Het ConsultLittekens

Waarom blijft een schaafwond zichtbaar?

null Beeld
Beeld

Voor het leven getekend. Iedereen stoot zich weleens, een ongeluk zit in een klein hoekje. Helaas kan zelfs de kleinste wond uiteindelijk een litteken opleveren. Daar is iets aan te doen, maar vaak zullen we moeten leren leven met onze oneffen huid.

Drie jaar geleden stootte een lezer zijn scheen tegen een spaanplaat. Het leverde slechts een schaafwond op, maar drie jaar later is nog steeds een bruine vlek zichtbaar. Hij vraagt zich nu af of zijn huid nog zal herstellen en wat hij had kunnen doen om een litteken te voorkomen.

We belden met Paul van Zuijlen, plastisch chirurg in het Rode Kruis Ziekenhuis in Beverwijk. De eerste vraag is gemakkelijk te beantwoorden: hij vermoedt sterk dat de huid donkerbruin zal blijven, als die na drie jaar nog niet helemaal hersteld is.

Maar hoe kan het dat de scheen niet meer huidkleurig wordt? Als een wond herstelt, maakt het lichaam twee soorten bloedvaten aan, om bloed aan en af te voeren. Volgens de littekenspecialist kleuren de aanvoerende vaten een herstellende wond rood. “Het lichaam breekt die vaten veel sneller af dan de afvoerende vaten, die de huid er wat blauw uit laten zien als de wond weer genezen is.”

Dat is niet de enige reden. Waarschijnlijk komt de kleur door een combinatie van factoren. Als de lezer op de plek van de wond een bloeduitstorting heeft gehad, oftewel een blauwe plek, dan is er waarschijnlijk wat ijzer uit de rode bloedcellen afgezet. Ook dat kan zorgen voor een donkere kleur. Ten derde maakt het lichaam op de plek van een oude wond soms extra pigment aan. Het lijkt de chirurg onwaarschijnlijk dat de aangestoten spaanplaat schuldig is aan de kleur van het litteken.

Een oudere huid herstelt beter

Onze getekende lezer merkt op dat zijn huid al 63 jaar dienstdoet, en is bezorgd dat die niet zo snel meer herstelt als jonger vel. Het tegendeel is waar. “Daar is een logische uitleg voor”, zegt Van Zuijlen. “Een oudere huid is wat losser. Dat komt een herstel ten goede. Juist jonge, groeiende kinderen hebben door een strakke huid grotere kans op lelijke littekens.”

De specialist merkt op dat de scheen voor iedereen een kwetsbare plek is voor wonden en dus voor littekenvorming. “Daar is de huid dun, er zit geen stootkussen onder. De scheen gaat snel over de hele breedte stuk. En zeker als de scheenwond wat dieper is, of is gaan ontsteken, kan het lichaam op die plek weinig opperhuidcellen aanmaken om het goed te laten herstellen.”

Helaas had de lezer weinig meer kunnen doen dan hij drie jaar geleden meteen deed: de wond snel schoonmaken en ontsmetten met Betadine. Als zich eenmaal een litteken gevormd heeft, is het verstandig die te verzorgen met littekencrème. Het neemt de functie van talg- en zweetkliertjes over en houdt de plek vet.

Langzaamaan steeds huidkleuriger

Hoewel het Van Zuijlen in dit geval niet gewenst lijkt, zijn er mogelijkheden om iets aan een litteken te doen. “Zeker bij sommige brandwonden vervangen we het litteken. We halen het weg, maar dat zorgt voor een nieuwe wond. Die verzorgen we zo dat er een iets mooier litteken ontstaat. Daarnaast kan men een litteken laten laseren. Ook zijn er crèmes die het pigment verminderen, maar die zou ik alleen gebruiken op recept van de dokter.”

Misschien vindt de lezer zijn litteken niet zo mooi, uit de mail blijkt niet dat hij er pijn door lijdt. Weg laten halen gaat misschien wat ver, maar Van Zuijlen sluit af met een positieve noot: “Het litteken gaat waarschijnlijk niet meer helemaal weg, maar zal langzaamaan steeds huidkleuriger worden.”

In Het Consult beantwoorden experts wekelijks gezondheidsvragen van lezers. Ook een gezondheidsvraag? Stuur een mailtje naar gezondheid@trouw.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden