18

Zo snel mogelijk op kamers, dacht fotografe Vivian Keulards (46) toen ze 18 werd. Die vrijheidsdrang ziet ze bij de jongeren van nu veel minder. Nieuwsgierig naar hun toekomstdromen zocht ze het afgelopen jaar een zestal jongeren op, vlak voor hun 18de verjaardag. Ze sprak met hen en vroeg ze een brief te schrijven aan zichzelf - over vijf jaar gaat ze terug, om de balans op te maken.

Dit jaar is Nederland 205.216 volwassenen rijker geworden. Zij werden 18 jaar in 2016 en mogen zich vanaf nu volgens de wet 'volwassen' en 'meerderjarig' noemen. Dat betekent dat je geen toestemming meer nodig hebt van je ouders voor bepaalde zaken. Als je niet naar school gaat, schrijf je gewoon zelf het afwezigheidsbriefje. Overtreed je de wet, dan word je berecht als volwassene. Bovendien ben je verantwoordelijk voor je eigen schulden, je moet op zoek naar een zorgverzekering, kunt naar het casino en je mag alcohol en sigaretten kopen (en opdrinken en oproken). Bovendien gaan deze 18-jarigen op 15 maart voor het eerst naar de stembus.

Mijn 18de verjaardag, eind jaren tachtig, was een mijlpaal. Eindelijk zelfstandig, mijn eerste rijles. Ik mocht meebeslissen over politieke kwesties - al had ik geen idee wat er allemaal speelde in de wereld. Eén ding wist ik zeker: ik wilde op kamers. Uitvliegen, de volle vrijheid voelen, voor mezelf zorgen.

Nieuwsgierig naar de belevingswereld van de 18-jarigen anno nu heb ik het afgelopen jaar zes jongeren opgezocht. Ik spreek ze vlak voor hun verjaardag. Wat willen ze gaan doen: werken of studeren? Waar dromen ze van? Zien zij volwassenheid net als ik destijds als een bevrijding? Want de wereld is in de tussentijd wel sterk veranderd. Ingewikkelder geworden. Alleen studeren al is totaal anders dan toen. De studentenbeurs is niet meer, op kamers gaan gebeurt steeds later en je kunt niet eindeloos meer studeren op kosten van de staat.

Ik kreeg destijds nog zes jaar de tijd - en het geld - om een opleiding af te ronden. Het waren gouden jaren. Studenten die binnen vier jaar klaar waren, werden voor gek verklaard. Met de invoering van de scheiding bachelor- en masteropleiding kan dat eindeloze studeren niet meer. Je moet tempo maken. De studie zelf betalen - werken of lenen dus. Er is geen tijd meer om de vrijheid te ervaren, en een verkeerde studiekeuze heeft grote gevolgen. Tegen mijn dochter van 16 zeg ik vaak: neem eerst maar eens een tussenjaar.

En dan de politiek; koos je eind jaren tachtig standaard links als student, tegenwoordig is de maatschappelijke discussie veelzijdiger. En hoe zit het met drank en drugs? Gaan ze helemaal los op hun 18de, zoals de Amerikanen op hun 21ste? Door verhalen die ik hoor krijg ik een beeld van jongeren dat misschien heftiger is dan de werkelijkheid.

De jongeren die ik sprak zijn juist best wel serieus, willen in ieder geval heel serieus genomen worden. Ze zijn niet zo belust op volwassenheid en vrijheid als ik destijds was. Op kamers? Daar hebben ze geen haast mee. De Landelijke Jeugdmonitor die vorige week verscheen bij het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) bevestigt dat beeld.

Het is een onderzoek met optimistische uitkomsten. In elk geval in aantallen; zo zijn er minder rokers, minder verslaafden, minder jonge criminelen en werklozen en minder uitvallers op school. En onze jongeren blijken best gelukkig; meer dan 90 procent is tevreden met z'n vrienden, geestelijk welzijn en woonsituatie. En 80 procent is ook nog eens blij met uiterlijk, gezondheid, opleiding en werk. De 18-jarigen die ik nu gesproken heb, wil ik over vijf jaar nog eens opzoeken om te kijken hoe het hun is vergaan, die eerste stappen op het volwassen levenspad. Vooruitlopend op mijn bezoek, vroeg ik ze een boodschap aan zichzelf te schrijven. Een wens aan zichzelf, een hart onder de riem voor de komende jaren. Die briefjes bewaar ik goed en neem ik over vijf jaar weer mee.

undefined

Elise van Iterson

"Iets over mezelf vertellen vind ik best lastig. Ik word juist geïnspireerd door anderen, ik ben gek op nieuwe mensen ontmoeten. Ik ben veel bezig met filosofie en psychologie, hoe mensen reageren in bepaalde situaties en hoe ik daar weer op reageer. De laatste tijd verdiep ik me ook in spiritualiteit. Daar ben ik al mee opgevoed, maar nu heb ik een mindfulnesstraining gedaan. Daar heb ik veel aan. Zeker omdat ik zoveel nadenk en altijd met mensen ben, kon ik geen rust vinden. Nu ben ik meer mindful en gaat het beter.

Ik ben heel nieuwsgierig naar verhalen van mensen en neem altijd snel energie over van mensen. Dat is weleens lastig, vooral als ze somber en negatief zijn. Ik voel me ook vaak aangetrokken tot oudere mensen en heb veel oudere vrienden. Daardoor ging ik al jong uit. Mijn eerste biertje dronk ik om stoer te doen, en mijn eerste sigaret rookte ik omdat ik verliefd was op een rokende jongen en indruk op 'm wilde maken. Ik houd van avontuur en nieuwe dingen uitproberen, dus ben ik ook benieuwd naar dit soort dingen. Ja, ook drugs. Alleen om uit te proberen, want ik gebruik geen harddrugs als ik niet goed in mijn vel zit. Ik heb wel eens xtc, speciale truffels (psychedelica), speed en wiet gebruikt. Dat was het wel zo'n beetje.

Ik ben drie keer van middelbare school gewisseld omdat het niet lekker liep, dat was toen mijn ouders uit elkaar gingen. Uiteindelijk zat ik op mijn plek op de vrije middelbare school. Ik ben er nu best trots op dat ik mezelf ben, puur en authentiek. Ik trek me niet meer zo veel aan van groepsdruk. Ik doe vooral wat ik zelf leuk vind en geef mijn eigen mening.

Volwassen worden betekent voor mij aan de ene kant vrijheid, aan de andere kant verplichtingen. Ik ontloop verplichtingen altijd een beetje, zoals dat roken en drinken vanaf mijn 14de. Mensen riepen weleens: 'Je bent nog zo jong'. Dat vond ik irritant, want ik voelde me veel ouder, ik dacht al over serieuze dingen na. Ik heb niet zoveel met leeftijden, 18 worden vind ik ook niet speciaal. Oh ja, ik mag nu stemmen, dat vind ik wel belangrijk, maar ik heb nog geen idee op wie ik ga stemmen. Daar moet ik me nog in gaan verdiepen."

"Over vijf jaar heb ik in elk geval het Grafisch Lyceum af. Verder vind ik het lastig in te schatten. Misschien reizen, in ieder geval veel creatieve dingen maken, bloggen, geen idee eigenlijk. Mijn pad loopt altijd anders dan ik plan. Het heeft weinig zin daar uitspraken over te doen. Ik zie wel waar ik uitkom."

undefined

Arthur Vermeij: Ik wil geen plan B

"Ik ben een fanatiek skater, maar ik ben vooral graag creatief bezig met mijn muziek. Ik speel gitaar in mijn indierockband Christopher's Soul en ik maak zelf muziek op mijn synthesizer. Vooral de synthesizermuziek uit de jaren zeventig en tachtig vind ik tof. Zeker niet die dj-muziek van nu, daar houd ik helemaal niet van. Mijn muziek is vooral experimenteel van aard. Mezelf motiveren voor school kan ik niet zo goed, daarom moest ik van het gymnasium af en ging ik naar het vwo op een andere school. Ik ben maar in één opleiding geïnteresseerd en dat is Art of Sound aan het conservatorium. Dan richt je je volledig op het produceren en opnemen van muziek, je wordt dan klankregisseur. De selectie is echter heel erg streng, er worden maar iets van acht mensen per jaar toegelaten. Misschien neem ik wel een tussenjaar en ga ik met mijn vriendin reizen, naar Azië of zo, lekker goedkoop. Misschien kan ik dan voor én na het tussenjaar toelating doen voor deze muziekopleiding, dan heb ik twee kansen. Andere studies vind ik niets. Ik wil echt geen b-keuze.

Vroeger dacht ik dat als ik 18 zou worden, het allemaal anders zou zijn, dat je andere dingen zou gaan doen. Nu weet ik dat ik me niet anders ga voelen dan vorig jaar. Als ik om me heen kijk naar vrienden en leeftijdgenoten, denk ik niet: wow zeg, die zijn volwassen! Omdat je onder de 18 in geen enkele club of café binnenkomt, kan ik straks wel makkelijker op stap - al zal ik niet vaker uitgaan, want als je écht aan drank wilt komen, lukt dat altijd wel. Vrienden die al 18 zijn, kopen het voor me of ik loop gewoon een nachtwinkel binnen. Ik heb dus voor mijn 18de weleens wat gedronken, een biertje of een mixje. Ik doe geen sterke shots of zo, dat niet. Drugs ook niet echt. Je kent altijd wel een of twee mensen in je omgeving die zwaardere drugs gebruiken. Dan heb ik het over blowen, niets heftigs. Zelf heb ik niet zoveel met drugs. Als iemand xtc neemt, vind ik dat al shockerend.

Wat de toekomst gaat brengen weet ik nog niet zo. Naarmate ik ouder word, word ik meer mezelf. Ik zie dat bij mensen die gaan studeren, en in één keer totaal anders worden. Dan gaan ze op kamers, is er geen toezicht meer van hun ouders en worden ze wie ze daadwerkelijk willen zijn. Op de middelbare school laat je nog niet echt zien wie je bent of hoe je je voelt, je wilt niet buiten de groep vallen. Ik vind dat trouwens wel grote onzin, ik houd juist van mensen die heel erg zichzelf zijn.

Stemmen ga ik zeker. Vooral het feit dat studenten geen studiebeurs meer krijgen, vind ik zo stom. Je wilt als land toch in je toekomst investeren? Ik ga een partij zoeken die in onderwijs wil investeren. Ik heb me daar nog niet in verdiept, maar heb wel wat met D66 - geen idee hoe ze in dit onderwerp staan. In elk geval stem ik meer links dan rechts, denk ik."

"Over vijf jaar maak ik zeker nog muziek en hoop ik dat meer mensen er naar luisteren. Echt groot hoef ik niet te worden. Ik zou met mijn band wel een contract bij een platenlabel willen hebben en een album uitbrengen. Dat zou ik echt héél vet vinden."

undefined

Chaima Maatoug: Ik houd van een debat

"Het wordt niet echt een keerpunt in mijn leven, mijn 18de verjaardag. Ik zal me wel iets ouder voelen, wat serieuzer en ik moet meer zelf regelen, dat legt wel meer druk op mijn schouders. Mijn moeder zal me niet meer ziek melden op school of zo.

Sommige jongeren kijken uit naar dat ze alcohol kunnen drinken, ik niet. Drank en drugs neem ik nu niet en nooit niet, omdat ik islamistisch ben en omdat ik er écht geen behoefte aan heb. Heel veel mensen bij mij op school zijn ontzettend blij dat ze nu eindelijk uit kunnen gaan - zonder hun ID-kaart te vervalsen. Daar heb ik geen last van.

Ik wilde eigenlijk dokter worden en geneeskunde studeren. Daarom koos ik voor de richting natuur & gezondheid binnen het vwo. Maar toen kwam ik in aanraking met debatteren. Ik houd van een debat voeren en heb met mijn speech over gelijkheid onder mensen de voorrondes gehaald van 'Het Lagerhuis'. Helaas heb ik niet de landelijke televisiefinale gehaald, maar ik ben wel trots dat ik zover ben gekomen.

Niet dat ik ooit met ernstige ongelijkheid te maken heb gehad. Toen ik iemands Nederlands een keer corrigeerde, kreeg ik wel de opmerking 'word ik nou serieus gecorrigeerd door een Marokkaanse?' Ik antwoordde toen: 'Ik heb dezelfde educatie gekregen als jij, hoor.'

Door dat debatteren ben ik het nieuws beter gaan volgen en had ik een gesprek met minister Schultz. Nu wil ik misschien bestuurskunde studeren, zodat ik de politiek in kan. Ik wil ook bij een politieke partij, D66 of zo. Ik ben niet heel links, maar ook niet rechts. Voor mijn gevoel zit D66 wel een beetje in het midden. Of misschien GroenLinks. Hoe mijn politieke rol er dan uit moet zien, weet ik nog niet. Ik wil niet op de voorgrond staan met al die verantwoordelijkheid, zoals een minister of premier, maar ook weer niet op de achtergrond. Ik wil wel wat te zeggen hebben.

Voorlopig ben ik nog niet zo onafhankelijk, want ik blijf thuis wonen bij mijn familie. Ik wil niet op kamers, dat spreekt mij totaal niet aan, ik ben een echt familiemens. Mijn oudere zussen wonen ook nog thuis, we hebben een sterke band en we weten dat we voorlopig nog samen moeten leven onder één dak, dan wil je het een beetje fijn hebben met elkaar."

"Over vijf jaar woon ik in elk geval nog thuis, ik ben nog niet getrouwd en heb mijn bachelor afgerond, verder heb ik geen duidelijk plan. Ik heb ook geen hoge eisen voor mezelf als het gaat om geluk vinden. Ik vind mijn familie belangrijk en wil geen gedoe aan mijn hoofd. Dat is het belangrijkste."

undefined

Jet Gertenaar en Lucas de Witt

Jet Gertenaar en Lucas de Witt wonen sinds kort in het samengestelde gezin met de moeder en de broer (17) van Jet én de vader en zus (23) van Lucas in Voorschoten. Ze volgen allebei een opleiding aan het mbo.

Jet: "Onze ouders leerden elkaar kennen op de korfbalclub en sinds twee maanden wonen we hier met ons zessen. Het ging allemaal best snel, ineens woonden we met z'n allen in een gevuld huis. Best raar. Mijn ouders zijn gescheiden toen ik tien was. Ik was gewend om alleen met mijn moeder en broertje te wonen, nu is er ook een man die zich met mij bemoeit."

Lucas: "Ik moest wennen aan Jet die, net als haar moeder, soms erg direct kan zijn. Ze gooit nog wel eens dingen in de groep zonder na te denken. Dat kan behoorlijk confronterend zijn."

Jet: "Ik vond Lucas juist ingehouden, stilletjes. Hij praat niet makkelijk over zijn gevoelens en emoties. Hij is trouwens wel altijd vrolijk. Ik volg nu de opleiding mbo-verpleegkunde en ik wil straks het hbo erachteraan doen. Ik wil namelijk dolgraag op de spoedeisende hulp werken. Dat lijkt me leuk, die hectiek, die stress, elke tien minuten een ander probleem. Kijk je tenminste niet dagenlang tegen dezelfde gezichten aan.

Volwassen worden betekent voor mij een klein beetje meer vrijheid. Al mijn vrienden zijn ouder dan 19 en gaan al lekker uit, naar bars en festivals en kunnen doen wat ze willen. Ik ben vaak de enige die niet mee kan. Ik drink wel, maar niet zoals Lucas die lam van de drank de trap op struikelt. Ik drink alleen op verjaardagsfeestjes, meestal een biertje of zo'n vanillelikeurtje.

Mijn moeder vindt dat prima, tenzij ik moet overgeven, dan heb ik een probleem. Ik heb ook een paar keer geblowd, maar dat doe ik niet veel. Mijn vrienden al helemaal niet, dat zijn best wel kakkers; ik ben de rebel in de groep. Mijn vriendengroep heb ik opgedaan via mijn vriendje, die ik op Tinder heb ontmoet. Het begon eigenlijk als grap, samen met vriendinnen jongens bekijken, maar toen werd ik toch verliefd. Dat was spannend, iemand ontmoeten die je alleen via internet kent. Ik heb voor de zekerheid afgesproken op een drukke plek en mijn moeder verteld wat ik ging doen. Dat tinderen doe ik niet meer, de relatie is inmiddels uit, maar de vriendengroep is gebleven."

En stemmen?

Jet: "Nee joh, ik zou niet weet op wie, ik volg het helemaal niet. Ik weet wat rechts en links is, maar daar houdt het op. Ik houd me er verder niet mee bezig. Misschien straks een keer."

Lucas: "Ik zit na wat omwegen op het mbo, waar ik fijne mechanica onder de knie probeer te krijgen. Ik deed eerst vmbo-autotechniek, maar dat vond ik toch te saai. Altijd maar weer dat bandje verwisselen of die olie verversen. Nu word ik instrumentenmaker van kleine onderdelen voor machines, zoals voor spaceshuttles van Nasa of voor machines die oogoperaties uitvoeren. De overstap naar het middelbaar beroepsonderwijs vind ik erg fijn, niemand pest daar, iedereen zit er voor hetzelfde doel, om iets te leren. Op het vmbo was er bijzonder weinig interesse om iets aan school te doen.

In het weekend spreek ik af met mijn vrienden, beetje Fifa spelen, kletsen en bier en cocktails drinken. Onze ouders vinden dat inderdaad oké. Ik heb één keer geblowd en dat vond ik echt helemaal niks, daar werd ik zo ziek van. Mijn vrienden gebruiken ook niet.

Ik verheug me niet echt op 18 worden, behalve op één ding en dat is autorijden. Ik heb mijn eerste rijles gehad en overleefd; ik was nog nooit zo zenuwachtig. Het lijkt me gaaf om straks in mijn eentje die auto te kunnen pakken en gewoon ergens naar toe te rijden.

Ik moet straks ook zelf mijn ziektekosten gaan regelen, maar dat wordt wel nog betaald door mijn vader, terwijl Jet dat niet betaald krijgt. Hij heeft het ook voor mijn zus betaald, dus hij kan niet anders. Net als mijn rijbewijs. Dat wordt voor Jet ook niet helemaal betaald, die regels verschillen bij onze ouders."

Jet: "Ik zie hier nog wel een discussie aankomen. Nou ja, ik snap het ook wel weer. Zo heel lang zijn onze ouders nog niet samen, dus de regels verschillen nog wel eens. Ze kunnen niet in een keer alle beslissingen omgooien."

Jet over vijf jaar: "Dan heb ik mijn hbo-diploma hopelijk op zak. Ik ga voorlopig nog niet op mezelf wonen. Hier is alles lekker in de buurt en school wordt voor me betaald. Dan ga ik geen geld aan een kamer uitgeven. Ik wil eerst een baan en meer zekerheid".

Lucas over vijf jaar: "Dan hoop ik te werken als instrumentmaker en woon ik ook nog hier. Ik vind het prima zo, ik hoef niet te koken, heb geen zorgen, kan ik mooi geld verdienen en sparen.

undefined

Dazza Schouten

"Op mijn negende zat ik al op het Koninklijk Conservatorium, als danseres. Daar heb ik vijf jaar gezeten om gedrild te worden voor de klassieke danswereld. Toen ik daar niet verder mocht, wilde ik naar de Nationale Dansacademie in Amsterdam. Maar zij wilden het 'afval' van het Koninklijk Conservatorium niet, zeiden ze. Toen wist ik niet hoe het verder moest met mij.

Uiteindelijk kwam ik via een vriendin in aanraking met de Amsterdamse naschoolse vooropleiding 5 O'Clock Class voor jazzdans. Ik deed auditie, werd aangenomen en heb toen het beeld van ballerina uit mijn hoofd gezet. 5 O'Clock heeft mij gemaakt tot wie ik nu ben. Ik voel me daar heel welkom, het voelt als familie. Het is de beste keuze in mijn leven tot nu toe.

Mijn moeder vond dat ik ook een plan-B moest hebben, daarom ging ik een mbo-opleiding laboratorium doen, maar dat heb ik dit jaar opgegeven. Ik werd er niet blij van. Dansen is mijn leven, dus doe ik nu mbo-dans. Om zeven uur 's ochtends ga ik naar school, daarna door naar 5 O'Clock en dan ben ik om tien uur weer thuis. Dit doe ik zes dagen in de week. Ik kom naar huis om te slapen en een beetje te eten. Dat vindt mijn moeder niet leuk, ze wil liever dat ik op mezelf ga wonen, maar ik kan niet werken, want daar heb ik geen tijd voor. Zondag is mijn enige vrije dag. Ik zou niet weten waar ik mijn geld vandaan moet halen om mijn kamer te kunnen betalen.

Nu word ik 18 en krijg ik vaste lasten. Daar heb ik veel stress over. Mijn moeder heeft al een paar keer gezegd dat ik mijn zorgverzekering moet uitzoeken. Ze vindt dat ik niet met geld om kan gaan. Daarom krijg ik op mijn 18de niet het bedrag uitgekeerd van mijn spaarrekening. Ik krijg wel de helft van de alimentatie, maar daar moet ik waarschijnlijk kostgeld van betalen.

Dat maakt het allemaal niet makkelijker om uit huis te gaan. Een lening zie ik niet zitten, dat vind ik niet verstandig op mijn leeftijd, zit ik gelijk in de schulden. Ik moet dus wel gaan werken, denk ik, maar dat kan alleen op zondag. Pittig wordt dat, zeker naast alles wat ik al doe.

Veel financieel gezeik dus op het moment. Ik zie vreselijk op tegen dat volwassen worden. Het voelt zeker niet als vrijheid. Dans helpt mij hierbij, ook om bepaalde moeilijke dingen in mijn leven te verwerken.

Ik doe eigenlijk niets, ik drink niet, ik rook niet, ga niet naar clubs. Ik hoop wel wat losser te worden; een keer naar een concert in Paradiso of dansen op een houseparty. Naar drank of drugs ben ik niet nieuwsgierig, ik drink wel eens een slok wijn, maar dronken ben ik nog niet geweest."

"Over vijf jaar ben ik afgestudeerd aan een hbo-dansopleiding, moderne theaterdans. Ik verdien dan geld met dansen bij een mooie company, zoals bijvoorbeeld Introdans of een Frans gezelschap. Wie weet heb ik dan wel een lieve, leuke vriend. Het liefst natuurlijk iemand uit de danswereld. Dan kunnen we onze passie delen. Dat lijkt me vet."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden