De zintuigen vanEls Visser

Triatleet Els Visser over haar schipbreuk: ‘Bij elke triatlon doorsta ik een fractie van wat ik toen voelde’

Els Visser leed in 2014 schipbreuk en moest acht uur achtereen zwemmen naar een eiland. Na het ongeluk werd ze triatleet.Beeld Patrick Post

Triatleet Els Visser (30) kijkt uit naar de dag dat ze niet meer gezien wordt als dat meisje dat schipbreuk leed, maar vooral als topsporter. Deze week verschijnt haar autobiografie Geen zee te hoog.

VOELEN - De ontlading na een race is mijn ultieme gevoel

“Bij elke race die ik doe, ga ik de strijd aan met mezelf. In zo’n triatlon ben ik helemaal op mezelf aangewezen. Al die maanden trainen, het keiharde werken, de strijd met mijn lichaam op de dag zelf, alles komt samen. Toen ik vroeger als kind meedeed aan wedstrijdzwemmen wist ik bij de 100 of 200 meter heus dat ik zou finishen. Bij een Ironman, waarbij je 3,8 kilometer zwemt, 180 kilometer fietst en 42 kilometer hardloopt, is dat zeker geen gegeven. Onderweg kan er zoveel gebeuren, ik weet nooit of ik het red.

Wanneer ik dan toch over die finish ga, geeft me dat zoveel kracht. Zoals bij de Ironman in Maastricht die ik in 2018 won: die laatste 500 meter met mijn familie en vrienden joelend langs de kant. Al die impulsen en prikkels die dan binnenkomen zijn niet te beschrijven. Dat intense gevoel komt diep vanuit mijn binnenste: een ontlading van de meest pure emoties, gevoelens van trots ook. Alles komt uit mezelf, ik heb dan echt het ­uiterste moeten geven om er te komen. Met dergelijke uitputtingsslagen bewijs ik steeds opnieuw aan mezelf dat ik leef. In volle potentie. Overigens heb ik die houding ook buiten de race. Elke kans die voorbijkomt grijp ik aan.”

HOREN - Goed luisteren zorgt voor betere prestaties

“Ik leg veel druk op mezelf, ik wil graag steeds beter presteren. Ook om mijn sponsoren gelukkig te maken. Dat vind ik weleens lastig van mezelf. Om de beste te worden, moet ik luisteren naar mijn coach Cameron Watt, die ik honderd procent vertrouw. Het is fijn een expert te hebben die weet wat het beste voor je is. Wat wel lastig is: ik wil eigenlijk altijd meer. Als hij dertig minuten rustig lopen opgeeft als training, dan worden het vaak veertig minuten. Ik weet dat ik niet zo ongeduldig moet zijn en dat ik beter naar zijn adviezen moet luisteren, maar ik ben nu eenmaal heel onrustig.

“Mijn eerstvolgende doel is het wereldkampioenschap van de Ironman op Kona, Hawaï, in oktober, daar moet je je elk jaar opnieuw voor kwalificeren. De reis ernaartoe vind ik ook heerlijk om te beleven: ik geniet intens van mijn trainen in de natuur, in de bergen – zoals deze maand in Oostenrijk – het reizen, het vrije leven, diverse culturen ervaren en veel mensen ontmoeten. Ik vind dat allemaal prachtig, maar het liefst ben ik morgen al bij mijn einddoel. Dat heb ik mijn hele leven al. Terwijl ik weet dat wachten of langer trainen doeltreffender is.”

Beeld Patrick Post

RUIKEN - Aan geuren herken ik waar ik ben

“Mijn leven is stevig veranderd de afgelopen jaren. Mijn vriendinnen van de middelbare school en ik kunnen daar hartelijk om lachen. Zoals nu met mijn boek. Nu ja! Dat hadden we nooit kunnen denken, dat ik interviews zou geven en in talkshows zou zitten. Heel onwerkelijk. 

“Ik ben opgegroeid in Glimmen, een klein dorpje bij Groningen. Daar liep alles een paar jaar achter in de tijd, wat zorgde voor een prettige naïviteit en onwetendheid. Mijn broer en ik speelden altijd buiten met onze skelter, we hoefden niet op het verkeer te letten of op mensen die kwaad konden doen. Onze ouders lieten ons heel vrij in onze keuzes. Welke sport we ook deden, ze gingen mee en stonden dag en nacht voor ons klaar. Dat waardeerde ik vroeger niet zo, maar nu des te meer. Zo fijn, zo veilig. De afgelopen maanden was ik door de corona­­pandemie langere tijd bij mijn ouders. Ik geniet enorm dat er even voor me wordt gezorgd. Bij hen kan ik helemaal mezelf zijn.

“Ik woon afwisselend in Australië en Europa. In het begin van het jaar woon ik in Australië – het is lekker overwinteren daar – en train ik met mijn vaste groep, daarna verkassen we naar St. Moritz in Zwitserland. Vanuit­­ ons basiskamp doen we in de zomer mee met verschillende Europese wedstrijden.

“Aan geuren herken ik waar ik ben. In Australië is dat de geur van het strand en de zee, in Zwitserland de geur van dennen en schone berglucht. En als ik het wasmiddel van mijn moeder of de geur van stamppot ruik, weet ik dat ik thuis ben.

“Het bestaan van een topsporter is eenzaam, ik ben veel alleen. Daarom ben ik erg blij met mijn grote vangnet, dat veel atleten niet hebben opgebouwd. De meeste kennen alleen de sportwereld. Ik begon pas op mijn 26ste en had al van alles meegemaakt in de echte wereld met veel vriendinnen. Dankzij die ervaringen maak ik me nu minder druk als mijn coach narrig uithaalt, dat ken ik maar al te goed van mijn opleiding geneeskunde. Tijdens mijn coschappen leerde ik voor mezelf op te komen en kritiek niet altijd persoonlijk op te vatten.”

Over Els Visser

Els Visser (Haren, 1990) is professioneel triatleet. Ze woont afwisselend in Australië, Nederland en Zwitserland. Ze traint samen met de Australische coach Cameron Watt in het Trisutto-team. Haar eerste grote winst was de Ironman Maastricht in 2018. Nu traint ze voor de wereldkampioenschappen op Kona, Hawaï. 

Voor ze aan triatlons begon was ze een gemiddelde sporter, ze liep graag hard en zwom incidenteel. Ze studeerde geneeskunde en genoot vooral van het Utrechtse studentenleven. Ze is basisarts en voltooide in 2019 haar promotieonderzoek bij chirurgie. 

Haar leven nam een andere wending toen ze tijdens een reis door Indonesië in 2014 schipbreuk leed en het overleefde door acht uur te zwemmen naar een eiland. Over dat ongeluk, haar sportcarrière en haar jeugd schreef ze het boek Geen zee te hoog dat deze week verschijnt bij uitgeverij Boekerij.

KIJKEN - De dood in de ogen kijken verandert je blik

“Ik word in de triatlonwereld vaak voorgesteld als de vrouw met dat bizarre verhaal: het meisje van de schipbreuk. In 2014 was ik in mijn eentje aan het backpacken in Indonesië en maakte een boottrip van vier dagen naar de Komodo-eilanden tot de boot midden in de nacht water maakte. Ik weet nog het angstige moment dat er ineens een flinke golf water over ons heen spoelde. Het was geen acuut angstmoment zoals bij een auto-ongeluk van een paar seconden, maar dit ongeluk duurde uren, zelfs dagen. Ik was toen zeker in de veronderstelling dat er een einde aan mijn leven zou komen. Mijn vader zei later: ‘Je keek de dood in de ogen’. Dat klopt wel.

“Veel mensen denken dat er een directe link is tussen de schipbreuk en de triatlons die ik nu doe. Ik weet het niet zo zeker. Ik was nog jong en in ontwikkeling, misschien had ik zonder dat ongeluk dit pad ook wel gekozen. Ik wilde altijd al meer. Ik weet wel dat ik na de schipbreuk meer voluit ben gaan leven. Als iets me energie geeft, ga ik er echt voor. Ik focus op het nu en niet op mijn leven over vijf of tien jaar. Inmiddels ben ik zes jaar verder en zou ik het geweldig vinden als ik vaker als topatleet wordt voorgesteld aan iemand. Ik kijk uit naar het moment dat de andere triatlonmeiden bang voor mij zijn omdat ze tegen mij moeten racen.”

INTUITIE - Mijn onderbuikgevoel zei: ‘Ga zwemmen’

“Als ik toch een verbinding zie tussen het ongeluk en mijn topsportcarrière, dan is het dat ik bij elke triatlon wel een fractie doorsta van wat ik toen voelde. Misschien zoek ik dat gevoel onbewust zelfs op door steeds die fysieke grens over te gaan en het uiterste van mijn lichaam te vragen. Net als toen. Na de schipbreuk dobberden we de hele nacht rond in een te kleine reddingsboot. Bij het eerste daglicht zag ik in de verte een puntje, dat moest een eiland zijn. De andere opvarenden wilden wachten op redding, maar in mijn hoofd had ik allerlei berekeningen gedaan: hoe groot was de kans dat we door een boot zouden worden opgepikt? Niet groot, vermoedde ik.

“Ik had twee keuzes: wachten of zwemmen. Hoewel geen van beide opties me een positief gevoel gaven, had ik toch een sprankje hoop het eiland te bereiken. Ik wilde veel liever in actie komen. Uiteindelijk was het mijn onderbuikgevoel dat zei: ga zwemmen Els. En de Nieuw-Zeelandse Gaylene gaf me het laatste zetje. We lagen naast elkaar in het water. Ik keek haar doordringend aan en vroeg: ‘Wat gaan we doen, Gaylene?’ Ze antwoordde: ‘Let’s swim’. Dus zwommen we naast elkaar, de hele dag. Als het erop aankomt, trek ik kennelijk toch mijn eigen plan. Als ik er nu aan terugdenk, denk ik: heb ik dat gedurfd?”

Beeld Patrick Post

PROEVEN - De onvergetelijke smaak van modderwater

“Acht uur later bereikten we compleet uitgeput het strand van een vulkanisch onbewoond eiland. We waren verbrand door de zon, hadden dorst en wisten dat we iets moesten drinken. We vingen elkaars urine op in plastic flessen die we vonden. Tot we een paar wilde zwijnen zagen scharrelen rond een poeltje. De smaak van dat modderige, ijzerachtige water, dat we dronken met holle grasstengels vergeet ik nooit meer. Toen wist ik: we gaan het redden. Uiteindelijk voer een jacht voorbij dat ons oppikte: op twee opvarenden na, die helaas nooit zijn gevonden, is iedereen gered.

“Nu zes jaar later, keer ik me zeker niet van het ongeluk af. Ik stop het niet weg, dat lukt ook niet, want mensen spreken me er nog wekelijks op aan. Soms zoek ik het bewust op. Op momenten dat ik aan zee ben, daal ik in gedachten altijd even af naar dat moment van toen. Naar die uren zwemmen naar dat stipje aan de horizon. Dan voel ik die ervaring van toen weer door mijn lijf gaan en word ik overspoeld door emoties. Met het zand onder mijn blote voeten weet ik weer: ik laat dit leven niet aan mij voorbijgaan.

Toch denk ik niet dat ieder mens per se zo’n bizar ongeluk nodig heeft om te voelen dat je leeft. Zelf vond ik het wat vroeg voor een autobiografie, maar na het verzoek van een vierde uitgever gaf ik toe. Wellicht kan mijn verhaal inderdaad anderen inspireren. Wat ik doe is natuurlijk vrij extreem, dat wil niet iedereen. Maar iets meer activiteit aan je leven toevoegen mag wel. Als je dat doet ga je je een stuk beter voelen: sporten brengt energie maar ook ontspanning. Ik zie zoveel mensen die op een plek zijn beland en waar ze soms al op jonge leeftijd vastgeroest zitten. Terwijl ze stiekem nog een wens hebben. Mijn ervaring is: als je ergens dat innerlijke stemmetje hoort: ga ervoor. Probeer het. Zet die stap richting het onbekende. Vertrouw erop dat je het kunt. Durf je eigen weg te gaan. Durf kansen te grijpen. Durf weg te zwemmen van de groep.”

Lees ook:

De lockdown kan de eilandbewoner in ons naar boven halen

 In 1719 verscheen Daniel Defoe’s roman ‘Robinson Crusoe’. Hoe overleefde hij 28 jaar op een afgelegen eiland? Zes inzichten voor de lockdown.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden