100 keer dineren met de Pierrots

Na boeken over Fritzl en Strauss-Kahn richt Jauffret zich nu op de hele wereld

De Franse schrijver Régis Jauffret, uit 1955, heeft in zijn laatste boek zijn zelfmoord, niet zonder optimistisme, aangekondigd voor het jaar 2060. De laatste jaren wijdde hij romans aan groezelige zaken die prominent de aandacht trokken: de moord op de bankier Edouard Stern door een sm-meesteres in 2005, de zaak-Fritzl in Oostenrijk - waar een vader zijn dochter meer dan twintig jaar lang in een kelder opsloot en misbruikte - en de perikelen van Wereldbank-baas Dominique Strauss-Kahn met een kamermeisje in een New Yorkse hotelkamer.

Wie wil doorgaan voor een sensatiebeluste griezel, tuk op sensatie en vuig gewin, pakt de zaken niet anders aan. Maar de lezer zij gerustgesteld: wie dit alles associeert met smoezeligheid doet geen recht aan het overweldigende en overrompelende talent van Jauffret - 'de begaafdste en wreedste schrijver van zijn generatie' volgens de internetsite van het tijdschrift L'Obs.

'Wereld, wereld!' is een boek zoals ik niet eerder las en vermoedelijk ook nooit meer onder ogen zal krijgen. Als u houdt van een duidelijk verhaal met een kop en een staart, met personages met wie de lezer kan meeleven, dan moet ik u aanraden met een wijde boog om dit boek heen te lopen. Voor de lezende avonturier daarentegen heeft het heel veel moois in petto.

De eerste alinea pakt je direct bij de lurven : "U herinnert zich uw kindertijd. Uw vlasblonde moeder, die de godganse dag tegen u liep te schelden als een boer uit Paraguay tegen zijn ezel. En uw vader, uitgezakt voor het tv-toestel, onnozelheden mompelend tegen de personages die rondspartelden binnen in de kijkdoos. Uw schoolresultaten waren matig, bedroevend, tenzij u deel uitmaakte van het ras der besten-van-de-klas, van wie de intelligentie was afgestemd op het laagvliegende brein van de onderwijzers die op de verhoging voor het bord heen en weer sprongen als bavianen."

De hele schrijver Jauffret zit in dit fragment: een vertrouwde wereld, trefzeker neergezet, aangescherpt door een dwarse, genadeloos scherpe, satirische en zelfs satanische blik.

Waar gaat het boek over? Eén scène komt tientallen keren terug: de beschrijving van een vrouw die een lamsbout in de oven heeft staan; zij wacht op haar man, en ziet er als een berg tegen op om morgen bij de steenrijke Pierrots te moeten eten, waar alle gasten een verplichte duik in het inpandige zwembad wacht.

Steeds wordt op die ene scène gevarieerd, zijn het andere echtgenoten die de Pierrots moeten gaan bezoeken, elk stel met een ander verleden, een ander heden en een andere toekomst. De lezer wordt door de schrijver keer op keer op het verkeerde been gezet. Hij maakt kennis met een wereld waarin proporties en gezichtspunten nooit vastliggen.

Het eigenlijke onderwerp van 'Wereld, wereld!' is de ongrijpbare veelvormigheid van het leven, overigens zonder dat er sprake is van een lofzang. Het boek beschrijft de onuitputtelijkheid van het bestaan, met ruime aandacht voor de duistere kanten ervan, de overbodigheid en willekeur die menig leven kenmerken. Het zit boordevol intriganten, moordenaars en zelfmoordenaars, maar ook mensen die te gronde gaan aan hun luxeproblemen, slachtoffers van ongelukken en ziekten. Met 'Wereld, wereld!' schreef Jauffret een van de venijnigste en raakste satires van de laatste jaren.

Het illustere vertalersduo Martin de Haan en Rokus Hofstede werkt op het moment aan een nieuwe vertaling van Marcel Prousts 'A la recherche du temps perdu' - voor een normale vertaler, als die zich er al aan waagt, zo goed als een levenswerk. Deze vernederlandsing van Jauffrets turf hebben zij er kennelijk even tussendoor gedaan. Maar het resultaat is een bewonderenswaardige, heerlijke, stevig swingende tekst. Het wachten is nu op een vertaling van Jauffrets 'Microfictions' uit 2007. Het zou fijn zijn als beide heren daar, tussen alle andere bezigheden door, haast mee konden maken.

Régis Jauffret : Wereld, wereld! Vert. Martin de Haan en Rokus Hofstede De Arbeiderspers; 428 blz. euro 29,99

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden