1 aprilgrap VeggieCredits raakt gevoelige snaar

null Beeld Bram Petraeus
Beeld Bram Petraeus

De 1 aprilgrap VeggieCredits van stichting Viva Las Vega's maakte de afgelopen week veel los. Meer dan 1500 mensen schreven zich in om, beginnende op de eerste dag van april, een maand lang tegen betaling minder vlees te eten. De beloning kon oplopen tot 362 euro per maand voor een volledig veganistisch dieet. Uiteenlopende emoties, van grote blijdschap tot diepe morele verontwaardiging, volgden. De grap raakt immers aan diepere kwesties. Welke rol mag geld spelen in het duurzaamheidsdebat?

Pablo Moleman

Met groot enthousiasme werd aanvankelijk op Twitter en onze Facebook pagina het concept ontvangen, waarbij mensen hun maandje minder vlees konden laten sponsoren door particulieren en bedrijven via het mechanisme van CO2 compensatie. Want als een vegetariër 22 keer zo effectief CO2 bespaart als een boom, waarom zou je je geld dan nog in bomen steken? De vervuiler betaalt de vegetariër.

De actie was direct een hit. Nu heeft Viva Las Vega's nooit te klagen gehad over het animo voor vleesvermindering. Mensen deden altijd graag mee aan onze campagne VeggieChallenge voor de dieren, het milieu en hun eigen gezondheid. Maar nadat we aan dat lijstje met redenen ook nog harde cash hebben toegevoegd, was het hek van de dam. Nog nooit zagen we in één week tijd zoveel aanmeldingen binnenstromen.

Het enthousiasme verslapte bij sommigen echter al zodra de bevestigingsmail binnenkwam: "Welkom bij VeggieCredits. Jouw persoonlijke VeggieCredits uitdaging zal bijdragen aan de compensatie van het volgende project: Deepwater Horizon (BP)". Het idee deel te zijn van de aflaat voor de grootste olieramp uit de Amerikaanse geschiedenis, schoot menigeen in het verkeerde keelgat. Onze mailbox liep vol. Een aantal mensen verzocht om bij een ander project te worden ingedeeld of wenste per direct hun deelname in te trekken. Verbazender waren de positieve reacties. Sommige mensen waren weliswaar geschrokken, maar draaiden snel weer bij: die olieramp was een fout van BP, maar is het niet eigenlijk heel mooi dat ze het nu goedmaken door vegetariërs te betalen?

Als een olievlek spreidde het nieuws zich uit. Langzaamaan begonnen steeds meer mensen te vermoeden dat VeggieCredits toch echt 'te mooi is om waar te zijn', wat niet iedereen kon waarderen. Sommigen hadden zich al rijk gerekend en vonden dat de belofte van geld niet iets was waar je een grapje van mocht maken. Ze hadden al plannen gemaakt of waren naar de natuurwinkel gegaan om hun mandje vol te gooien met plantaardige kazen, vleesvervangers en agar agar. Dat heeft ons wel geraakt, het was nooit de bedoeling mensen persoonlijk te schaden. Velen waren gelukkig positiever: 'Geweldige grap, ik hoop dat het veel mensen aan het denken zet'.

Dit is het soort reacties waar wij op hadden gehoopt. De grap raakt immers aan diepere kwesties. Want VeggieCredits levert wel degelijk een hoop op: behalve over het geld was op de website geen woord gelogen over de grote voordelen van één of meerdere dagen in de week vegetarisch of veganistisch eten. Wie koos voor de meest verregaande optie, een maand lang veganistisch, kreeg voorgerekend: je bespaart 37 kilo CO2, 70 vierkante meter landbouwgrond, 55306 liter water en anderhalf dierenleven. Ook verlaagt het eten van minder dierlijke producten je kans op hart- en vaatziekten. De verklaring, die op 1 april aan alle deelnemers is verstuurd, vraagt dan ook: "Is dat alles niet eigenlijk veel meer waard dan geld?"

Er is de laatste jaren een trend waarin het denken over natuur en milieu steeds economischer is geworden. De waarde van diersoorten en ecosystemen wordt tot op de eurocent uitgerekend en afgewogen tegen de baten van economische ontwikkeling. Via het belastingstelsel en wetgeving wordt geprobeerd de waarde van natuur in de markt te integreren, de natuur als het ware te 'vermarkten'. Ook de handel in emissierechten, de CO2-markt, is hier een onderdeel van.

Zoals veel boze briefschrijvers ons al lieten weten, is het zeer de vraag of een bedrijf door CO2 credits te kopen écht iets zinvols voor het milieu doet of alleen symbolisch de smetten op zijn blazoen schoonveegt - of, in het geval van BP: een olievlek in de Golf van Mexico. CO2 compensatie heeft veel weg van de aflaten waar de katholieke kerk in de Middeleeuwen rijk van is geworden. Het leidt bovendien de aandacht af van de eigen verantwoordelijkheid die bedrijven en mensen zelf kunnen nemen om iets aan hun milieu-impact te doen. Dat doe je niet voor het geld, dat doe je uit een intrinsieke motivatie om het goede te doen.

Gelukkig lijken heel wat VeggieCredits deelnemers dat goed door te hebben, die besloten hebben om ondanks het uitblijven van de beloning tóch hun vega-uitdaging door te zetten. Zij maken gebruik van de mogelijkheid zich in te schrijven voor de campagne VeggieChallenge, die op 1 mei van start gaat. VeggieChallenge doet grotendeels wat VeggieCredits al beloofde: deelnemers uitdagen om met een grote groep mensen een maand lang minder dierlijke producten te eten, met hulp van recepten, tips en gezellige activiteiten. Hap voor hap kunnen zij een verschil maken voor de dieren, het milieu en hun gezondheid - en dat is geen grap.

Pablo Moleman is één van de oprichters van Stichting Viva Las Vega's en projectcoördinator van VeggieCredits. Hij studeert momenteel af op een scriptie over 'de economisering van het natuur- en milieubeleid'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden