Het consultTrainen

Wanneer gaat fanatiek sporten te ver voor een 17-jarige?

Vijf keer per week vertrekt hij met een tas over zijn schouder naar de sportschool. Hij is pas 17, maar bloedfanatiek. Hij wil ‘actief aan spieropbouw doen’, zo vertelt hij zijn oma. En daarbij legt hij zichzelf een ijzeren discipline op. Maar het sporten maakt hem gelukkig, hij zit beter in zijn vel. En, zien zijn ouders en grootouders: zelfs zijn schoolprestaties verbeteren erdoor.

Toch maakt zijn oma zich zorgen. Is intensief krachttrainen wel goed voor een 17-jarige? En is het strenge dieet­advies dat hij kreeg niet te veel van het goede?

Eerst dat intensieve trainingsschema. Dat kan weinig kwaad voor een 17-jarige, vertelt sportarts en voormalig topjudoka Jessica Gal. Als hij tenminste goed wordt begeleid. “Het is belangrijk dat je de oefeningen correct uitvoert en de juiste spieren belast, en niet bijvoorbeeld je rug als dat niet de bedoeling is. Als je te zware gewichten gebruikt, ga je compensatiemechanismen toepassen, gekke bewegingen maken met het risico op blessures.”

Jongens kunnen zelf zien of ze daar aan toe zijn

Daarom is het beter als de jongen niet in zijn eentje met een trainingsschema in de weer gaat, maar met een begeleider van de sportschool.

Omdat hij vijf keer per week traint, zal hij waarschijnlijk elke dag andere spiergroepen gebruiken, denkt Gal: de ene keer de benen, een dag later de borst, en daarna de rug. Dat is ook nodig. Als je traint breek je namelijk spiermassa af. Die bouwt zich weer op tot meer dan waarmee je begon: dat heet ‘supercompensatie’. Maar train je dezelfde spieren dagelijks, dan kan het zo zijn dat je minder spiermassa opbouwt, of zelfs vooral afbreekt.

In elk geval is 17 meestal een prima leeftijd om spiermassa te gaan opbouwen, zegt Gal. “Meestal is de groeispurt dan voorbij. Voor je puberteit kun je nog wel sterker worden, maar geen spiermassa opbouwen. Daarna, vanaf 16, 17 of 18 jaar, kan dat wel.” Jongens kunnen zelf zien of ze daar aan toe zijn: als ze niet meer groeien in de lengte. “Vaak word je op dat moment vanzelf al wat gespierder”, zegt Gal.

Is het eigen lichaamsbeeld een obsessie?

Dan het dieet. Oma is bezorgd dat kleinzoon met 3000 calorieën per dag te veel binnenkrijgt. Lolkje de Vries van het Voedingscentrum stelt haar gerust. “Een jongen van 17 heeft meer nodig dan mannen van boven de 31: zo’n 2700 calorieën. Met een actieve leefstijl, zoals deze jongen, mag dat 3100 zijn.”

Het dieetadvies heeft hij via internet gekregen, voor 15 euro. De Vries raadt aan om de bron te checken: zit er een expert achter de site, zoals een sportdiëtist? In elk geval ziet het menu dat oma meestuurde er ‘redelijk gezond’ uit. Het bevat onder andere melk, noten, fruit, kipfilet en rijst. De Vries verbaast zich wel over de twee sneetjes wit naast de vier sneetjes volkoren: alleen volkoren is beter. En ze hoopt dat de jongen niet elke dag hetzelfde menu hanteert. Want ook al is het gezond, dat is te eenzijdig.

Sportarts Gal heeft ook nog een psychologisch advies. “Ik zou als ouder wel willen weten wat er precies speelt. Een kind kan bijvoorbeeld ook te fanatiek trainen vanuit een minderwaardigheidsgevoel. Als dat erachter zit, bestaat de kans dat iemand doorslaat, en misschien naar middelen als hormonen grijpt. Houd een vinger aan de pols. Is het leuk, gezellig aan je lichaam werken? Of is het eigen lichaamsbeeld een obsessie?”

In Het Consult beantwoorden experts wekelijks gezondheidsvragen van lezers. Ook een gezondheidsvraag? Stuur een mailtje naar gezondheid@trouw.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden