overzicht

2013: De grote ontwikkelingen in christelijk Nederland

Beeld anp

De mazelen waren tot ver buiten de biblebelt het gesprek van de dag. En het verbod op smalende godslastering zorgde voor politiek vuurwerk. Maar welke ontwikkelingen in christelijk Nederland zijn zo groot dat we er in 2014 meer over gaan horen? Een overzicht.

Refo's zetten de deur naar de buitenwereld open
Hun orthodoxie, ernstige levensstijl, rokjes, en zwarte pakken maken hen tot een gemakkelijk doelwit voor spot en woede. Dat hun politiek leider Cees van der Staaij vorig jaar een loopje leek te nemen met de wetten van de biologie, doet de beeldvorming rond reformatorische weinig goed. Hetzelfde geldt voor de weigering van sommige ouders om hun kind in te enten tegen mazelen.

Toch is de biblebelt niet meer het extreem orthodoxe bastion van enkele decennia geleden. De meeste refo's wisten de televisie en diens 'wereldse verlokkingen' nog buiten de deur te houden, maar aan internet kunnen ze geen weerstand bieden.

Gevolg: Boer Zoekt Vrouw en The Voice of Holland zijn onder refojongeren bijna net zo populair als onder hun anders- en niet-gelovige geloofsgenoten. Dankzij internet kijken bevindelijk gereformeerden nu dagelijks over de heg. De eerste potentiële SGP-politica, Lilian Janse, was dit jaar zelfs een van de meest besproken mediafiguren. Overigens waarschuwde zij laatst op Twitter dat ze niet 'mediageil' is.

Lees: Refo's omarmen het internet. Naïef?
Lees: De biblebelt is de weg kwijt
Lees: Grootste refo-kerkgenootschap: we gaan vergrijzen en krimpen

Bisschoppen stuiten op woede en weerstand
Nee, Stille Nacht gaat echt niet op de zwarte lijst. Ondanks geruchten en een korte mediastorm mag het lied nog steeds in katholieke kerken gezongen worden. Dat geruchten vorige maand tot zo veel ophef leidden, is tekenend voor het imago van de Nederlandse bisschoppen.

Vanwege incidenten waarbij ze pastoors en parochies terugfloten, staan aartsbisschop Eijk (Utrecht), bisschop Hurkmans en hulpbisschop Mutsaerts (beide van Den Bosch) nu bekend als rigide en kil. Sommigen noemen hen zelfs roomser dan de nieuwe paus. Geen wonder dus, dat veel Nederlanders direct geloofden dat ze een populaire kersthymne zouden gaan verbannen.

In hun zogeheten ad limina-rapport voor het Vaticaan schreven ze onlangs dat de rooms-katholieke kerk sterk krimpt, maar dat ze er met 'de overgebleven christenen' de schouders onder willen zetten.

Dat kan volgens hen alleen als ze nu de broekriem aantrekken. Concreet: bijna alle parochies moeten fuseren en duizenden kerken moeten sluiten. Tijdens dat proces klinkt de inmiddels bekende kritiek. Bisschoppen drukken hun zin door, vindt protestgroep Bezield Verband. Eijk en zijn collega's zouden al te autoritair te werk gaan.

Lees: 'Een kleine kerk is niet goed' - Interview met aartsbisschop Eijk
Lees: Bisschoppen hebben vertrouwen in de 'overgebleven katholieken'
Lees: Protestgroep schrijft paus: Bisschoppen vertellen maar de helft

Gereformeerd-vrijgemaakten willen misschien toch vrouw op kansel
Niet alleen de meest orthodoxe protestanten verschieten van kleur. Ook de 'gematigd orthodoxe' kerkgenootschappen, zoals de Gereformeerde Kerken Vrijgemaakt (GKV), laten de touwtjes vieren.

Vormden de 'vrijgemaakten' twintig jaar geleden nog een hermetisch afgesloten zuil, tegenwoordig sturen ook zij hun kinderen soms naar niet-vrijgemaakte scholen. Sommige vrijgemaakte scholen hebben de deuren geopend voor andersgelovige christenen. De claim dat de GKV de 'enige ware kerk is' klinkt nog zelden. Evangelisch muziekrepertoir krijgt steeds meer voet aan de grond.

Nu overweegt de GKV opnieuw een omslag met grote symbolische waarde. Een adviescommissie stelde in september dat er eigenlijk geen goede theologische redenen zijn om vrouwelijke predikanten te weren. In vrijgemaakt jargon: er is 'geen leergeschil'. 'Evenmin is het gezag van Gods woord in het geding.'

Lees: "Vrijgemaakte" gereformeerden: vrouwelijke dominee is prima
Lees: Rappe vrijgemaakte revolutie

Protestantse Kerk ontpopt zich tot asiel-activist
In het grootste protestantse kerkgenootschap, de Protestantse Kerk in Nederland (PKN), is het al een paar jaar opvallend stil. Dankzij het Nieuwe Liedboek klinken protestantse hymnen weer een stuk moderner. De 'atheïstische dominee' Klaas Hendrikse is met pensioen en de ontkerkelijking doet traag maar zonder morren zijn werk. En o ja, het kerkelijk bestuurscentrum kondigde laatst nog een flinke ontslagronde aan.

Opvallender is het maatschappelijk engagement dat de PKN dit jaar toonde. De kerk ging vierkant achter de Amsterdamse groep uitgeprocedeerde asielzoekers staan en zocht de confrontatie met staatssecretaris Teeven. Ook speelde ze een rol bij het opzetten van de Vluchtkerk.

Uiteindelijk stapte de PKN zelfs naar de Raad van Europa. Met succes: eind oktober oordeelde Raad dat het Nederlandse asielbeleid in strijd is met het Europees Sociaal Handvest. Zou de PKN zich vaker politiek gaan roeren?

Lees: PKN krijgt gelijk: Nederland mag asielzoeker niet op straat zetten
Lees: Protestantse Kerk schrijft Teeven: laat Syriërs "ruimhartig" toe
Lees: Probleem Vluchtkerk na jaar nog altijd niet opgelost

Lees ook het overzicht van de grote ontwikkelingen in islamitisch Nederland

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden