NaschriftMary Twala (1939 -2020)

Vaarwel, zei zij, ik heb jullie alles van mijzelf gegeven

Mary Twala

Collega-acteur Mabutho Sithole zag Mary Twala eind jaren zestig voor het eerst acteren in het toneelstuk ‘Lifa’. “Ze speelde een vrouw die gaandeweg het stuk haar verstand verloor”, vertelde hij één dag na Twala’s recente overlijden aan de Zuid-Afrikaanse krant The Sowetan. “Ze was zo overtuigend in die rol dat wij ons als publiek na afloop oprecht zorgen maakten of alles wel helemaal in orde was in haar bovenkamer.”

Twala, een van de meest geliefde actrices van Zuid-Afrika, overleed op 4 juli in een ziekenhuis in Johannesburg. Ze was tachtig jaar. Ze stierf op de geboortedag van haar eerder al overleden echtgenoot Ndaba Mhlongo, over wie ze vaak zei dat ze hem altijd was blijven missen. Met Twala’s overlijden kwam een eind aan een carrière van zestig jaar. Ze schitterde zowel op het grote doek, als op tv en in het theater. De lange duur van haar loopbaan maakte dat zij een ster was voor elke generatie Zuid-Afrikanen. Ze ontving talloze acteerprijzen en kreeg vorig jaar uit handen van president Cyril Ramaphosa zelfs de prestigieuze Order of Ikhamanga-onderscheiding.

Ramaphosa stelde na haar overlijden dat Twala’s rollen de schoonheid, tragiek én humor van het leven in Zuid-Afrika verbeeldden. “Haar optredens lieten zien wat het betekent om Zuid-Afrikaan te zijn.”

Dat de in 1939 in Soweto geboren Twala ging acteren was toeval. Ze ging aanvankelijk in Johannesburg naar school, maar verhuisde in haar puberteit met haar tante naar Swaziland. Daar werd zij van school gestuurd, nadat ze ruzie had gekregen met een klasgenootje dat tot de koninklijke familie van dat land behoorde. Daarop pakte ze, zonder haar tante in te lichten, de bus terug naar het huis van haar oom in Johannesburg. Ze ging niet meer terug naar school. Ze vond werk in een fabriek en verdiende zo al jong haar eigen geld.

Toen haar zusje en een vriendin auditie wilden doen voor een muzikale productie van de in Soweto fameuze toneelschrijver Gibson Kente, werd ze meegevraagd omdat alleen zij de reiskosten kon betalen. Ze ging eigenlijk alleen om te kijken. Maar de auditie verliep niet goed. Haar zusje en de vriendin zongen hopeloos vals, vertelde Twala decennia later op haar kenmerkende humoristische wijze. “Ik denk dat Gibson zag hoe ik daar op reageerde. Ik sloeg mijn handen voor mijn oren.”

In plaats van haar zusje vroeg Kente, wel de ‘vader van het zwarte theater’ genoemd, Twala om in zijn nieuwste productie te spelen. Ze was negentien jaar oud. Ze zou in veel van Kente’s toneelstukken acteren: ‘Sikhalo’, ‘Lifa’ en ‘Mama and the load’. Veelal muzikale toneelstukken over het leven in de zwarte Zuid-Afrikaanse townships.

Via Kente kwam ze Mhlongo ­tegen, met wie zij begin jaren zeventig trouwde en één zoon kreeg. Mhlongo acteerde in televisieseries. Toen een tv-serie extra actrices zocht, belde hij zijn vrouw. “Ik las één regel uit het script en kreeg meteen de rol”, vertelde Twala. Zo rolde ze vanuit het theater de televisiewereld in. De stap naar film was daarna snel gemaakt.

Een van haar bekendste filmrollen is die van Sarafina’s grootmoeder in de film ‘Sarafina!’, die in 1992 op het filmfestival van Cannes in première ging. Over stoppen met acteren peinsde ze niet. Vorig jaar nog, op 79-jarige leeftijd, nam Twala in bergstaatje Lesotho de film ‘This is not a burial, it’s a resurrection’ op. Die ontving begin dit jaar op het internationale Sundance Film Festival veel lof.

Twala speelt in haar zwanenzang een 80-jarige weduwe die zich in haar dorp voorbereidt op haar dood, tot bekend wordt dat haar hechte gemeenschap plaats moet maken voor de aanleg van een waterreservoir. In haar weigering te wijken voor die zogenaamde vooruitgang, ontwikkelt zij een hernieuwde levenslust. Het was volgens haar tegenspeler Jerry Mofokeng de perfecte rol om afscheid mee te nemen. “Met die rol zei ze: Vaarwel, ik heb jullie alles van mijzelf gegeven.”

Mary Twala werd op 14 september 1939 geboren in Soweto en overleed op 4 juli in Johannesburg.

Trouw beschrijft het leven van onlangs overleden heel gewone of bekende mensen. Heeft u zelf een tip voor Naschrift? Mail ons via naschrift@trouw.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden