020202 / Het Volk: vele tinten oranje

Op 2 februari zal heel multicultureel Nederland voor de buis zitten. Turken, Marokkanen en Surinamers zijn enthousiast, over koningshuis, huwelijk en vooral over Máxima, de model-allochtoon.

,,Twee februari? Wat is er op twee februari? O ja, Het Huwelijk. Welke dag is dat? Een zaterdag? Ja, dan kan ik wel even kijken denk ik.''

Khalid Boutachekourt is directeur van een adviesbureau voor sociale vraagstukken. Van afkomst is hij Marokkaan, ,,maar ik woon al 28 jaar, sinds mijn kleutertijd, in Nederland. Mijn beleving van het koningshuis is denk ik nauwelijks anders dan die van Jan-in-de-straat.''

Dus voor hem is koninginnedag de leukste dag van het jaar? ,,Leuker dan kerst.''

Hoe kijken Marokkaanse Nederlanders tegen het Huis van Oranje aan? Khalid: ,,Koningen zijn symbolen van hun land. Voor de Marokkanen hier is Beatrix een symbool van Nederland, zoals de Marokkaanse koning een symbool is van Marokko. Voor ons is Beatrix een warme vrouw, die zich uitspreekt tegen racisme en discriminatie en openstaat voor andere culturen. Ze is een gastvrouw. Dat voel ik als Marokkaan en daarvoor hoef ik niet de hele geschiedenis van Johan van Oldenbarnevelt te kennen.''

,,In de jaren tachtig stond de Marokkaanse koning Hassan de Tweede voor ons symbool voor het toezichthouden: hij was als een meester die op de kindjes let. De invloed van de koning is in Marokko veel groter dan die van Beatrix hier. De Marokkaanse koning heeft verreikende bevoegdheden. Onder de huidige koning, Mohammed de Zesde, waait een andere wind. Hij pleit voor hervormingen en de sfeer is losser geworden. Als er iets is dat de verhouding tussen de Marokkaanse en Nederlandse cultuur goed zou doen dan is dat een ontmoeting tussen Mohammed en Beatrix. Dat is een grote wens van de Marokkaanse gemeenschap hier.''

En Máxima? ,,Máxima is een schat. Ze werkt keihard om zich aan te passen. Ik vind haar voor de allochtonen een behoorlijk goed 'rolmodel'. Ongeacht de privileges die ze bij haar inburgering kreeg. Want om zo snel de taal te leren, daar moet je veel voor doen.''

Senay Aygun (25) doet van alles en nog wat. Ze studeert laboratorium-onderwijs, werkt als receptioniste in een verzorgingstehuis, en schrijft en fotografeert voor de wijkkrant van de Haagse Schilderswijk. ,,Ik ga wel kijken op twee februari - om te zien wat Máxima aan heeft. Ze interesseert me, zoals Diana me interesseerde. Máxima begint zich wel een beetje als Beatrix te kleden, van mij mag het wel iets moderner.''

Volgens Aygun loopt de Turkse gemeenschap niet warm voor Het Huwelijk. ,,We praten er eigenlijk nauwelijks over. De eerste generatie heeft er helemaal niets mee; vanaf de tweede is men wel op de hoogte. Zo'n koningshuis is meer iets voor de sier, vind ik.'' Maar afschaffen zou ze het niet. ,,Het geeft Nederland een andere tint. Het geeft een warm gevoel aan de mensen - dat zou een president nooit kunnen.'' Dat Máxima van allochtone afkomst is spreekt haar zeer aan. ,,Ze laat zien hoe ver je kan komen als je je maar inzet. Ze is een voorbeeld. Daar heb je niet eens blauw bloed voor nodig.''

,,Een ontzettend leuk mens'', oordeelt ook de dertig- jarige Malti Koeldiep, accountmanager bij het softwarebedrijf CMG en daarnaast voorzitter van het Hindoestaanse vrouwennetwerk. ,,Ik kijk naar alles van haar. Ze had iemand kunnen zijn bij mij in de straat. Ik kan me met haar identificeren. Beatrix is ook geweldig, maar ze staat verder van me af. Maar als ik naar Máxima luister, zoals bij dat interview van Witteman, en ik hoor haar onzeker vragen: Was dat fout Nederlands?, dan steelt dat je hart. Daarmee laat ze zien dat ze ook maar een gewoon mens is. Máxima dwingt het koningshuis om toegankelijker te worden.''

,,Als ik al die kritiek hoor, denk ik: laat die mensen toch met rust. Ze doen zo hun best, ze hadden het niet voor het kiezen, ze hebben zich aangepast. Het Nederlandse koningshuis heeft het voortreffelijk gedaan. Ja, u hoort het al, ik ben zeer koningsgezind, zoals mijn hele familie. Sommigen van ons volgen op zaterdag les aan de Haagse Hoge School, maar we hebben gevraagd of de lessen op die dag verplaatst kunnen worden, zodat we Het Huwelijk life op televisie kunnen volgen. En kunnen zien wat voor jurk ze aan heeft.''

,,We hebben destijds thuis meegeleefd met de Dwaze Moeders, maar de kritiek in Nederland vind ik zo hypocriet als de pest. Hoeveel mensen zijn in de oorlog niet fout geweest en lopen hier vrij rond? En dan die kritiek op de monarchie. Men ontkent hier zo graag dat er rangen en standen zijn. Maar wij zijn juist blij met die hiërarchie, dat schept duidelijkheid in de sociale structuur en respect voor ouderen. Mijn familie stamt uit de eerste kaste van het kastenstelsel, de brahmanen. Maar dat stelsel was niet bedoeld om te discrimeren, of om te zeggen: jij bent meer of jij bent minder. Het gaf gewoon aan waar je vandaan kwam.''

Sprekend met Atma Soerdien, werkzaam bij het ministerie van economische zaken en net als Malti Koeldiep van Surinaams-hindoestaanse afkomst, belandt je via Máxima en Willem-Alexander bij het eind van de negentiende eeuw. ,,Mijn grootvader ging per VOC-schip vanuit India op weg naar Suriname. Hij werd contractarbeider op de suikerrietplantages. Verdiende zestig cent per dag, dat was toen behoorlijk veel. Na enige jaren boden ze hem het Nederlandse staatsburgerschap, honderd gulden en een stukje grond. Hij is nooit meer weggegaan. Toen al waren ze trots op koningin Emma. Van Wilhelmina hebben ze gehouden! De hindoestaanse gemeenschap moest daarentegen niets hebben van het Britse koningshuis: dat stond voor zwepen en boeien.''

,,Ik herinner me nog hoe Beatrix voor het eerst in Suriname kwam. Ik was tien, elf. Een stevig gebouwd boerenmeisje was het, echt Hollands, ik zie nog haar twee staartjes en die jurk met dat grote lint aan de achterkant. We hebben nog heel lang 30 april gevierd. In kringen van oudere hindoestanen leeft het oranjegevoel nog: misschien hebben ze een beetje heimwee naar het Suriname van voor de onafhankelijkheid.''

Roy Groenberg noemt zich Nederlands staatsburger van Afrikaans-Surinaamse afkomst. Met zijn 'Stichting Eer- en Herstelbetalingen Slachtoffers van Slavernij in Suriname' voert hij actie tegen discriminerend woordgebruik, zoals het woord 'neger' in Van Dale. Maar Nederlands slavernij-verleden staat Groenbergs loyaliteit aan het koningshuis niet in de weg. ,,In Suriname is men veel meer koningsgezind dan men onder autochtone Nederlanders is. Ik herinner me dat we onze hoofddoeken op de grond legden als loper voor prinses Juliana toen ze Paramaribo bezocht. Toen ze zei dat ze ons altijd in haar hart zou dragen hebben wij haar geloofd. En we staan nu ook achter haar kleinzoon. Maar net als Máxima afstand deed van het foute verleden van haar land, zo moet Willem-Alexander leren afstand te nemen van Nederlands slavernij-verleden. Zijn voorvader Willem III heeft de laatste duizend slaven gekocht voor de afschaffing van de slavernij in 1863 en ze nog tien jaar in slavernij gehouden.''

,,We zijn niet rancuneus, meneer. Toen in Nederland in '53 het water kwam, hebben wij in Suriname in onze scholen geld ingezameld. In de oorlog hebben we geld ingezameld voor een gevechtsvliegtuig dat Nederland zou helpen bevrijden. Dat doet alleen een volk dat geen rancune kent. Juliana, meneer, dat was een warme vrouw. Dat ze zo populair is bij ons, daarin schuilt ons verlangen om te zeggen: kijk ons in de ogen. De striemen op ons lichaam zijn gedicht, maar de kerving op onze ziel is gebleven.''

,,Wij gaan op 2 februari met een hele groep richting Dam. We willen een glimp van het paar opvangen en we willen de Gouden Koets zien, waaraan onze voorouders met hun bloed, zweet en tranen hebben bijgedragen. Wij staan achter Oranje!''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden