null Beeld

ColumnEmine Uğur

Wel geld voor een uitkering, maar geen potje voor een kunstgebit

Emine Ugur

Hij nam schuchter plaats in de spreekkamer en knikte en schudde met zijn hoofd als ik iets vroeg, of gaf in het uiterste geval hele korte antwoorden. Zijn Ziektewet-uitkering was beëindigd, legde hij uit, en zijn aanvraag voor de Wia was afgewezen.

Naarmate het gesprek vorderde ebde zijn schaamte weg en begon hij te vertellen, zonder steeds zijn hand voor zijn mond te brengen, over zijn verlammende angst voor de tandarts als kind en hoe dat hem had beïnvloed in zijn latere leven. Toen hij deze angst had overwonnen en eenmaal in de stoel van de tandarts durfde te zitten, werden de tandartskosten uit het basispakket gehaald en was er opeens een nieuwe drempel voor hem ontstaan. Hij had namelijk schulden en met zijn inkomen kon hij een aanvullende verzekering niet betalen.

Zijn gebit takelde in een paar jaar tijd zo snel af, dat hij al zijn tanden verloor en daar zo ziek van werd dat hij niet meer kon werken. Hij beschreef de pijn waar hij elke dag mee leefde - ”alsof iemand de hele dag iets in mijn hoofd boort en mijn tandvlees in brand staat” - en de dertig kilo die hij was verloren, omdat hij niet meer kon eten. De kou die hij continu voelde, vanwege dat gewichtsverlies. Een tandarts had hem een begroting van 2500 euro gegeven voor een kunstgebit. Geld dat hij niet had. Het UWV wilde dat niet voor hem vergoeden - ”ze hadden daar geen potjes voor” - en verwees hem naar zijn aanvullende zorgverzekering. Die hij niet had, omdat hij die niet kon betalen. Maar het was zijn eigen verantwoordelijkheid om die af te sluiten, kreeg hij steeds weer te horen.

De zelfredzame burger

Terwijl hij dit vertelde rekende ik in mijn hoofd uit hoe deze man twee jaar lang een uitkering had ontvangen, omdat hij geen 2500 euro had en de samenleving, bij monde van het UWV, volhardde in het feit dat het zijn eigen verantwoordelijkheid was om die kosten zelf te betalen. Een bedrag, minder dan twee maanden bruto uitkering, waarmee hij weer gezond door het leven had kunnen gaan en weer had kunnen werken. We betaalden echter liever twee jaar een uitkering aan hem, dan dat we geld vrijmaakten voor zijn tandartskosten.

In plaats daarvan werd vastgehouden aan beleid dat gestoeld is op de modelburger die financieel, sociaal, cognitief, lichamelijk en psychisch zelfredzaam is. De burger die niemand nodig heeft en alles zelf doet. De burger waar er helemaal niet zoveel van bestaan, maar waar de politiek van de afgelopen tien jaar doet alsof die de heersende norm is en de rest allemaal parasiterende klungeltjes zijn die het liefst in ‘een hangmat’ liggen.

Uiteindelijk lukte het mij samen met een collega om dat geld vergoed te krijgen en na een paar maanden herstel kon hij moeiteloos aan het werk. Bijna drie jaar later dan nodig was geweest, als door overheidsinstanties niet was vastgehouden aan ‘de eigen verantwoordelijkheid’, die op het eerste gezicht lijkt op een kostenbesparende maatregel voor de samenleving, maar die ons achter de schermen uiteindelijk veel meer kost dan we willen weten.

Emine Uğur is sociaal dienst­verlener en een bekend twitteraarster (@overlistener). Om de week schrijft ze een column voor Trouw.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden