Beeld Loek Buter

ColumnDoortje Smithuijsen

Wat kies je tijdens je koffiepauze: de nuance van Jaap van Dissel of vlogger Tisjeboyjay die zin heeft in een feestje?

De laatste weken vroegen opvallend veel mensen mijn mening over Famke Louise. Reden: het 21-jarige socialemedia-icoon was met haar #ikdoenietmeermee-actie symbool geworden voor coronacomplotten en de ‘eigenwijze Nederlander’. De dag na haar veelbesproken Instagrampost werd ik gebeld door drie radio- en tv-zenders, allemaal met de vraag wat ik nou van Famke Louise vond.

Als ik zei dat ik geen mening had over ­Famke, vroegen de redacteuren door. Moest zij wel dit soort dingen kunnen zeggen tegen haar miljoenen volgers? Hoe zorgwekkend was het dat dit soort mensen een podium had in deze tijd? En hoe gevaarlijk is dat algoritme precies? Dat algoritme, dat ervoor zorgt dat meningen zoals die van Famke door zo velen gehoord kunnen worden?

De afgelopen maanden lijken we collectief een stoomcursus algoritmes gehad te hebben. De opkomst van het coronavirus en de complottheorieën daaromheen zijn een uitgelezen case study voor diegenen die nog niet begrepen hadden dat extremen scoren online.

Hoe kan het dat rapper Lange Frans voor veel mensen plotseling geldt als politiek kompas en vooraanstaand viroloog? Simpel: zijn ­online uitingen zijn raar en heftig, en mensen klikken nu eenmaal graag op rare en heftige dingen. Niemand wil tijdens zijn koffiepauze een genuanceerd verhaal lezen van Jaap van Dissel. Dan liever een aanklacht tegen de maatregelen van vlogger Tisjeboyjay, die wel weer eens zin heeft in een feestje. #freethepeople.

Zolang het scoort is het goed

Het grappige is dat we niet door lijken te hebben dat onze belevingswereld al jaren door meningen wordt geregeerd. Ook ‘traditionele’ media werken – zeker met het oog op de kijk-, luister- en abonneecijfers – volgens algorit­mische wetten: zolang het scoort, is het goed. En vaak is het zo dat ongefundeerde uitersten veel beter scoren dan feitelijke nuance. Aan talkshowtafels, in kranten, op de radio: overal worden meningen uitvergroot.

Als ik een artikel publiceer in een krant, is de kop en intro bijna altijd veel harder (en vaak ook negatiever) dan de inhoud. De hele zaterdagkrant van NRC mag vol goed uitgezochte, interessante verhalen staan – het best gelezen stuk is toch doorgaans de schreeuwerige ­clickbait-column van Youp van ’t Hek. Mijn ­persoonlijke algoritmische toppunt was waarschijnlijk dat ik onlangs gebeld werd door een talkshow met de uitnodiging mijn mening te geven over ‘Keeping up with the Kardashians’. Helaas, zei ik tegen de dienstdoende redacteur: ik had de realityserie nog nooit gezien. ‘Dat maakt niet zo veel uit’, antwoordde hij monter.

En ja, toen ik voor de vierde keer gebeld werd voor mijn mening over Famke Louise, ging ik overstag. Ik ben ook niet immuun voor mijn waarde binnen het algoritme. Mijn mening – ik dacht niet dat elke Famke-fan nu per se de anderhalvemetergrens zou doorbreken, maar het was wel zorgelijk dat dit soort berichten zo’n groot, jong publiek bereikten – leverde me twintig nieuwe Instagramvolgers op en ­dertig bezoekers op mijn website. En een ­onderwerp voor deze column. Ik hoop maar dat Trouw er een lekker extreme kop boven zet.

Doortje Smithuijsen is filosoof en journalist en schrijft om de week over de dilemma’s in de online-samenleving.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden