Nederlanders drinken in liters 8 procent minder koffie dan vijftienjaar geleden, maar geven er wel 20 procent meer geld aan uit.

Koffiecultuur

We drinken betere, duurdere en gekkere koffie. En ook minder

Nederlanders drinken in liters 8 procent minder koffie dan vijftienjaar geleden, maar geven er wel 20 procent meer geld aan uit.Beeld Brechtje Rood

Nederlanders drinken minder koffie dan vijftien jaar geleden, maar geven er wel veel meer geld aan uit. “Door de Senseo zijn we pas écht om koffie gaan geven.”

Een espresso macchiato met een extra scheutje soyamelk. Of een flat white van havermelk en een dubbele shot espresso. “Eerst bestelden klanten nog gewoon een zwarte koffie”, zegt Jeroen Veldkamp, eigenaar van koffiespeciaalzaak Coffeelab, met meerdere filialen door het land. “Soms misschien een cappuccino, maar de laatste jaren kan ik de vragen van klanten in de winkel amper nog bijhouden.“

Ook vermoedt Veldkamp, zelf Nederlands kampioen barista in 2003 en 2004 en inmiddels organisator van verschillende koffiebeurzen, dat zijn klanten veel meer geld uitgeven aan hun kopjes koffie dan tien jaar geleden. En daar heeft hij gelijk in. Volgens een rapport van de internationale marktonderzoeker Euromonitor drinken Nederlanders in liters 8 procent minder koffie dan in 2005. Daarentegen geven we wel 20 procent meer geld uit aan koffie, zowel in supermarkten als in horeca. Zo kochten we vorig jaar voor ruim 800 miljoen euro aan koffie in de winkels, terwijl dat in 2010 nog ruim 600 miljoen euro was.

Kunstzinnige koffie

Dat we minder koffie drinken, is volgens Veldkamp waarschijnlijk niet helemaal waar. Misschien wel minder liters, maar we combineren de koffie veel vaker met melk. Of melkvervangers, zoals haver, soya of kokosmelk. Geen zwarte lungo, maar een espresso met geschuimde melk. En bij voorkeur met een kunstzinnige decoratie, zoals een hartje of een dennenappel. “Zeker 50 procent van de koffies die wij verkopen is in combinatie met melkvervangers”, zegt Veldkamp. “Vooral haver, kokos en amandelmelk is heel populair.“

Mannen tussen de 19 en 79 jaar drinken gemiddeld bijna vijf kopjes koffie per dag. Vrouwen nuttigen er gemiddeld 3,5, blijkt uit cijfers van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu. Ook drinkt nog bijna 20 procent van deze leeftijdsgroep helemaal geen koffie.

Tussen 2007 en 2019 groeide het aantal koffiebranderijen in Nederland van 30 naar ruim 120, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek. Niet omdat we meer drinken, maar gewoon omdat we uit meer soorten koffie willen kiezen, zegt Veldkamp. “In supermarkten lag tot tien jaar terug nog net de dark roast en medium roast koffie, maar nu vind je ook bijvoorbeeld biologische koffie uit een regio in Kenia”, zegt Veldkamp. “Klanten betalen daar ook veel meer voor, en lijken dat niet erg te vinden. Mensen leven bewuster en willen het verhaal achter de koffieboon weten.”

De Senseorevolutie

2001: Douwe Egberts brengt de Senseo op de markt. De intrede van de koffiemachine is de start van een nieuwe vraag naar allerlei soorten koffies. Vooral de cappuccino wordt populair.

2005: Nespressomachines en de duurdere volautomaten volgen de Senseo op en betrekken steeds meer Nederlandse keukens.

2007: De horeca kan niet achterblijven. Consumenten vragen om meer variatie. Cafés en restaurants investeren in luxe espressomachines.

2015: De Latte Art, melkschuimdecoraties, wordt een hype. Ook komen er alternatieven voor gewone melk in de cappuccino en de koffieverkeerd, zoals soya- en havermelk.

De grondlegger van die drang naar bewuste koffie, zegt Veldkamp, is de Senseo. De koffiemachine van Douwe Egberts staat vandaag de dag niet te boek als kwalitatief hoogstaand, maar had rond de eeuwwisseling een spectaculaire intrede, zegt hij. Tot die tijd stonden in veel keukens kannen met filterkoffie wel uren te pruttelen totdat de helft weer door de gootsteen kon. “De Senseo kon ook één kopje leveren, dat was uniek”, zegt Veldkamp. “Men kreeg door dat de koffieboon veel meer te bieden had dan enkel de bekende oploskoffie.“

Daarna volgden de Nespressomachines en vooral de volautomaten als luxere en kwalitatief betere apparaten al snel. Het design van de koffiemachine was zo’n vijftien jaar geleden minstens zo belangrijk als de kwaliteit, zegt Veldkamp. Maar in de jaren daarna ging het meer en meer om kwalitatieve koffie. “Ook cafés en restaurants kochten machines van wel duizenden euro’s”, ziet Veldkamp. 

De laatste tijd lijkt juist de ouderwetse filterkoffie aan populariteit te winnen. Dat klopt volgens Veldkamp wel. “Je ziet dat het steeds meer is gedaan met die gekkigheid van melkdecoraties. Dat weten we wel. Maar de vraag naar kwalitatief goede koffie blijft wel overeind.”

Lees ook:

Een wereld zonder koffie? Wen er maar aan

Klimaatverandering bemoeilijkt de teelt van koffiebonen. Daarom serveert de Geen Koffiebar alles in een koffiemok, behalve koffie. Op deze manier waarschuwt Solidaridad voor een toekomst zonder koffie.

Te weinig personeel, te veel voedselverspilling in de horeca

De horecabranche bloeit zo uitbundig, dat er ook problemen opdoemen. Er is een groot tekort aan personeel en er wordt veel te veel eten weggegooid.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden