Naschrift Wang Shuping

Zij voorkwam dat duizenden Chinezen hiv-besmet raakten

.

Wang Shuping 1959 - 2019

Volkomen onverwacht, tijdens een wandeling in de bergen bij Salt Lake City in de Verenigde Staten, kreeg Wang Shuping een hartaanval. In de jaren negentig was zij de heldin die in China een grootschalige hiv-epidemie onthulde.

Als dochter van een wiskundeleraar die voor de Kuomintang (de nationalistische partij die van 1928 tot 1945 het politieke leven in China bepaalde en na 1949 enkel nog actief was op Taiwan) had gevochten, had Wang Shuping een moeilijke jeugd gehad. Toen ze acht was, moest ze van school omdat ze weigerde zich af te keren van haar ouders. Later adopteerde een oom haar, en kon ze toch studeren.

In Henan werkte Wang als net afgestudeerd medicus in een centrum dat plasma verzamelde. China had een groot tekort aan bloed en zette overal in het land bloedbanken op. Boeren kwamen massaal af op de belofte dat ze een extraatje konden verdienen met hun eigen bloed.

Om zoveel mogelijk plasma te verzamelen, haalden laboratoria ter plekke het waardevolle bestanddeel uit het bloed. Het gebruikte bloed werd daarna teruggegeven aan de donateurs via transfusies. Zo konden de boeren meteen weer nieuw bloed geven. De slangetjes en naalden waren vaak niet of nauwelijks schoongemaakt. Resten oud bloed vermengden zich met het bloed van de donateur.

Niet getest

Wang ontdekte dat mensen met hepatitis C in hun bloed, gewoon mochten blijven doneren. Ze vreesde dat er ook hiv-besmettingen bij zaten, maar daar werd niet op getest: volgens de autoriteiten kwamen hiv en aids in die tijd alleen in het buitenland voor. Wang besloot van haar spaargeld het materiaal te kopen om bloed te testen. Willekeurig testte ze 408 bloedmonsters en tot haar grote schrik was 13 procent besmet met hiv.

Haar baas wilde er niets van weten. Nergens anders hadden medici dit soort meldingen gedaan, het kon dus niet kloppen. Wang moest haar mond houden, maar dat weigerde ze. Terwijl zij op de achtergrond bewijsmateriaal verzamelde, bracht gynaecologe en activist Gao Yaojie het verhaal naar buiten.

Haar heldendaad kostte Wang haar baan en haar huwelijk met een ambtenaar in de gezondheidszorg. Haar laboratorium werd aan gort geslagen en zelf kreeg ze klappen van tuig dat haar met stokken opwachtte. Om de druk te ontvluchtten, ging ze naar de VS, net als Gao Yaojie tien jaar later.

Toneelstuk

Wang koos Sunshine als nieuwe naam en ze trouwde opnieuw. Haar collega’s in het medisch onderzoekscentrum waar ze ging werken, wisten weinig over haar vorige leven. De Chinese wilde niet dat ze zich ongemakkelijk voelden, vertelde ze in augustus in een interview ter gelegenheid van een toneelstuk over haar leven, dat in Londen zou worden opgevoerd.

Met haar actie voorkwam Wang dat nog eens tienduizenden besmet raakten. “Ik besloot op te staan voor onschuldige mensen die geïnfecteerd waren. Ik was niet bezig met mijn eigen lot. Dat is de eerste regel als een dokter.” Meer dan een half miljoen Chinezen raakten in de jaren negentig besmet in de hiv-epidemie, zo erkende China in 2001. Pas in 1996 werden lokale donatiecentra verplicht om bloed op hiv te testen.

De afgelopen maanden ontving Wangs familie bedreigingen, de Chinese autoriteiten wilden het toneelstuk tegenhouden. Wang stierf zonder ooit terug te zijn gekeerd naar haar moederland. Maar niet zonder een staande ovatie tijdens de première van ‘The King Of Hell’s Palace’ in Londen, tien dagen voor haar dood.

Trouw beschrijft het leven van onlangs overleden heel gewone of bekende mensen. Heeft u zelf een tip voor Naschrift? Mail ons via naschrift@trouw.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden