DelenSociale media

Waarom mijn baby niet op Instagram komt

Niet op deze foto: Iris Hannema .Beeld Martijn Gijsbertsen

Delen klinkt als de ultieme kerstgedachte. We verzamelden ervaringen met het delen van vrienden, auto’s, verhalen, foto’s en eten. Maar is delen altijd iets fijns? Iris Hannema ziet op een bruiloft met lede ogen aan dat iedereen met z'n mobiel in de weer is: de bruid is binnen luttele seconden massaal gedeeld op sociale media. Ze neemt zich voor: haar aanstaande baby komt niet op Instagram. 

In de stromende regen rijden we door Carnoux-en-Provence, een Zuid-Frans stadje, geheel vergroeid met het gigantische Marseille. We bellen mijn schoonmoeder om te vragen waar Le Patio d’Emmanuel precies is, de feestzaal waar mijn zwager en zijn vrouw vanavond hun huwelijksfeest geven. Volgens de navigatie zijn we er al vier keer voorbijgereden, maar we zien het niet. Het blijkt aan een parkeerplaats van een klein winkelcentrum te liggen, mijn schoonmoeder staat zwaaiend vanonder een paraplu voor de deur.

De zaal, getooid in wit, met boeketten witte lelies, gouden hartjes gestrooid over de witte, ronde tafellakens, een dj op een podium en een spierwitte bank waar het gehuwde koppel straks neerstrijkt. Intussen weet ik wel dat het in het zuiden van Europa zo gaat, maar ik zal er nooit aan wennen: de meeste gasten komen te laat, in dit geval ruim twee uur.

Rond half negen is de zaal nog altijd halfleeg, maar de bruid besluit dat er voldoende gewacht is en komt binnen in een strakke witte bruidsjurk met sleep en maakt haar acte de présence door te dansen op swingende Comoriaanse muziek, afkomstig van de eilandengroep in de Indische Oceaan waar zij geboren en getogen is. Achter haar aan zwiert een dansende stoet vrouwelijke familieleden en met de haastige spoed van een beurshandelaar zwermt de fotograaf om haar heen.

Problematische combinatie

Wij, het joelende publiek, dansen mee, maar het blijft vooral een poging tot dansen omdat praktisch iedereen tegelijkertijd probeert foto’s met smartphones te nemen, een problematische combinatie in de feestzaal met gedempt licht. Precies zoals je dat tegenwoordig veel ziet bij kaarsjesuitblaasmomenten op kinderverjaardagen, examenuitreikingen, schoolvoorstellingen, amateursportwedstrijden, filmpremières en ongelukken, richt ook vanavond praktisch iedereen zijn telefoon op het lijdend voorwerp, de bruid.

Mij valt het op omdat ik mijn telefoon in het hotel heb gelaten, expres, omdat ik die versnipperde aandacht een vervelende bijkomstigheid van de mobieltjesgeneratie vind. Ik ben in gezelschap van mensen die niet echt aanwezig zijn, maar zich met volle concentratie richten op het resultaat van hun bezigheid: heel veel foto’s maken in de hoop dat er ten minste één goeie tussen zit. Het zal de bruid nu, al stralend en dansend tijdens haar glorieuze binnenkomst, een worst wezen. Dat alle gasten hun oplichtende schermpjes exclusief op haar richten geeft haar natuurlijk ook dat huwelijkse sterrenstatusgevoel, maar ze zal hier achteraf anders over denken. Al die foto’s die in de dagen daarop op socialemediakanalen van hun gasten opduiken; eerlijk is eerlijk: flatteus zijn ze niet.

Ook de entree van de bruidegom wordt, als hij dansend en zwaaiend met vijftig eurobiljetten (geheel volgens Comoriaanse traditie eert de bruidegom zijn bruid met geld en cadeaus) onthaald met een staande foto-invasie. Ook hij beweegt zich door een zee van handen als vuurvliegjes en lichtflitsen, en in veelvoud is mijn zwager rechthoekig gekadreerd en in lage resolutie te zien.

Spierwitte koningszetel

Nog voor de twee goed en wel op hun spierwitte koningszetel zijn neergestreken, is er al geen aandacht meer voor ze. De neuzen van de gasten zijn naar de grond gericht, ze scrollen door hun fotomap, checkend wat de fotovangst is, en het bruidspaar zit er een beetje verloren bij. Voor hen staat een groep mensen met gefragmenteerde aandacht: ze zijn er wel, maar ook weer niet.

Probeer mensen tijdens etentjes maar eens niet op hun telefoon te laten kijken. Dat kan zelfs ruzie opleveren; mensen willen deelbaar blijven, hun tijd is voor jou, maar ze blijven óók voor de buitenwereld beschikbaar. Half, half, een mens in stukken. Dus vinden er tegenwoordig etentjes plaats met mensen die intussen blijven appen, ‘even een zakelijk dingetje moeten afmaken’ en vrienden die voordat de bioscoopfilm begint nu.nl aan je voorlezen om je ‘even over het nieuws bij te praten’. Of je vanaf het toilet bellen ‘omdat ze dan eindelijk even rustig zitten’. Alles in één, met gezelschap als opvuller.

Voor mijn gevoel verhult die versplinterde aandacht de vrees voor wat zich manifesteert als we even helemaal niks doen.  Zoals de zeventiende-eeuwse Franse filosoof Blaise Pascal al observeerde en verwoordde láng voordat de mobiele telefoon werd uitgevonden: ‘Het treurige van de mensheid is het onvermogen alleen in een kamer te zijn.’ En zo voelt al die deelbaarheid nou precies. Even niet alles wat je meemaakt delen, zelfs als genodigde op een bruiloftsfeest, lijkt drijfzand te zijn geworden: als je er maar ver weg van blijft.

Beeld Martijn Gijsbertsen

De fotograaf die speciaal voor de Zuid-Franse bruidsavond is ingehuurd om inlijstwaardige foto’s te maken, spreek ik later op de avond, als hij even aanschuift aan het driegangendiner. Hij vertelt dat hij ook weleens trouwerijen heeft gedaan waarbij een telefoonverbod gold. Niet vaak, snelt hij erachteraan, maar een paar keer maakte hij mee dat het huwelijkskoppel hun gehele entourage had gevraagd hun telefoons thuis te laten of uit te zetten. De officiële foto’s kregen de gasten diezelfde avond mee als cadeautje op een usb-stick, of hij downloadde ze op een speciaal daarvoor geopende website. Met andere woorden: een telefoonvrije bruiloft (of verjaardag, familiefeest, jubileum) is de wens om de aandacht te focussen op de dag zelf, op de mensen die iets te vieren hebben, en in vol bewustzijn aanwezig te zijn.

Als mijn man en ik tegen drieën de feestzaal uit lopen, ik met mijn rode pumps in mijn hand, regent het nog steeds. De volgende ochtend stromen onze telefoons vol foto’s, op een aantal zijn wij dansend te zien. Eentje is loeischerp, een intiem moment vastgelegd, de rest is ook nog eens vreselijk lelijk, je ziet mijn zwangere buik, maar door de zwierende jurk lijk ik op de meeste foto’s vooral vadsig. Maar los daarvan: ik vind het niet zo fijn om ongevraagd sociaal gedeeld te worden.

Privésituatie

Mag dat eigenlijk zomaar, vraag ik me af: je foto’s geschoten op een besloten bruiloft of verjaardagsfeest van een familielid, een privésituatie, zonder toestemming op ieders sociale mediakanalen posten? Ik vraag het een paar weken later aan Charlotte Meindersma, jurist en fotograaf. Nee, is haar antwoord: dat mag niet.

In de praktijk vragen vrienden en bekenden elkaar natuurlijk niet (vaak) om toestemming, laat staan dat ze elkaar voor de rechter slepen. Het kan wel vervelende discussies of zelfs ruzie opleveren, waarin iemand je zou kunnen vragen de foto te verwijderen, maar ja: hoe vervelend is dat als er al vijftig likes onder staan, met andere woorden: als iederéén de foto leuk vindt, behalve één iemand: jij.

Jurist Meindersma stelt sowieso dat een bruidspaar of feestvarken in elk geval ‘huisregels’ mag opstellen voor hun eigen feestje en in die zin dus mag verbieden dat iedereen (behalve misschien de officiële fotograaf) foto’s maakt op de locatie. “Als je zulke regels niet stelt, geldt dat mensen voor zichzelf wel foto’s mogen maken en deze online mogen delen in de ‘strikte privésfeer’.” Precies: een kleine groep familie en vrienden, zoals een whatsappgroep, of iemand met een afgeschermd account én weinig volgers of vrienden. Maar waarom wéét niemand dit?

Kraamfoto's 

Zelf begeef ik me met mijn zwangere buik overigens in de richting van weer een heel andere precaire kwestie: sharenting (van het Engelse share en parenting, delen en ouderschap): ouders die elke stap in het leven van hun kinderen online delen. Ik heb ze intussen zien langskomen: kraamfoto’s van moeders die net bevallen in ziekenhuisbedden liggen – totaal niet klaar voor een online acte de présence – of tepels die per ongeluk van dichtbij te zien zijn omdat oma een foto van het gezichtje van de kleinzoon had willen maken. Foto’s die prima zijn voor jezelf, of voor je ouders, maar niet op Facebook. Maar hoe communiceer je dit met familie die niet kan wachten om dit heugelijke nieuws (online) te delen? Nee, dat wil ik niet.

Kinderen zouden online niet zichtbaar moeten zijn: niet voordat ze zelf over de inhoud kunnen beslissen. Mijn baby moet niet deelbaar worden, niet geliket kunnen worden, niet voorzien worden van commentaren en emoji’s van hartjes. Mijn wens is dat onze familie straks op kraambezoek komt zónder continu met telefoons in de weer te zijn, dat ze er straks gewoon zullen zíjn, niet half maar helemaal. 

Meer deelverhalen: 

Ex-expat Hagar Jobse schrijft over vrienden delen.

Expats weten het al lang. Nederlanders zijn niet zo makkelijk in het delen van vrienden en hun kringetje opengooien. Dat viel journalist Hagar Jobse (32) ook op toen ze na vijf jaar Madrid terugkeerde. Hier houden we vrienden strikt gescheiden. Ongezellig, vindt ze. Of biedt het toch voordelen?

Robert Visscher deelt zijn auto en meer

Al enige jaren doet Robert Visscher driftig mee aan de deeleconomie. Voor zijn gezin was de stap naar een deelauto vanzelfsprekend. Net als het delen van hun tuin, huis en nog veel meer spullen.

Marjolein Heemstra wil haar verhalen delen

Delen leek haar altijd iets moois, maar nu de verhalen die schrijver en theatermaker Marjolijn van Heemstra voor De Correspondent maakt slecht ‘gedeeld’ worden kruipt er iets naars onder de huid.

Over de fotografie van Martijn Gijsbertsen in dit nummer van Tijd is een filmpje gemaakt dat te zien is via trouw.nl/achterdeschermen 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden