daartegenover hebben graanproducenten en varkenshouders een iets minder gunstig perspectief.

Volgens WER is de toekomst in de sector onzeker door de Brexit en het milieu. Onderzoeker Petra Berkhout: “Het klimaat is voor ons een geheel nieuw dossier. Ook de landbouw zal zijn aandeel moeten leveren om klimaatdoelstellingen te behalen. Hoe dit er uit gaat zien is nog onduidelijk.”

Lees ook: ‘Landjepik’ levert boeren subsidie op

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden