Tanco Noorlander op tournee in Italië, in 1983.

NaschriftTanco Noorlander (1958-2021)

Tanco Noorlander was een oerexistentialist die uren over geluid kon praten

Tanco Noorlander op tournee in Italië, in 1983.Beeld

Geluidstechnicus en drummer Tanco Noorlander was een stille kracht die letterlijk uren over geluid kon praten. Hij was graag op zichzelf, en als je fiets kapotging, dan kon het zomaar zijn dat die ineens verdween en een dag later weer gerepareerd en wel voor je neus stond.

Karin Sitalsing

Eigenlijk kan broer Hans zich niet herinneren dat Tanco zijn fascinatie voor muziek en geluid ooit níet had. Het bond hen, de broertjes waren onafscheidelijk, samen gingen ze naar concerten: Ekseption, Focus, Livin’ Blues, en als ze bij elkaar waren ging het altijd over muziek. Dan werd er een liedje opgezet, zaten ze zwijgend te luisteren, en vervolgens barstten de discussies los.

Het ouderlijk gezin was tamelijk getroebleerd, hun ouders waren nogal beschadigd uit de Tweede Wereldoorlog gekomen. Beiden maakten zij een bombardement mee: vader in Dresden, moeder op Walcheren – zij verloor daarbij haar vader. Daar spraken ze niet over, en al helemaal niet waar de kinderen bij waren. Kwam er iets op televisie over de oorlog, dan werd er snel weggezapt. Vader was beroepsmilitair, het gezin verhuisde daarom veel: Tanco werd geboren in Barneveld, maar woonde ook in Voorthuizen, Breda, Zwolle en Heino. Toen Tanco een jaar of achttien was, scheidden zijn ouders. De trauma’s werkten door in de kinderen. Tanco was de enige die er niet over praatte. Dat bleef zo. Wie hem naar zijn vader vroeg, kapte hij af: dat was verboden terrein.

Oogcontact tussen de wiskundeformules door

Als rechtgeaarde puber had Tanco een pesthekel aan school, het meest aan wiskunde. De leraar had hem en zijn maat Edwin al zo ver mogelijk uit elkaar gezet, maar toch vonden ze een manier om keet te trappen. Van de ene kant van het lokaal naar de andere, tussen de wiskundeformules door, zochten ze oogcontact. Tanco speelde dan luchtdrum, Edwin luchtgitaar: zo playbackten ze samen geluidloos Stairway to Heaven.

Edwin is Edwin Heath, die Tanco vond in de liefde voor muziek, met wie hij in verschillende bands zou spelen en tot zijn dood bevriend zou blijven. De eerste was Doctor OJ’s heavy metal music machine – een jaar of vijftien waren ze – die voornamelijk covers speelde: Led Zeppelin, Procol Harum. In de bus van woonplaats Heino naar school in Zwolle zat Tanco met zijn drumstokjes op zijn benen te trommelen, net zo lang tot die gevoelloos werden.

Na het vwo studeerde Tanco een blauwe maandag filosofie. De laboratoriumopleiding die volgde hield hij al voor gezien vóór hij zijn boeken diende te kopen. Maar: die opleiding bracht hem wel een andere liefde, die voor de stad Groningen. Daar zou hij nooit meer weggaan.

Eind jaren zeventig trokken er krakers in het leegstaande Oud Rooms Katholiek Ziekenhuis, vanaf 1981 werd bewoning toegestaan en een woongemeenschap van zo’n 250 mensen was een feit. Een perfecte plek voor Tanco, die erg op zichzelf was, maar toch soms behoefte had aan mensen om zich heen. Hij was een van de eerste bewoners.

Altijd op zoek naar perfectie

Een opleiding had hij niet, de liefde voor geluid wel, en al snel werd hij geluidstechnicus, eerst bij het Grand Theatre, later in de kapel van het ORKZ. Dat deed hij met eindeloos veel geduld. Altijd op zoek naar perfectie, ook als dat betekende dat hij er uren mee bezig was, het moest goed of het moest niet. En als er gaandeweg het concert toch iets misging, wist hij het altijd te fixen.

In zijn vrije tijd was hij altijd aan het knutselen, bouwde zijn eigen luidsprekers of een achtsporenmachine, en oude radio’s vertimmerde hij. Een oerexistentialist, die eindeloos dingen kon uitdenken en daar dan weer prachtig over vertelde. Hij was niet extravert, maar als hij eenmaal op zijn praatstoel zat en een onderwerp hem interesseerde, hield hij niet meer op. Over de reizen die hij had gemaakt, op de fiets door Amerika. Over sterrenkunde. Maar zijn favoriete gespreksonderwerp bleef geluid.

Tanco Noorlander (r) met zijn band op tournee in Italië, in 1983. Beeld
Tanco Noorlander (r) met zijn band op tournee in Italië, in 1983.

Beslissingen nam hij weloverwogen en hij liep nooit weg voor de gevolgen. Toen hij verslaafd raakte aan drank en speed weigerde hij hulp. Vaak boden broer Hans en schoonzus Iene aan te helpen of professionele hulp in te schakelen, maar daar wilde hij niets van weten: hij deed het helemaal alleen. Cold turkey.

Eigenlijk deed hij alles zo: op zijn manier, op zijn voorwaarden. Hij genoot van sociale contacten, maar alleen als hij daar zin in had, en hij kwam altijd te laat, soms uren. Sprak je hem daarop aan, dan kon hij heel boos worden. Als de telefoon ging, nam hij vaak niet op, en zelf contact initiëren deed hij al helemaal niet, het moest altijd uit de ander komen.

Dat was niet persoonlijk, hij was gewoon geen allemansvriend. Iene noemt hem “een heel gevoelige, zachtaardige, beschadigde jongen”. Heel selectief met alles: met wat hij deed, maar ook met de mensen die hij in zijn leven toeliet. “Hij had absoluut een gebruiksaanwijzing, maar je voelde aan alles dat hij van je hield.”

Rock-’n-rollbestaan

Tanco’s rock-’n-rollbestaan – vrijgezel, muziek, nachten doorhalen, motorrijden – stond haaks op het huisje-boompje-beestjeleven van zijn broer en schoonzus, dat hij maar ‘kleinburgerlijk’ vond. Hij had ook niets met kinderen, al was hij wel een enorm coole oom voor neefje Erik en nichtje Esther. Beiden herinneren zich na dertig jaar nog precies dat ze op zijn drumstel mochten spelen, en toen Erik interesse toonde voor sterrenkunde, nam oom Tanco hem achter op de motor mee naar het planetarium in Franeker.

In hoeveel bands Tanco uiteindelijk heeft gespeeld weet niemand precies, maar het moeten er minstens zestien zijn geweest. Een daarvan was Supertamp, zelfverklaard ‘flikkertheaterband’, een rocktheatergroep die zich inzette tegen de onderdrukking van homo’s. Voorman was Dick Smit, de enige vaste relatie die Tanco ooit had. De bandleden trokken eind jaren zeventig, begin tachtig, het land door met de show Vitriool en vaseline en deden veel stof opwaaien. Toen Provinciale Staten vergaderden over de verdeling van cultuurgelden hadden zij de boel flink wakker geschud door uit protest hun kleren uit te trekken. Zaten ze daar in hun blote toges op de publieke tribune.

‘Met Tanco was je verzekerd van kwaliteit’

Zanger en schrijver Bill Mensema kende dit verhaal uit de kranten, en toen hij Tanco kort daarna ontmoette was hij aardig starstruck. De band waarin Mensema zong, Crimes of Nature, zocht een nieuwe drummer. Tanco kon altijd maat én overzicht houden en, aldus Mensema, ongelooflijk strak spelen. “Met hem was je verzekerd van kwaliteit.”

Een keer, tijdens een tournee in Italië, moesten ze stoppen voor een spoorwegovergang. Tanco liet iedereen uit de bus stappen, niemand snapte waarom. Uiteindelijk zaten ze drie kwartier in het gras te picknicken voordat die trein eindelijk voorbijkwam. Tanco, man van de wereld, kende het relaxte Italiëgevoel.

De rock-’n-roll, de constante blootstelling aan geluid, eiste zijn tol. Hij kreeg tinnitus, het maakte het onmogelijk om nog op te treden. Hij kocht een speciale koptelefoon om zijn werk als geluidstechnicus te blijven doen. De piep in zijn oren maakte contact met anderen nog lastiger, hij meed groepen, en als hij eens bij Hans en Iene at en iemand liet bestek vallen, dan kromp hij ineen van de pijn.

Tanco als kind. Beeld
Tanco als kind.

Gitaren en versterkers om de kist, zijn motor erachter

Tanco zou tot zijn dood in het ORKZ blijven wonen. Vaak zat hij buiten in de tuin met de krant en een kop koffie, met een of meer katten naast zich of op schoot, en wie voorbijkwam kreeg een groet en een glimlach, soms een praatje.

Tanco was kwetsbaar, had veel onder de leden. Naast tinnitus had hij reuma en artrose, en zijn verslaving had haar sporen nagelaten. Hij was bang voor dementie, zeker nadat zus Josje die diagnose had gekregen. Het gaf Hans en Iene rust te weten dat er een beetje op hem werd gepast in de woongemeenschap. ‘Mijn zelfgekozen familie’, noemde Tanco zijn medebewoners liefkozend. Toen hij een jaar of zes geleden een aneurysma kreeg, was het een van hen die hem in allerijl naar het ziekenhuis bracht en hem zo wegsleepte voor de poorten van de dood.

Dat ze hem soms dagen niet zagen waren zijn huisgenoten wel gewend, maar toen Tanco op een maandag niet kwam opdagen bij een vaste hondenuitlaatafspraak, gingen ze toch even kijken. Een hartaanval was hem fataal geworden. Honderden mensen namen afscheid van Tanco in ‘zijn eigen’ kapel. Op het podium zijn drumstel, gitaren, versterkers om de kist, zijn motor erachter. Spectaculair belicht, als een concert. Geen rouwauto, maar een knalgele bus. Drummers begeleidden de kist. Er werd een vuurpijl afgeschoten. Out with a bang.

Tanco Noorlander werd op 25 maart 1958 geboren in Barneveld en overleed op 15 november 2021 in Groningen.

Trouw beschrijft het leven van onlangs overleden heel gewone of bekende mensen. Heeft u zelf een tip voor Naschrift? Mail ons via naschrift@trouw.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden