NaschriftFred Emmer (1934-2019)

Van onberispelijke nieuwslezer tot cultfiguur

Fred Emmer, 1979Beeld ANP Kippa

Fred Emmer was jarenlang hét gezicht van het NOS Journaal. Hij overleed vredig op Kerstavond, op 85-jarige leeftijd.

Keurig en onkreukbaar: het zijn woorden die vaak opduiken in beschrijvingen van Fred Emmer. De oud-nieuwslezer van het NOS Journaal overleed op 24 december op 85-jarige leeftijd. Hij gold lange tijd als één van de populairste nieuwslezers van Nederland.

Emmer was van 1962 tot 1987 betrokken bij het journaal, het langst in de rol van nieuwslezer. Gekleed in formeel colbert zat hij achter een bureau met papieren, hij las het nieuws nog echt vóór. Dat deed hij met een welluidende, zware stem en een gezicht dat geen enkele emotie verried. Zware gevechten in Beiroet, een demonstratie bij kerncentrale Dodewaard, natuurrampen, doden, Emmer meldde alles even zakelijk en onaangedaan, zoals het hoorde in die tijd.

Nooit versprak hij zich, op die ene hoestbui in 1985 na, die dan ook meteen legendarisch werd: Emmer kuchte zich live door een item over een explosie heen.

Het werk was een soort huwelijk, waarop hij uitgekeken was

Toen hij in 1987 afscheid nam van het NOS Journaal, was Emmer nog maar een jonge vijftiger. Maar het werk verveelde hem, hij noemde zijn dienstverband met de NOS ‘een soort huwelijk, waarop ik uitgekeken raakte’. Bij de NOS was inmiddels een verlangen ontstaan naar een modernere nieuwslezer met een vlotte presentatie; ze boden hem een vroegpensioenregeling aan. Zijn vertrek inspireerde Emmer tot het schrijven van ‘Opstappen’ (1989), een verhalenbundel over mensen die zich terugtrekken uit de maatschappij. 

Daarna ging Emmers carrière over zigzagwegen: hij maakte radio, bedacht onder meer formats voor tv-programma's en een tv-omroep voor singles, Tv Isolé. Ook schreef hij een boek met erotische verhalen, ‘Het mooiste van de verleiding is... eraan toegeven’, en werd hij columnist bij de Playboy. Hij vond erotische literatuur vaak van slechte kwaliteit, zei hij in 1992 in een interview. “De meeste verhalen beginnen meteen, zonder enige inleiding, bij Het Nummer. Ik wilde zien of ik het beter kon. En, hoewel het erg snel is geschreven, vind ik dat ik het beter kan.”

Van onberispelijk nieuwslezer tot pornografisch schrijver

De onberispelijke nieuwslezer en de pornografisch schrijver: veel mensen konden die twee lastig met elkaar rijmen. Daarom werd Emmer in 2006 nauwelijks meer genoemd in een taalkundig onderzoek naar sprekers van het algemeen beschaafd Nederlands. Van oudsher worden nieuwslezers beschouwd als goede voorbeelden, maar Emmer had zichzelf in de ogen van het publiek gediskwalificeerd, aldus onderzoeker Dick Smakman . “Als je je niet neutraal en degelijk genoeg gedraagt of boven het maaiveld uitsteekt, dan wordt ook je taal niet als neutraal genoeg beschouwd. Iemands uitstraling mengt met het oordeel over zijn spraak.”

Voor anderen werd Emmer juist een cultfiguur, zeker toen hij het controversiële VPRO-programma ‘Waskracht’ ging presenteren. Na twee seizoenen had hij genoeg van het amateurisme van de jonge makers. “Ik vond dat ik lang genoeg had rondgesparteld in het pierenbad van de VPRO.” Daarna presenteerde hij ‘Nieuws en Nonsens‘ bij de RTL5, al was het maar omdat hij niet herinnerd wilde worden als de man van ‘Waskracht’, zei hij tegen het AD. Maar hij vond het ook fijn dat programmamakers hem echt waardeerde. Zo zei een RTL5-redactrice tegen hem: “Wat iedereen een nieuwslezer vindt, dat ben jij”.

Lees ook:

Oud-nieuwslezer Noraly Beyer: Ik kan iedereen aanraden om te leren alleen te zijn

Oud-nieuwslezer Noraly Beyer (72) was in 2018 in het Amsterdam Museum te zien op de expositie ‘1001 vrouwen in de 20ste eeuw’. ‘Ik was het enige meisje tussen vijf broers.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden