1 schapen hoeden

Mee met de wollige kudde en weg is alle stress. Het leven van de herderin en haar honden is zoet - vooral in de zomer.

Dolblij zijn ze, de bordercollies Liz en Jura, dat ze aan het werk mogen. Gespannen als een veer liggen ze op commando's te wachten. Dan klinken eindelijk de verlossende woorden, traditioneel in het Engels: "Go get the sheep. Go out, away." Liz en Jura stuiven de wei in. Een paar minuten later is een rommelige groep schapen veranderd in een echte kudde.

Zelf zijn we net zo opgewonden als de honden: we gaan vandaag de hei op met 124 wollige wezens. Niet alleen natuurlijk. De herder van de Rhedense schaapskudde, Cynthia Berendsen, gaat mee. Wij mogen hulpherder zijn.

Cynthia raadt ons aan om horloges af te doen en mobieltjes uit te zetten. "Geef je over aan het buitenbestaan. Even geen stress, want dat werkt niet met de schapen. Als jij rustig bent, zijn de dieren dat ook." Niet stressen, oei. Net moesten we ons nog haasten om hier op tijd te zijn.

Bij de schaapskooi verderop is geen schaap, zelfs geen keutel, te bekennen. De wei voor de kooi oogt kaal. De afgelopen weken hebben de drachtige ooien op dit grasveld gestaan zodat ze gemakkelijk in de gaten gehouden konden worden tijdens het lammeren. De lammertijd is achter de rug, de ooien moeten hoognodig bijeten en staan daarom 's nachts op een mals weitje in het bos.

Verlangend staan ze daar te wachten. Ik mag het hek opengooien, ben in een mum van tijd omgeven door een zee van wol op poten, en heb dan weer het nakijken. De dames hobbelen tussen de bomen door weg. Het lijkt een ongeorganiseerd zooitje, maar ondertussen koersen herder en honden feilloos aan op de hei. Het samenspel is verbluffend. Fluitsignalen en commando's als 'lay down', 'come by' of 'away' doen de honden sluipen, rennen, zitten, loeren en tijgeren. Eigenwijze schapen worden bij de kudde gebracht, achterblijvers tot haast gemaand.

Wij hulpherders staan werkeloos te kijken en dat valt nog niet mee. Dadendrang zet je niet uit met het afdoen van een horloge. En dus roepen we maar wat bemoedigende woorden richting honden en schapen, en doen heel hard ons best ons als herder te gedragen. Indachtig een ietwat romantisch beeld wordt de rug licht gekromd, de tred behoedzaam, de blik peinzend, contemplatief en onpeilbaar. Baard, stok en gegroefde kop ontbreken nog, maar het gevoel is er.

Het bos breekt open, vóór ons glooit de heide. Een veldleeuwerik jubelt hoog in de lucht, een vlinder fladdert weg en in het zand graven minuscule wespen hun nestgangen. De rust is allesomvattend, maar stil is het allerminst. De honden hijgen, fluitsignalen weerklinken en de schapen discussiëren onderling heel wat af.

Die schapen zijn ondoorgrondelijk. Want terwijl het gras dat tussen de heide opschiet overal hetzelfde lijkt, blijven ze - haastig happend - maar doorlopen. En dan opeens, na ruim twintig minuten, hebben de dames er blijkbaar genoeg van en keert de rust in de kudde weer. Cynthia stuurt Liz nog even weg om een schaap op te halen en klapt dan haar rugzakstoeltje uit. Er komt een drinkbak tevoorschijn en een forse waterfles. Al snel staan de honden te slobberen. De herder legt uit dat de heide wordt begraasd om deze open en gestructureerd te houden. Zo probeert beheerder Natuurmonumenten - door wie de kudde wordt ingehuurd - de Veluwezoom geschikt te houden voor tal van bijzondere dieren en planten.

"En dat lukt aardig", zegt onze herder. In een mum van tijd weet ze allerlei dieren en hun sporen te benoemen. We leren over zandloopkevers en zandhagedissen, zien een 'levendbarende' hagedis zonnend in een pol en ontdekken de drol van een vos. Interessant, heus, maar de zon is warm, de helling zacht en de oogleden zwaar. We soezen - hulpherders mogen dat - en mijmeren over een ideaal bestaan als herder. Heeft ze nog een baantje te vergeven? Cynthia glimlacht. "Komen jullie dan ook in de winter bij min tien of in de herfst met stromende regen? Het is een prachtbaan, maar idealiseer het niet."

Ze is nog niet uitgesproken of er breekt paniek uit in de kudde. Een monotoon gebrom klinkt; er scheert een radiografisch bestuurd vliegtuigje over. De schapen stuiven alle kanten uit. Liz en Jura schieten weg, Cynthia maant ze tot kalmte, maar de schapen lijken losgeslagen. Het vliegtuigje gaat nog lager. Terwijl de honden de wacht houden, beent Cynthia naar de man met de afstandsbediening. "Hij vond het wel geinig, die stuivende schapen", meldt ze even later.

We trekken verder. Onze ontblote kuiten raken beschramd, maar ach, een beetje buitenmens maalt daar niet om. Het spel tussen herder, hond en schaap oogt simpel en maakt ons, hulpherders, licht overmoedig. Gedecideerd commanderen we 'that will do' en 'come by', maar de honden kijken ons aan met een blik van 'ik ben gekke Henkie niet'.

Tijd wordt heerlijk onbelangrijk en de gewone wereld is mijlenver weg. Maar helaas, hoewel een schaap met 7 kilo groenvoer per dag een flinke eter mag heten, raakt ook de kudde eens verzadigd en wordt het na zes 'heien' tijd om de schapen in het bos achter te laten. De horloges gaan om, de mobieltjes aan en we veranderen weer in gewone werkende mensen. Denken we. Tot we in de trein stappen en onze medepassagiers, al snuivend, opeens wel erg veel ruimte voor ons maken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden