1 Mee met de strandjutter

De kou is geen excuus om binnen te blijven. Tijd om de zuidwester over de oren te trekken en de vloedlijn af te schuimen. Het juttersseizoen is in volle gang.

"Jutten is verhalen verzamelen", zegt hij. En zodra Maarten Brugge zijn schatkist opent, tuimelen die verhalen over elkaar naar buiten. Bad- eendjes die de halve wereld over dobberden, Russische boeken waarin de Nederlandse kustlijn gedetailleerd beschreven staat, een linkerschoen, een stukje van een neergestorte straaljager, mappen vol flessenpost. De babypop trok hij ooit tussen het zeewier vandaan. "Dat zijn heel nare dingen om te vinden in het donker."

Maarten Brugge is 33 jaar oud, zijn jutterscarrière omspant dertig jaar. "Het zit in de genen. Mijn moeder is een Maas, dat is een berucht juttersgeslacht op Texel. Mijn vader komt 'van de overkant' maar raakte ook met het juttersvirus besmet." En dus schuimde de kleine Maarten langs de vloedlijn vanaf het moment dat hij kon lopen. Maar het ambacht sterft langzaam uit, merkt hij. "Ik ben al jaren de jongste jutter van het eiland."

Tijden veranderen. Veel oude boerderijen en schuren op Texel zijn ooit gebouwd met wrakhout, in een tijd dat eilanders moesten jutten om te overleven. "Voor mijn opa was jutten een leuk extraatje. Er lag altijd wel iets bruikbaars op het strand, al was het maar hout voor de kachel of een vat met boter. Nu moeten we het vooral hebben van de rommeltjes met gekke verhalen. Tot een jaar of tien geleden spoelde er nog wel eens een mooie lading hout aan. Tegenwoordig staat alles goed vast, er gaat zelden iets waardevols overboord."

Ook de jutters zijn veranderd. In plaats van een norse zeebonk die af en toe een half verstaanbaar woord bromt, staat hier een boomlange vent die vrijuit vertelt en het ene na het andere verhaal uit zijn kist tovert. Toen zijn schoonouders hun hotel in De Waal te koop zetten, besloten Maarten Brugge en zijn vrouw Belinda na enig aarzelen de zaak over te nemen en er een juttershotel van te maken. "Het moet geen uitdragerij vol troep worden, we houden het subtiel. Kunstwerken aan de muur in lijstjes van juthout, meubels van gejutte planken. En we hebben natuurlijk een jutter in huis."

Bevlogen vertelt die jutter 's avonds bij de haard over zijn belevenissen aan een groep oude voetbalvrienden uit het Westland. Zij hebben een juttersarrangement geboekt en gaan de volgende ochtend vroeg met hem naar het strand. Regenpakken aan, op naar de Westerslag, al valt de regen met bakken uit de lucht. Brugge is daar heel makkelijk in. "Als je niet gaat, weet je zeker dat je niets vindt."

Donkere wolken jagen langs de lucht als de groep op het strand aankomt. Het is afgaand tij en Brugge knikt goedkeurend. "Er ligt een vloedlijn, dat is mooi," In de zomer laat de vloed nauwelijks een spoor achter. Daarom verschijnen jutters pas als de badgasten vertrokken zijn. Het kilometerslange lint van wier, schelpjes, veren, stukjes visnet, krabbetjes, hout en ongeregelde troep is hun langgerekte schatkamer.

De eerste vondst van de dag is een petje. Zeepokken hebben er bezit van genomen, het achterste deel is bijna vergaan. "Dat heeft heel lang in zee gelegen", concludeert Brugge terwijl hij het in een van de tassen aan zijn juttersfiets stopt. "Daar zit ongetwijfeld een verhaal aan vast. Wie zal zeggen wat voor reis dat petje gemaakt heeft?" Een paar tellen later steekt een zeehond zijn kop boven de golven. Hij komt eens poolshoogte nemen. Aandachtig bekijkt hij de mensen die in weer en wind met gebogen hoofden langs de vloedlijn lopen, voordat hij weer onder water verdwijnt. Ondertussen trek ik een fles uit een hoop zand. Leeg. Geen flessenpost. "Maar wel een mooie fles", vindt Brugge en dus gaat hij mee in de tas.

Hoewel het geen topdag is, vinden we samen toch nog een paar mooie stukken hout die hij in meubels kan verwerken, wat visgerei, rugschilden van inktvissen en een gele ballon met Franstalig opschrift. Het is vrijwel niets vergeleken met de overstelpende collectie van Juttersmuseum Flora.

Met koffie, warme chocolademelk en appeltaart komt de groep daar weer op adem, omringd door de honderden reddingboeien, veiligheidshelmen, handschoenen. Brugge heeft zelf flink bijgedragen aan de collectie en leidt de groep rond. Verhalen over andere jutters, verhalen over schipbreukelingen, verhalen over de merkwaardigste voorwerpen die zijn gevonden aan die vage scheidslijn tussen land en zee. Wie van verhalen houdt, moet daar zijn: ze liggen er voor het oprapen.

Het Juttersarrangement van Hotel De Waal is te boeken tijdens het stormseizoen: www.hoteldewaal.nl

www.juthout.nl

Eilander Juttersmusea
Op de Waddeneilanden spoelt genoeg bijzonders aan om hele musea mee te vullen. En dat gebeurt dus ook. Van het vrolijke Wrakkenmuseum op Terschelling met in de piratenspeeltuin een echt speelschip van wrakhout, tot de bescheiden 'bijvangst' van het Schelpenmuseum Paal 14 op Schiermonnikoog.

Texel:

www.juttersflora.nl

Terschelling:

www.wrakkenmuseum.nl

Ameland:

www.amelandermusea.nl

Schiermonnikoog:

www.schelpenmuseum.nl

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden