'1989 begon het, daarna denderde de trein'

Komende zaterdag wordt de Europese Unie uitgebreid met tien landen. Over de zegeningen van de toetreding lopen de meningen uiteen, blijkt uit een serie van drie dubbelportretten. Vandaag deel 1: ,,Vroeger zag je geen daklozen tussen het afval liggen.”

ZLIN – ,,Historisch bezien is voor mij de Fluwelen Revolutie eigenlijk belangrijker dan de EU-toetreding”, zegt Jaroslav Velcer (50) in het Tsjechische industriestadje Zlin, niet ver van Slowakije en bakermat van de schoenengigant Bata. ,,De revolutie was voor ons het begin van alles, terwijl de toetreding meer een trein is die onstuitbaar richting Europa dendert”, analyseert de ingenieur, die werkt bij een fabrikant van plastics.

Onder zijn zwartgrijze baard glimt Velcer van trots. Juist vandaag heeft zijn jarige zoon Ondrej (15) ook het felbegeerde toelatingsexamen voor de businessschool gehaald, een vierjarige economische opleiding. In september gaat hij beginnen. ,,Ik heb een paar vrienden die zakendoen, daarom wil ik graag naar deze school”, legt hij uit. ,,Ik hoop met deze opleiding later een hoop geld te kunnen verdienen.”

Ondrej was maar net geboren toen de revolutie zich in 1989 in Praag ontrolde. ,,Uit de verhalen geloof ik dat ik blij mag zijn dat ik die tijd niet heb meegemaakt.”

Zijn vader kijkt met gemengde gevoelens terug op de tijd voor '89. ,,Ik heb altijd gezegd dat het communisme mensen niet stimuleerde om te werken, en er werden veel politieke spelletjes gespeeld. Maar na revolutie zijn er verschillende lagen ontstaan in de bevolking, met elk een eigen status. Vroeger was het ondenkbaar dat je daklozen tussen het afval zag liggen, zonder dat iemand zich erom bekommerde. Nu is dat volstrekt gewoon.”

Over de toetreding is Ondrej redelijk optimistisch. Een leven buiten de EU vindt hij geen optie. ,,In het huidige economische klimaat en het zakendoen liggen nu veel kansen voor het grijpen. Ik hoop alleen dat die er nog zullen zijn als ik afgestudeerd ben.”

Waar hij moeite mee heeft is het op termijn verdwijnen van de Tsjechische munt. ,,Ik ben gehecht aan onze koruna, dat is een kwestie van nationale trots”, zegt Ondrej. Hij gelooft dat Tsjechië in de onderhandelingen veel meer heeft moeten geven dan het terugkrijgt en stoort zich eraan dat veel huidige EU-landen beperkingen stellen aan het aantal arbeidsmigranten Midden-Europa. ,,Dat voelt als egoïsme tegenover ons. Zelf zou ik niet in het buitenland willen werken. Veel Tsjechen doen dat wel en het resultaat is dat Tsjechië stagneert.”

In de afgelopen vijftien jaar is het dagelijks leven ingrijpend veranderd voor de Velcers. Ondrej noemt de prijsstijgingen. ,,Je merkt het door de btw-verhoging vooral aan de luxe goederen, maar in het algemeen hebben we niet te klagen”, vindt hij.

,,De prestaties die nu van werknemers worden gevraagd liggen veel hoger, maar als je het goed doet krijg je daar veel waardering voor”, zegt vader Jaroslav. ,,Ook de mogelijkheden die je nu hebt zijn absoluut onvergelijkbaar met vroeger, neem alleen maar het reizen. Er is alleen veel minder tijd om van die vrijheid te genieten. Ik kom nu veel later thuis dan vroeger. Mijn vrouw heeft daar erg aan moeten wennen.”

,,Je merkt aan zoiets duidelijk dat we toegroeien naar een westerse manier van leven”, zegt Jaroslav Velcer. ,,We zullen dezelfde waarden krijgen. Maar ik wil wel proberen het immateriële meer ruimte te geven en vaker met ons gezin bij elkaar zijn.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden