007, een wat angstige verleider

Na 23 films in 50 jaar wordt steeds vaker de vraag gesteld: wie verleidt wie eigenlijk in de Bond-films. Bond hoeft maar op een vrouw af te stappen, of ze troont hem haar slaapkamer in. Waarom doen al die vrouwen dat toch?

Een knappe held die de wereld redt van de ondergang en zich de mooie dames op zijn pad laat welgevallen, evenals de exotische locaties, de excentrieke schurken, de supersonische wapens en de juiste cocktails. Het zijn ingrediënten uit de gedroomde wereld van James Bond, de legendarische agent van de Britse Geheime Dienst die de voormalige presidenten Kennedy, Reagan en Clinton onder zijn fans telt.

Op 5 oktober is het vijftig jaar geleden dat de eerste Bond-film 'Dr. No' in première ging. Het was de tijd van de Cuba-crisis. Bob Dylan zong voor het eerst 'Blowin' in the wind'. De Beatles hadden hun eerste hitje. Reden om terug te blikken op deze langst lopende bioscoopserie in de filmgeschiedenis, en op de man die al zo lang weet te boeien als the most sexy spy on earth. Bond is slimmer, sneller en sterker dan zijn tegenstanders. Maar was 007 wel altijd zo'n verleider?

Pets! James Bond slaat een vrouw in het gezicht. Het is zo'n klap die even nagloeit, en effect heeft. De vrouw doet in het vervolg precies wat Bond wil. Ze volgt hem desnoods in witte bikini een vulkaan in, zoals de Japanse schoonheid Kissy Suzuki in de vijfde Bond-film 'You Only Live Twice' (1967).

De geheim agent in maatpak bestaat een halve eeuw als filmpersonage, en maakte in 22 films en 6 verschillende gedaantes (Sean Connery, George Lazenby, Roger Moore, Timothy Dalton, Pierce Brosnan en tegenwoordig Daniel Craig) naam als typische Engelse gentleman en womanizer bovendien. Een man met een license to kill, altijd geestig en galant.

Zie hem grappen met Miss Moneypenny. De secretaresse van M, chef van de Britse geheime dienst, is verliefd op James, en ligt elke keer in katzwijm als hij haar kantoortje binnenstapt. Hij weet van haar liefde en zij weet dat hij die liefde niet zal beantwoorden. Hun speelse pesterijtjes behoren tot de rituelen van de Bond-films.

Sir Sean Connery was de eerste en volgens velen ook de beste Bond-vertolker die in de jaren zestig het middelpunt werd van een Beatles-achtige rage. Arme George Lazenby die hem moest opvolgen, en die na het geringere succes van zijn optreden in 'On Her Majesty's Secret Service' (1969) snel de benen nam. Connery wilde alleen voor een miljoen dollar nog een keer terugkomen om de grote Bond-show te doen in 'Diamonds are Forever' (1971).

Connery was de robuuste, zongebruinde Schot met borsthaar tot aan zijn kin, die begin jaren vijftig had meegedaan aan een Mr. Universe verkiezing, derde was geworden, en zo de wereld van theater en film was binnengerold. Als Bond hoefde hij maar op een vrouw af te stappen, of ze troonde hem al naar haar slaapkamer. In 'You Only Live Twice' is hij op missie in Japan, als er ook in de film wordt gefilosofeerd over zijn aantrekkingskracht. 'Borsthaar', weet een Japanner, waarna Bond er droogjes op laat volgen: 'Een vogel maakt nooit zijn nest in een kale boom'.

Bond, in de jaren zeventig en de eerste helft van de jaren tachtig gespeeld door Roger Moore, drukt heel wat prachtige vogels aan zijn borst. In 'The Spy Who Loved Me' (1977) treffen we hem meteen in de eerste scène vrijend op een schaapsvacht voor een knetterend haardvuur.

Hoe Bond al die vrouwen in zijn armen kreeg, was voer voor filosofen en psychologen. Umberto Eco had het in 1965 al uitgedokterd. Hij had de Bond-boeken van de Engelse schrijver Ian Fleming vanaf de eerste publicatie van 'Casino Royale' in 1953 bestudeerd. In zijn publicatie 'Il Caso Bond' schetst hij de doorsnee Bond-girl als mooi en goed, maar ook als ongelukkig, zelfs frigide, vanwege gebeurtenissen in haar adolescentie. Het meisje voelt zich aangetrokken tot de slechterik. Maar door haar ontmoeting met James Bond verandert alles, ze ervaart de menselijke natuur in al zijn rijkdom. Bond bezit haar, maar zal haar uiteindelijk ook verliezen.

Eco's bevindingen brachten een lawine aan Bond-studies op gang. Niet alleen de boeken maar vooral ook de films werden de afgelopen halve eeuw tot in de kleinste details uitgeplozen. Zo ging Bond-afficionado Scott Murray voor zijn amusante studie 'In Bed With Bond' stap voor stap, en met een mathematische precisie, de Bond-films na om tot de conclusie te komen dat Bond helemaal niet zo'n grote verleider was.

In de boeken is de vrouw de verlokker, en in de films gaat het in de helft van de gevallen om wederzijdse verleiding. Al met al blijkt de vrouw vaker het voortouw te nemen dan de man. Het beeld van Bond als de grote veroveraar wordt daarmee aardig bijgesteld. Bond is zelfs een beetje bang voor vrouwen, iets wat volgens Murray terug te voeren is op Bond-schepper Ian Fleming die uit pure zenuwen voor zijn aanstaande huwelijk het Bond-personage in leven riep, een man die aan het begin van elk nieuw avontuur weer vrijgezel is. In de trailer van de nieuwe Bond-film 'Skyfall' antwoordt Bond op de vraag wat zijn hobby is: 'Resurrection!'

Toen 007 er eenmaal was vond Flemings echtgenote het maar een nare man, snobistisch en seksbelust. Hetzelfde valt op te tekenen uit de mond van Dame Judi Dench in de rol van M. In 'GoldenEye' (1995), waarin Dench debuteerde, noemt ze de Britse superspion een seksistische dinosauriër. Maar vraag is of Bond wel de Don Juan is die hem zo vaak wordt toegedicht. Uit Murray's studie komt een ander beeld tevoorschijn, van mooie, sterke, onafhankelijke vrouwen, en een gebroken man die moeite heeft zijn hart te openen.

De 23ste heet 'Skyfall'
De 23ste Bond-film 'Skyfall', geregisseerd door Sam Mendes, met Daniel Craig in zijn derde incarnatie als James Bond, gaat op dinsdag 23 oktober in wereldpremière in de Royal Albert Hall in Londen, in aanwezigheid van Prince Charles en de Duchess of Cornwall. Op woensdag 31 oktober, verschijnt 'Skyfall' in de Nederlandse bioscoop.

Vandaag, Global James Bond Day, houdt het Eye Filminstituut in Amsterdam een Bond-marathon, bestaande uit de klassiekers 'Dr. No', 'On Her Majesty's Secret Service' en 'The Spy Who Loved Me'. Op dezelfde dag wordt de titelsong van de nieuwe Bond-film 'Skyfall' gelanceerd, opgenomen met een 77-koppig orkest, en gezongen door Adele.

Hollywoodstudio MGM brengt in samenwerking met 20th Century Fox Home Entertainment een speciale Blu-ray Collection in omloop, met alle 22 Bond-films, van 'Dr. No' uit 1962 tot 'Quantum of Solace' uit 2008.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden