Naschrift Dana Ploeger

Zondagskind Michel Schaeffer pionierde bij bol.com

Michel Schaeffer (l) bij bol.com met collegadirecteur Daniel Ropers

Hij was jarenlang het creatieve marketingbrein van online warenhuis bol.com. Dat betekende knetterhard werken, maar ook genieten van succes. Michel Schaeffer hield niet van een bucketlist, liever leefde hij zijn droom.

Zijn hele leven heeft Michel Schaeffer het idee dat er een engel op zijn schouder zit. Hoe kan het anders dat het hem zo voor de wind gaat, zegt hij geregeld. Hij is gelukkig in zijn relatie, heeft een hechte vriendenclub, reist de wereld over en doet werk waar hij blij van wordt. Een zondagskind. Tot hij afgelopen voorjaar voor een onderzoekje naar het ziekenhuis gaat en direct hoort dat hij ongeneeslijk ziek is. “Kennelijk is mijn engel gevlogen”, zegt hij bij thuiskomst.

Michel, tot dan toe nooit eerder ziek geweest, gaat ermee om zoals hij in het leven staat: niet sippen, maar naar mogelijkheden kijken. Hij is geen man met een bucketlist, maar nu hij ziek is, wil hij nog graag met zijn vriendin Inge Peters trouwen. Dat gebeurt deze zomer. Michel wil pertinent niet in de slachtofferrol geraken - iets waar hij van gruwt. Je moet er iets van maken, vindt hij, ook als het tegen zit. Wanneer optie A en optie B niet werken, moet je zelf optie C bedenken, is zijn eigen motto. Zelf schrijft hij in zijn bedankbrief op LinkedIn: ‘Sta stil bij de betrekkelijkheid van het leven. Het kan écht zomaar opeens voorbij zijn. Doe wat met dat inzicht. Ik ben in ieder geval blij dat ik altijd mijn eigen pad heb gevolgd. Niet het leven leiden dat anderen van je verwachten, maar doen waar je zélf gelukkig van wordt. Ik heb mijn droom geleefd, zij het in een veel kortere vorm dan ik van plan was.’

Michel Schaeffer als jongen op school

Michel, geboren in 1967, is een man uit een stuk. Op zijn werk gedraagt hij zich niet anders dan thuis. Buren, vrienden, collega’s, ze karakteriseren hem allemaal op dezelfde manier: vrolijk, makkelijk in het contact, stabiel. Hij is gewoon zichzelf. Aan ego’s en opschepperij, niet ongewoon in de zakenwereld, heeft hij een hekel. Hij woont al twintig jaar in hetzelfde huis en is trouw aan zijn jeugdvrienden, die hij in de jaren zeventig in Capelle aan den IJssel leert kennen.

Elke dag stonden ze toen voor zijn deur: “Michel, wat gaan we doen?” Hij is dan al de leider, altijd vol ideeën en koersbepalend. Als puber zit hij dagenlang op zijn kamer te prutsen en muziek te luisteren: bij de eerste tonen van een liedje raadt hij de titel. Bruce Springsteen is favoriet. Aan lezen heeft hij zo’n hekel, dat zijn ouders hem als stimulans een dubbeltje geven voor elke bladzijde.

Gouden ingevingen

Als jongste zoon van hardwerkende ouders ziet hij in zijn jeugdjaren hoe zij gedreven zijn in hun vak. Hij heeft dezelfde zakelijke inborst als zijn vader Chris, facilitair manager, en de durf van zijn moeder Truus, die technisch tekenaar is. Met haar voert hij tot diep in de nacht gesprekken over het leven. En als hij ergens niet uitkomt, stapt hij op zijn vader af. Die komt niet met oplossingen, maar geeft handreikingen om zelf tot de juiste beslissing te komen. Dat liefdevolle gezin, samen met zus Andrea, geeft hem een stabiele start. Hoogtepunten zijn hun trektochten dwars door Europa.

Na een wat moeizame middelbare schoolperiode gaat hij bedrijfskunde studeren aan de Erasmus Universiteit, waaronder ook een jaar in New York. Daar gaat een wereld voor hem open; in het internationale studentenhuis maakt hij kennis met zoveel culturen. Dat maakt hem hongerig. Eenmaal terug in Rotterdam wil hij nog meer meemaken: voluit leven. Het liefst samen met studiegenoot Inge op wie hij verliefd is geworden. In Inge herkent hij eenzelfde drive. Met haar vormt hij dertig jaar een eenheid.

Op vakantie met zijn vrouw Inge Peters

Na enkele jaren werken in de farmaceutische industrie, onder andere in Amerika en Engeland, solliciteert hij in 2001 bij de start-up bol.com, dan nog een handjevol mensen werkzaam in een portacabin. Daar ontmoet hij Daniel Ropers, net zo’n gedreven type als hijzelf. Samen met hem en Huub Vermeulen vormt hij een ijzersterk directietrio, dat het bedrijf tot grote hoogten stuwt. Het is een tijd van pionieren, durf tonen en absurde stippen aan de horizon zetten. Zo bepalen ze tijdens een van hun eerste brainstormsessies een astronomisch hoge omzet: in tien jaar tijd naar 250 miljoen euro. Ze halen het met gemak.

Hun directievergaderingen beginnen meestal met flink filosoferen en ouwehoeren over politiek, de wereldeconomie of wat ze in het weekend beleefd hebben. Op dat soort momenten krijgt Michel geregeld een van zijn gouden ingevingen. Zijn voortdurende drijfveer komt voort uit zijn eigen nieuwsgierigheid en soms uit een ergernis. Als iets hem raakt, vaak zijn dat gadgets, nieuwe techno­logie of online ontwikkelingen, is hij niet te stuiten. Bij bol.com noemen ze hem de ‘gadgetkoning’.

De kunst van het lui zijn

Hij voelt feilloos aan hoe bepaalde dingen beter kunnen en gaat dan aan de slag: informatie vergaren, kennis opdoen, nadenken - soms wel héél lang nadenken - en dan beslissen. Een besluit valt pas als het van alle kanten klopt. Michel kan als geen ander een toekomstbeeld naar de realiteit halen. Zo is hij de bedenker van het online verkopen van tweedehands boeken bij het digitale warenhuis. Iedereen verklaart hem voor gek - je gaat jezelf toch niet beconcurreren? - maar het wordt een megasucces.

Michel is ook lui, hij noemt dat zelf de ‘kunst van het lui zijn’. Voor zaken die hem nauwelijks raken, komt hij de bank niet af. Hij delegeert graag, soms te vaak, erkent hij. En twijfelen kan hij ook, waardoor hij ontwikkelingen laat schieten. Zo denkt hij al jaren geleden na over hoe je eenvoudiger naar muziek moet kunnen luisteren dan met cd’s. Via wifi wellicht? Hij krijgt er de handen niet voor op elkaar. Als later Spotify zijn intrede doet, kan Michel zich wel voor zijn kop slaan.

Toch blijft hij bij dergelijke tegenslagen niet lang stilstaan. Van missers leert hij liever. Ook de terugkerende kritiek van reguliere boekhandelaren op de digitale boekenreus laat hij gemakkelijk van zijn schouders glijden. In de privésfeer is hij eveneens vaak de optimist. Michel en Inge hebben geen kinderen, maar daardoor hebben ze wel veel tijd voor hun beider carrières, verre reizen en gezellige tripjes met neven en nichten. Want hoe groot Michels zakelijke netwerk ook is, de kring van mensen voor wie hij door het vuur gaat, is klein: dat zijn Inge, hun families en enkele vrienden.

Portret, april van dit jaar Beeld Marco Teljeur

Onverwacht vertrek

Al voelen steeds meer mensen bij bol.com ook als familie. Het komt wel voor dat er ’s avonds heel laat nog een spoedtelefoontje komt uit het distributiecentrum. Michel twijfelt geen minuut, stapt in zijn auto en helpt mee met dozen inpakken. Alles draait om het bedrijf. De jaren vullen zich met hard werken, maar vooral met veel plezier, gekkigheid, snoepreisjes én succesmomenten. Zijn vele marketingprijzen vleien hem heus, maar veranderen zijn levenshouding niet. Na bijna vijftien jaar heeft Michel alles wel meegemaakt en kondigt hij vrij onverwacht aan te vertrekken. Er wordt flink druk op hem uitgeoefend te blijven, maar hoezeer hij zich ook met het bedrijf en de mensen verbonden voelt, hij weet dat hij nog iets anders wil meemaken.

Zijn dromen uitstellen wil Michel niet en zo reist hij enkele maanden met Inge door Australië. In de outback geniet hij van complete vrijheid en het niets moeten. Hij besluit zijn leven anders te gaan inrichten: meer zeilen, vaker thuis zijn, minder lange werkdagen. Eenmaal thuis rinkelt meteen de telefoon: aanbieding na aanbieding stroomt binnen.

Ondanks dat hij het zelf heel gewoon vindt wat hij heeft gepresteerd, komt er op veler verzoek in 2017 toch het boek ‘Het geheim van bol.com’. De laatste vier jaar werkt hij nog als commissaris bij enkele bedrijven en adviseert hij start-ups over groeistrategieën. Ook vraagt online warenhuis FonQ hem als interim-CEO, waar hij tot eind vorig jaar werkt. En hij koopt - iets waar hij altijd al van droomde, maar zichzelf nooit gunde - een dikke auto. De auto wordt wrang genoeg geleverd op dezelfde dag dat Michel het slechte nieuws krijgt over zijn ongeneeslijke ziekte. Zijn geluk is zomaar opeens op.

Michel Christiaan Schaeffer wordt geboren op 17 oktober 1967 in Rotterdam-Overschie en overlijdt op 21 augustus 2019 in Nieuwerkerk aan den IJssel.

Trouw beschrijft het leven van onlangs overleden heel gewone of bekende mensen. Heeft u zelf een tip voor Naschrift? Mail ons via naschrift@trouw.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden