Oma Anneke Haaksman (75), moeder Glancy van Elst (44) en dochter Firy (16). Het drietal maakt zich vooral zorgen over de ouderenzorg. Firy: ‘Het is gewoon respectloos’.

Interview Prinsjesdag

Was vroeger echt alles beter voor de middenklasse? Drie generaties aan het woord

Oma Anneke Haaksman (75), moeder Glancy van Elst (44) en dochter Firy (16). Het drietal maakt zich vooral zorgen over de ouderenzorg. Firy: ‘Het is gewoon respectloos’. Beeld Werry Crone

De middenklasse heeft het zwaar en daar moet iets aan veranderen, klonk het uit menig mond in de aanloop naar Prinsjesdag. Om tafel met drie generaties: was vroeger alles beter voor de middenklasse? En hoe zien oma, moeder en dochter de toekomst? 

Prinsjesdag is altijd omgeven met zo veel gezéúr, zucht Firy (16). Met een halve glimlach: “Want niemand is natuurlijk tevreden.” Met haar pretogen kijkt ze naar haar moeder en oma, die aan dezelfde keukentafel zitten. “Gezeur, daar zijn wij niet van”, zegt oma Anneke Haaksman (75) hoofdschuddend. “Inderdaad”, zegt moeder Glancy van Elst (44). “Wat ons kenmerkt, is juist dat we altijd positief blijven.”

De drie generaties vrouwen aan de keukentafel in Utrecht kunnen dus niet zo veel met alarmerende krantenkoppen over de middenklasse waartoe zij behoren, die ‘in de knel is gekomen’ of ‘fiscaal is uitgeknepen’ en de laatste tijd veel politieke aandacht geniet. Het gaat om de mensen in rijtjeshuizen: de politieagent, leraar, de kleine ondernemer – volgens Mark Rutte ‘de ruggegraat van dit land’. 

Wie zijn best doet, komt vooruit, was altijd het idee. En dat staat op de helling, meende minister van financiën Wopke Hoekstra in de HJ Schoo-lezing. De middenklasse krijgt daarom naar verwachting vandaag extra aandacht. Vorige week lekten al voor deze groep gunstige koopkrachtcijfers. 

Een heel chill leven

Van de alarmerende berichten komt soms een vroeger-was-alles-beter-geurtje af en dat vindt oma Anneke onzin. “Groeide ik nu maar op!”, zegt ze. “Ik moest als oudste van zes kinderen heel hard werken thuis. Mijn ouders hadden een bakkerij, en toen ik op de basisschool zat fietste ik al tussen de middag naar de andere kant van het dorp om een halfje wit af te leveren.”

Firy: “Vergeleken daarmee heb ik een heel chill leven. Ik heb veel meer kansen en opties. Als ik maar hard werk, kan ik misschien wel beroemd worden of een eigen bakkerij openen.” Anneke: “Ik werkte naast de bakkerij ook nog buiten de deur, stofzuigen voor extra centen, zodat ik het een en ander voor mijzelf kon kopen. Ik heb een tijdlang in de horeca gewerkt. Toen ik kinderen kreeg, ben ik gestopt. Ik wilde dat mijn kinderen écht kind konden zijn, dus hoefden ze van mij niet eens af te wassen.”

Firy: “Van mijn generatie wordt vaak gezegd dat we lui zijn. En dat snap ik ergens wel; door zo hard te werken als oma leer je wel doorzetten en met tegenslag omgaan. Er zijn genoeg jongeren die dat niet kunnen, die depressief in de les zitten. Aan de andere kant ligt de lat nu veel hoger dan vroeger. Dat merk ik op school al; het is niet eens de vraag meer óf je gaat studeren.”

Glancy, tegen haar dochter: “Het maakt mij oprecht niet uit wat voor beroep jij kiest. Ik was niet zo vrij om te kiezen als jij. Mijn vader wilde dat ik stewardess werd. Ik heb braaf de opleiding gedaan, ook al vond ik het verschrikkelijk, en ben daarna mijn eigen weg gegaan.”

Verwend

Glancy is sinds haar 25ste ondernemer en heeft het niet altijd makkelijk gehad. Maar ze zou niet zo gauw zeggen dat ze als kleiner bedrijf gedupeerd is. “Je moet altijd keihard werken voor klanten, is mijn mening. Ik werkte als kledingcoach en dat is natuurlijk echt een luxeding. Daar gaan mensen tijdens een crisis geen geld aan uitgeven.” Nuchter: “Dus dan moet je wat anders bedenken.”

Momenteel begeleidt Glancy vrouwelijke ondernemers, schrijft Firy haar profielwerkstuk over wat ze later wil worden (ze weet het nog niet), en verzorgt oma Anneke een oudere vrouw en tennist ze actief om fit te blijven. Ze maken zich weinig zorgen, zeggen ze. Alhoewel, soms toch wel.

Firy leest overal dat haar generatie de eerste is die het minder goed krijgt dan de generatie van haar moeder. Omdat ze moet lenen om te studeren, er veel flexwerk is, en de huizen schaars zijn. “Ik wil graag volgend jaar naar Amsterdam verhuizen. Een geweldige stad met al z’n grachten en diversiteit. Maar dan wil ik niet op een klein kamertje wonen, en dat gaat natuurlijk niet lukken.”

Wat oma daarvan denkt? “Vind ik verwend!”, zegt zij gniffelend. Firy: “Vind ik zelf ook hoor.” Grote zorgen heeft ze ook niet. “Blijf ik toch gewoon wat langer bij mama wonen?”

Oma in het schuurtje

Er is eigenlijk maar één ding, als het gaat om de toekomst, waar oma, moeder en dochter zich zorgen over maken. “Of er een plek voor mij is, als ik ouder word”, zegt Anneke. Ze krijgt er waterige ogen van. Sinds alle verzorgingstehuizen dicht zijn, kunnen ouderen nergens meer terecht, zegt ze. Dáár mag volgens haar wel aandacht voor zijn op Prinsjesdag, vindt ze.

Firy, opeens fel. “Ik vind dat echt niet kunnen, dat we niet goed zorgen voor ouderen die ons land hebben gemaakt tot wat het nu is. Zij hebben soms zelfs voor onze vrijheid gestreden. Ik vind het gewoon respectloos. We gaan nu eigenlijk weer terug naar de tijd dat kinderen hun ouders in huis moeten nemen als ze oud worden.”

Glancy: “We zijn dat niet meer gewend, we hebben ouderen heel lang weggestopt, dat is eigenlijk ook raar. Nu is onze samenleving er niet meer op ingericht: ik kan niet zomaar stoppen met werken, ik heb een eigen bedrijf, ik moet onze huur betalen. Maar ik zou mijn moeder nooit aan haar lot overlaten.”

Anneke: “Ik zou het jullie niet willen aandoen.” Glancy: “Ach mam, ik richt zo het schuurtje voor je in!”

Lees ook:

De middenklasse heeft het zwaar, maar hoe komt dat zo?

De middenklasse zit klem, vinden politici. Hoe komt dat zo? En biedt de Troonrede plannen die daar iets aan doen?

Wopke Hoekstra wil strengere eisen aan immigratie

Minister Wopke Hoekstra besteedde in zijn HJ Schoo lezing ook aandacht aan de verslechterde positie van de middenklasse. Hoekstra meent dat een strenger immigratie- en integratiebeleid de Nederlandse middenklasse, de grootste groep Nederlanders met een gemiddeld inkomen, meer zekerheid biedt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden