2016 vestigde, als verwacht, een mondiaal warmterecord

Beeld epa

Voor het eerst is de mondiale temperatuur dit jaar meer dan 1 graad Celsius boven het niveau van vóór de Industriële Revolutie uitgekomen.

Het kan bijna niet meer missen: 2016 wordt naar alle waarschijnlijkheid het warmste jaar ooit. Het vorige jaar was al de boeken ingegaan als het jaar met de hoogste gemiddelde wereldtemperatuur sinds de metingen begonnen in 1880, maar 2016 ligt daar nu al bijna 0,1 graad Celsius boven. Tenzij december uit de toon valt en ineens blijkt te zijn teruggevallen naar een niveau van vóór 2000. Overigens: 2014 was ook al een recordjaar.

Geheel onverwacht is dit record niet. Weerinstituten zagen al een jaar geleden aankomen dat 2015 zijn koppositie niet zou kunnen vasthouden. Met dank aan twee zekere processen: de opwarming van de aarde die door de stijgende concentratie van broeikasgassen nog wel even doorzet. En El Niño, het fenomeen waarbij elke vijf à tien jaar warmte uit de Stille Oceaan vrijkomt.

De laatste El Niño zette medio 2015 in en bereikte begin dit jaar zijn grootste klimaateffect. Dat is in de statistieken terug te zien. Vanaf mei 2015 tot en met augustus 2016 maakte de wereld een onafgebroken reeks van zestien maanden mee, die alle de warmste maand ooit waren. September 2016 kwam op de tweede plaats, oktober was derde en november vijfde. Dat stapje terug is het gevolg van La Niña, de tegenhanger van El Niño, die dit najaar enige verkoeling gaf.

Akkoord van Parijs

Het record is ook in een ander opzicht een mijlpaal. De mondiale temperatuur is dit jaar voor het eerst meer dan 1 graad Celsius boven het niveau van vóór de Industriële Revolutie uitgekomen - dat is een niet exact gedefinieerde ondergrens zodat de schattingen variëren van 1,1 tot 1,2 graden boven pre-industrieel.

Hoe dan ook, met de huidige temperaturen komen de maxima uit het Akkoord van Parijs in zicht - maximaal 2 graden erbij, liefst niet meer dan anderhalve graad. Daar hoort wel de aantekening bij dat 2017 wellicht weer onder die 1-gradengrens zakt, als het effect van El Niño (goed voor 0,1 graad op jaarbasis) geheel is verdwenen.

Vooral de temperatuur boven land zat dit jaar ver boven wat normaal leek, met uitschieters in Alaska, Zuidoost-Azië en Australië. Maar het meest in het oog sprong de extreme warmte in het Arctisch gebied. Rond de Noordpool was het deze week 20 à 30 graden warmer dan normaal.

In Siberië daarentegen was het vorige maand 5 graden kouder dan normaal.

El Niño laat zich in europa minder gelden

In Europa werd het record van 2015 niet gebroken - El Niño laat zich hier minder gelden. Vermoedelijk eindigt dit jaar wel in de topvijf van warmste jaren sinds 1950, meldt het KNMI. Die kleine slag om de arm komt door enkele onzekerheden in de meetreeks waardoor sommige jaren - alle na 2000 - toch warmer dan 2016 kunnen zijn geweest.

Vooral Oost-Europa was warm. De temperatuur lag hier 2,5 graden boven het langjarig gemiddelde. Opmerkelijk dit jaar was de nachtelijke warmte in grote delen van Europa. Op verschillende plaatsen zijn nieuwe warmterecords bijgeschreven voor de hoogste dagelijkse minimumtemperaturen. Vooral in juni waren de nachten in Europa warm.

Verder viel dit jaar op door de periodes van extreme neerslag. Tussen 26 mei en 4 juni vielen in het zuidoostelijke en centrale deel van Frankrijk, België, het zuiden van Nederland en Zuid-Duitsland grote hoeveelheden regen. De zware regen- en onweersbuien in het begin van de zomer werden veroorzaakt door een hardnekkig lagedrukgebied boven Duitsland waardoor vochtige lucht uit Oost- en Zuidoost-Europa in westelijke richting stroomde.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden