020202 / Het volk: Máxima trekt nieuwe aanhang

Máxima Zorreguieta is als nieuwkomer meteen het populairste lid van de koninklijke familie. En wat belangrijker is, zij brengt een nieuwe achterban mee: hooggeschoolde cultuurminnende wereldburgers, die traditioneel weinig op hebben met de monarchie. Bovendien is ze opvallend populair bij jongeren en bij vrouwen.

In samenwerking met Trouw onderzocht het Amsterdamse onderzoeksbureau Motivaction aanzien en aanhang van de monarchie en de leden van de koninklijke familie. Op basis van interviews met een representatieve steekproef van tweeduizend Nederlanders kon niet alleen worden nagegaan hoe groot die aanhang is maar ook in welke bevolkingsgroepen die zich bevindt. De geïnterviewden werd gevraagd de twee leden van de koninklijke familie aan te kruisen die hen het meest aanspreken.

Máxima werd genoemd door 38.4 procent van de bevolking, Willem-Alexander door 35.3 procent. Claus volgt met 32.6 procent, vóór Beatrix (29.7 procent). Op afstand volgen prinses Juliana en prins Bernhard, beiden met een score van iets meer dan 10 procent. Groter dan de aanhang van Juliana en Bernhard is de groep Nederlanders die zegt géén van de leden van het koningshuis aansprekend te vinden: 16 procent van de ondervraagden vulde dat in.

Naar hun antwoorden op een reeks andere vragen (over leefstijl, werk, vrije tijd etc.) zijn de ondervraagden in zeven groepen verdeeld, variërend van traditionele burgerij tot postmaterialisten. Máxima voert de ranglijst aan in alle groepen, op twee na. Bij de traditionele burgers (die zich kenmerken door een behoudende, harmonieuze leefstijl, een vaste baan, een gezin) is Willem-Alexander de populairste Oranje, gevolgd door Claus en Beatrix. En aan de andere kant van het sociologisch spectrum, bij de postmaterialisten (kritisch, politiek betrokken, sociaal bewogen) heeft Claus de meeste aanhang.

Bij alle andere groepen, samen 69 procent van de bevolking, staat Máxima op nummer 1. Máxima blijkt opvallend sterk te scoren onder de zogenoemde kosmopolieten. Van deze doorgaans hoogopgeleide, ambitieuze mensen die veel reizen, veel lezen en gek zijn op kunst en cultuur, noemt bijna de helft Máxima een aansprekend lid van het koninklijk huis.

Geen enkele andere Oranje doet het goed in deze groep. Willem-Alexander scoort er zelfs fors onder zijn gemiddelde. Hij moet het vooral hebben van de traditionele achterban van zijn moeder, de burgerij. Máxima boort dus een nieuwe groep aan: de kosmopolieten.

En deze kosmopolieten vormen een groep die de monarchie niet bepaald een warm hart toedraagt. Op de vraag of de monarchie moet worden afgeschaft, antwoordt 18 procent van de ondervraagden bevestigend. Maar van de kosmopolieten onder hen zegt 26 procent voor afschaffing van de monarchie te zijn.

Máxima slaat ook de brug naar jongeren. De aanhang van Willem-Alexander is gelijkelijk verdeeld over alle leeftijdscategorieën. Bij Máxima niet; zij weet relatief veel jongeren achter zich te scharen (de leeftijdscategorieën tot 35 jaar) en scoort relatief slecht in de leeftijdscategorieën boven de 45 jaar. Beatrix en Claus scoren beiden relatief laag bij jongeren, en vinden hun aanhang vooral onder 50-plussers.

Máxima blijkt indruk te hebben gemaakt op vrouwen; haar achterban telt meer vrouwen dan je op grond van de bevolkingssamenstelling zou verwachten. Voor Claus geldt hetzelfde. Beatrix doet het daarentegen onder mannen relatief goed. Willem-Alexander scoort bij geen van de seksen opvallend beter of slechter.

Máxima biedt de Nederlandse monarchie toegevoegde waarde, zegt Martijn Lampert van Motivaction. ,,Ze is hoogopgeleid, heeft gewerkt in de financiële sector, veel gereisd en meegemaakt, ze is mondain en eigenzinnig. Ze is een echte wereldburger. Daarmee spreekt ze, in tegenstelling tot alle andere leden van het koninklijk huis, tot de verbeelding van met name kosmopolieten en van jongeren. Dat ze relatief laag scoort onder de postmaterialisten heeft ongetwijfeld te maken met de politieke geschiedenis van haar vader.''

Máxima zorgt door haar prikkelende persoonlijkheid voor een modernisering van het koningshuis, zegt Lampert. ,,Ze kan dat blijven doen, als ze zich niet aan banden laat leggen.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden