null Beeld

FotoalbumMarietheres van Beeck

Verlangen naar de liefdevolle blik van mijn moeder

Marietheres van Beeck (67) herkent de blik van haar overleden moeder Maria Schulte Boriesmeyer als ze zichzelf in de spiegel aankijkt.

Noor Hellmann

‘Mijn moeder is van 1917, ik schat dat ze hier een jaar of negen was. De fotograaf was een vriendin van de familie die op bezoek was – wel bijzonder voor die tijd, een vrouw met een camera. Ik kijk met diepe ontroering naar de foto want ik herken mijn moeder in dat spelende meisje in de natuur: haar blik is zo vrij en zelfbewust, ze weet wie ze is. Ze is altijd zo gebleven: soeverein, natuurminnend en bijna altijd in een schort. Wij leerden van haar dat je, ondanks dat het leven soms zwaar is, mag dromen, spelen en je verwonderen. Haar grote talent was dat ze ons spelenderwijs de wereld heeft in geleid.

Als jongste van vijf kinderen groeide ze op op een boerderij in Oost-Westfalen in Duitsland. Er is veel tragiek in haar familie ­geweest, ze verloor haar vader toen zij acht jaar oud was. Het was haar redding dat ze Alfons, mijn vader, heeft leren kennen, via zijn jongste zus met wie ze in de klas zat op de landvrouwenvakschool.

Toen ze in 1942 trouwden, ging ze wonen op de pachtboerderij in het Münsterland waar de grootvader van mijn vader ooit was begonnen. Ze hebben zware jaren gehad: de oorlog, financiële problemen, misoogsten, in 1953 is een deel van boerderij afgebrand, mijn inwonende oom en oudste broer kregen tuberculose. Maar mijn ouders wisten zich staande te houden. Ze hielden veel van elkaar, dat gaf hun kracht.”

Aangrijpende brief

“Aanvankelijk werd mijn moeder niet zwanger, volgens de ­gynaecoloog moesten ze er serieus rekening mee houden dat ze geen kinderen konden krijgen, maar in 1944 is hun eerste zoon geboren. Kort daarna schreef mijn moeder een aangrijpende brief aan haar moeder, een soort testament eigenlijk voor het geval haar in de oorlog iets zou overkomen. Het gaat deels over zakelijke afhandelingen, maar de toon is ook emotioneel. “Weet dat ik gelukkig ben geweest”, schrijft ze en ze hoopt dat Alfons na haar dood een nieuwe vrouw zal vinden die voor het kind kan zorgen. Uiteindelijk hebben mijn ouders negen kinderen gekregen, ik ben de zevende in de rij.

De boerderij was een kosmos op zichzelf. Er woonden naast mijn oom ook mijn grootmoeder en telkens vier leerlingen die door mijn ouders werden opgeleid op het landbouwbedrijf. Ze hielpen ons groot te brengen. Zonder dat mijn moeder de uitdrukking it takes a village to raise a child kende, heeft ze op die manier onze wereld groter gemaakt. Als kinderen droegen we ons steentje bij, toch voelde het niet als moeten maar als een spel, het was: je mag en je kan en je bent nodig.

Mijn moeder bood ons ruimte om te spelen, een enkele keer deed ze mee. Dan hadden we bijvoorbeeld het kippenhok behangen en kwam zij op de koffie. Ze las ons ook veel voor, ze was dol op Astrid Lindgren. Met haar interesse in literatuur en geschiedenis maakte ze ons nieuwsgierig naar boeken. Ze was fantasierijk en speelde met taal, bedacht haar eigen woorden of gaf woorden een nieuwe betekenis. Ik heb daar net zo’n plezier in als zij had.”

Betovering

“De ochtenden dat ze ons meenam naar de melkweide hadden een betovering waar zij ons bewust van maakte: daar stonden de koeien, hun lijven zwevend boven de mist. Onderweg leerde ze ons de namen van vogels, planten en bomen. Op zulke momenten ervoer ik sterk haar nabijheid, iets waar ik erg naar verlangde. Ze deed haar best je te zien, maar dat lukte niet altijd: met negen kinderen had ze geen tijd om iets met jou alleen te doen. We hadden elkaar maar het was weleens eenzaam, je zwemt in de grote massa. Het was wij, niet ik. Ik merkte pas dat ik een ik was toen ik als achttienjarige in Münster in een kraakpand ging wonen.

Een paar jaar later ben ik op de fiets gestapt naar Amsterdam om voor een jaar naar de Rietveldacademie te gaan, maar al gauw wist ik: ik ga hier blijven! Terwijl de anderen trouwden en een gezin kregen bleef ik alleen – ik was een beetje mijn moeders zorgenkind, maar ze heeft me altijd gesteund in de keuzes die ik maakte.”

Ze bleef consequent zichzelf

“Rond haar zeventigste begon ze te dementeren, mijn vader was al overleden. Hoewel ze steeds meer achteruitging bleef ze consequent zichzelf. Ze stierf op haar 86ste, ook toen zij vlak voor haar dood opgerold als een embryo in haar bed lag, ging nog dat gezag van haar uit waarmee zij ons het leven heeft ‘in geslingerd’. Met haar liefdevolle blik is zij inmiddels onder mijn huid gekropen: soms zie ik die blik weerkaatst als mensen mij aankijken of als ik in de spiegel kijk.”

Wilt u ook geïnterviewd worden naar aanleiding van een bijzondere­­ foto? Mail dan naar fotoalbum@trouw.nl.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden