Extreme sport

Ultralopers willen het leven voelen

Beeld Ilse Van Kraaij

Is 100 kilometer hardlopen waanzin? Of is het de manier om het leven weer echt te voelen? De Britse auteur en ultrarenner Adharanand Finn deelt zijn geheimen met Nando Boers, die inmiddels ook lonkt naar zo’n ultieme ultrarun, ver weg van andere lopers.

Toen ik het doorkreeg was ik een jaar of tien: zonder schoenen ren je sneller over het zand. Ik wist dat, omdat enkele hardlopers die zojuist voor mij eindigden in de strandloop, blootsvoets langs de vloedlijn liepen. Het was rond 1980 en ik wilde ook op blote voeten rennen. Mijn vader stak daar echter een stokje voor: daar komt niets van in, veel te gevaarlijk, er ligt aangespoeld glas op het strand. Het tegenargument dat ik sneller zou lopen, haalde niks uit. Ik bleef rennen op sportschoenen.

Ik liep het liefst wilde wedstrijden, buiten de atletiekbond om georganiseerd. Er was zover ik mij herinnerde geen klok. Je liep niet op tijd, zoals nu in marathons. ‘Wat was je tijd?’ was geen vraag. Ik herinner me vooral de strandpaal waar ik omheen moest draaien na een kilometer of drie om terug te rennen naar de plek waar we met z’n allen die zondagochtend waren weggeschoten. Op die manier wist je precies hoeveelste je in de race lag. Na de race kreeg je een medaille of een vaantje. Meer niet. Zo maakte ik deel uit van de eerste hardlooprage. Wist ik veel. Ik rende.

Buiten de gebaande paden

Enkele periodes daargelaten ben ik altijd blijven hardlopen. Toch is er iets veranderd. Vroeger wilde ik sneller, nu wil ik vooral even verdwijnen. Weg van het asfalt, weg van de tijd en weg van alle andere lopers. Ik ren het liefst alleen, of nog beter: alleen in de regen. Zo wordt het helemaal stil om me heen. Dat buiten de gebaande paden rennen, maakte mij – en vele lopers met mij – nieuwsgierig naar ‘trail- of ultrarunning’, in Nederland ook wel ‘ultrarennen’ genoemd.

Het begon allemaal bij het boek ‘Los’ van mijn studievriend Diederik van Hoogstraten, die in Amerika die stiel heeft opgepakt. Door ‘Los’ begon ik drie jaar geleden om bij voorkeur op onverharde paden te rennen. Op vakantie lekker door de bergen en terug in Nederland door de duinen.

Meer boeken volgden. Ik besprak voor Trouw Scott Jureks ‘Naar het noorden’, over zijn recordtocht langs het 3500 km lange Appalachen-pad. Adembenemend materiaal. En toen het nieuwste boek van Britse journalist (The Guardian) en hardloopschrijver Adharanand Finn van ‘Lopen met de Kenianen’ uitkwam, wist ik gelijk: dat wil ik lezen. Ik had ‘The Rise of the Ultra Runners – a Journey to the Edge of Human Endurance’ (nog niet verkrijgbaar in het Nederlands) snel uit.

Adharanand Finn. Beeld Adharanand Finn

Om me verder te verdiepen in de aantrekkingskracht van het ultrarennen regelde ik een videogesprek met de ultra-goeroe Adharanand Finn zelf. Een mini-cursus ultrarennen in zeven stappen:

1. Stap uit je gemaksleven

“We zijn ver verwijderd geraakt van de natuur. De wildernis trekt en we willen die kant van onszelf weer voelen”, zegt Adharanand Finn. De stijgende populariteit van ultra-rennen is volgens hem een teken van deze tijd. Omdat ons leven zo gemakkelijk en gecontroleerd is geworden beulen we ons graag urenlang (Denk: meer dan 30 kilometer) af op paden in wouden, bergen, heuvels, rivierbeddingen, woestijnen en langs kustlijnen. In wedstrijden van 50 kilometer tot oneindig lang.

2. Voel de wildernis in jezelf

Ultra-rennen is voor sommige renners een serum tegen het moderne leven. Finn vertelt dat hij inmiddels de ‘wildernis’ in zichzelf voelt en dat de ervaringen in de ultra-wedstrijden hem in het dagelijks leven veerkrachtiger hebben gemaakt. Vastberadener ook. Dat ontwikkelde hij door het rennen van tien ultra’s in voorbereiding op de grootste van allemaal: de Ultra-Trail du Mont Blanc (UTMB) in Chamonix. Een slopende exercitie door de Alpen, waar de winnaar vorig jaar 20 uur en 44 minuten over deed. Finn had 22 uur langer nodig om de finish te bereiken.

3. Tijd krijgt een andere betekenis

Dingen waarover Finn zich voorheen opwond zijn nu pietluttigheden. “Een vliegtuig dat later vertrekt dan gepland? Vroeger dacht ik: oh nee, ik kom nu te laat. Nu haal ik mijn schouders op. Tijd heeft een heel andere betekenis gekregen. Ik ben ook oplossingsgerichter geworden en denk: ik heb wel voor hetere vuren gestaan.” Zoals daar zijn: instorting, uitputting, wanhoop, hallucinaties. Niet gek natuurlijk als je meer dan 100 kilometer gaat hardlopen.”

4. Let op signalen van je lichaam

Volgens Finn kennen ervaren lopers de signalen die hun lichaam afgeeft. Het lichaam is slim en bezit een sterke wil, die erg overtuigend is en ons laat stoppen of ten minste vaart laat minderen. De lopers die meedoen om te winnen lopen meer gevaar, stelt Finn. “Er werden in Chamonix een paar renners per helikopter van de berg gehaald omdat ze echt niet meer konden bewegen. Maar de meeste lopers komen niet in die toestand terecht, je moet wel enorm ver gaan om je lichaam over die grens te dwingen.”

5. Omarm je dierlijke gevoelens

Finn vertelt dat je tijdens zo’n uitputtingsslag continu met jezelf in conflict bent. Hij is blij dat hij telkens weerstand wist te bieden aan die stem die zei dat het idioot was door te gaan met deze waanzin, dat het ook nog eens gevaarlijk is omdat je wilde dieren kunt tegenkomen en van vermoeidheid van een berg kunt vallen. “Ultra’s doen dit allemaal om al rennend de geest zo uit te putten dat je het gevoel hebt te verdwijnen in het grote zwarte gat van de vergetelheid. Die dierlijke gevoelens ervaren we als zeer prettig.”

6. Geniet van het zwarte gat

Dat zwarte gat is geen leegte, maar een sensatie vol gevoel en emotie. “Die nietsigheid is erg aangenaam. Die gemoedstoestand bereiken is de grootste aantrekkingskracht van ultra-rennen. Zoals de Japanse marathonmonniken hun geest zo uitputten dat die ermee ophoudt. Dat die innerlijke stem zwijgt, omdat je geest in de gaten krijgt dat je toch wel doorgaat. Het enige wat je doet is bewegen. Die doorbraak is erg vredig.”

7. Laat je niet opjutten door de hype

De immense groei van deze sport heeft ook een keerzijde. Finn ervaart zeker nog wel dat ‘wildernis’-gevoel, maar bij grote wedstrijden als in Chamonix voelt dat wel tamelijk gekunsteld. Zo staan er hulptroepen klaar om gestrande renners te redden uit benarde situaties en pronken veel hardlopers met hun gelikte uitrusting, bestaande uit de meest geavanceerde materialen, wonderdrankjes en het nieuwste energierijke voedsel. Toplopers hebben ook nog eens marketingteams en sponsors om zich heen. “Die wedstrijden zijn niet spontaan, terwijl ultra-running juist de pretentie heeft puur natuur te zijn. Hierdoor verliest het inderdaad wel wat van zijn charme. Het is wellicht een wereld die niet helemaal eerlijk is tegenover zichzelf en daar worstelt het ultra-rennen wel mee.”

Met al deze tips in handen zit ik nog steeds met mijn eigen verlangen. Ik wil inderdaad ook verder rennen en langer, en ook dat tijdloze gevoel ervaren. Net als Finn ervaren hoe heerlijk het is te rennen zonder dat het ene bal uitmaakt. Rennen zonder intentie, alleen maar de omgeving beleven, je lichaam ervaren en zo in de leegte van je hoofd komen.

Er blijft alleen één paradox over waar ik niet uit kom. Als ik langer wil lopen dan ik ooit gedaan heb, zal ik dat moeten meten. Zal ik toch een klok moet hebben. De oplossing is een pragmatische gedachtensprong: eerst lopen met de klok om hem daarna thuis te laten. Het is een opoffering die ik me zal moeten getroosten. De paradox van het ultra-rennen: om het ene te bereiken moet je het andere accepteren.

Adharanand Finn: ‘The Rise of the Ultra Runners – a Journey to the Edge of Human Endurance’ (Guardian Faber Publishing, € 13,99). Op zoek naar een ultrarun in Nederland? Op hardlopen.nl vindt u een kalender van alle hardloopevenementen in Nederland.

Lees ook:

Een fit lijf en heel veel serotonine? Word triatleet

Sportredacteur Eline van Suchtelen (32) traint sinds kort voor triatlons. Ze nam zich voor om het rustig aan te doen, maar dat lukt niet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden