Gezondheid

Stoppen met roken? Een game moet jongeren helpen

Beeld ANP

Jongeren die roken willen maar al te graag stoppen, stelt Hanneke Scholten in haar promotie. Maar de hulp die ze daarbij nodig hebben, is er nauwelijks.

Het lijkt een doorsneespelletje voor een smartphone. De speler bestuurt een rennend poppetje, dat onderweg zoveel mogelijk schermen met willekeurige afbeeldingen moet raken. Zo verdien je punten. Behalve als het scherm een foto van een sigaret, of een rokende man of vrouw vertoont. Daar moet het poppetje juist in rap tempo voorbij rennen, anders volgen er strafpunten. “Het spel is dat je alleen de sigaretten negeert”, zegt Hanneke Scholten (28). “Zo leer je jezelf in bedwang te houden.”

Ze is het brein achter HitnRun, het spel dat toch minder doorsnee is dan het lijkt. Scholten promoveerde er onlangs op aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. De game helpt rookverslaafde jongeren te genezen van hun chronische nicotinewens. Via verschillende elementen in het spel, maar ook even ter afleiding, als de drang naar een sigaret opborrelt. HitnRun moet de eerste zijn in een reeks van nieuwe games en andere hulpmiddelen voor rokende jongeren.

En daar is veel behoefte aan, ziet Scholten. Voor jongeren in Nederland is nauwelijks aandacht als het gaat om hulp bij rookverslavingen. Nicotinepleisters, anti-rookcampagnes, elektronische sigaretten en groepsgesprekken in verslavingsklinieken bieden al hulp, maar veelal alleen aan volwassen rokers, stelt Scholten. Onderzoek toont volgens haar aan dat de zogeheten interventies voor volwassenen veelal niet werken bij jongeren tussen de 16 en 25 jaar. Die kunnen minstens zo verknocht zijn aan een sigaretje als hun oudere verslavingsgenoten, maar lopen in hun afkickproces tegen heel andere problemen aan.

Roken is voor jongeren een groepsbezigheid

“Voor jongeren is hun sociale omgeving heel belangrijk. Ze zijn vaak gewend om in groepsverband te roken. Als ze willen stoppen, hebben ze daarom veel steun van elkaar nodig”, zegt Scholten. “Oudere rokers vinden de ervaringen en motieven van leeftijdsgenoten juist helemaal niet zo relevant, maar hebben andere behoeften.” Het aantal volwassenen en jongeren onder de zestien jaar dat rookt, daalt. Maar jongeren tussen de 16 en 25 jaar zijn de laatste jaren juist meer gaan roken, stelt Scholten, die zelf zegt nog nooit een sigaret te hebben aangeraakt.

Hanneke Scholten over de game HitnRun.

Er zijn wel wat hulpprogramma’s voor jongeren, maar de werking daarvan is nauwelijks bewezen, zegt Scholten. Ze zegt dat 98 procent van de volwassen rokers is begonnen voor hun 21ste levensjaar, maar concrete hulp is er voor die jonge leeftijdsgroep niet. “Veel mensen maken de denkfout dat jongeren überhaupt niet willen stoppen met roken, maar dat is niet waar”, verklaart Scholten. “Ik heb met heel veel jongeren gesproken. Ze willen juist graag stoppen, maar hebben net als volwassenen hulp nodig.”

Rookvrije school

In het preventieakkoord staat onder meer dat scholen per augustus dit jaar rookvrij moeten zijn. Een goed streven, zegt Scholten. “Maar leerlingen krijgen daar nog geen hulp bij.“ Ze onderhoudt veel contact met scholen, vooral roc’s. In het middelbaar beroepsonderwijs roken de meeste jongeren. Games voor op de smartphone of laptop moeten wat Scholten betreft uitkomst bieden, omdat ze jongeren enthousiasmeren.

Drie maanden na het onderzoek met HitnRun, waarbij 142 proefpersonen via het spel van hun rookverslaving af probeerden te komen, bleek 30 procent van de deelnemers nog steeds gestopt met roken. Dat is best hoog, vindt Scholten. Maar tevreden is ze niet. “Sommigen vinden gamen helemaal niet leuk of willen andere soorten spelletjes. En we kunnen de effectiviteit nog lang niet voldoende meten, daar is meer onderzoek voor nodig.”

Helpt zo’n spelletje op de telefoon nou echt? Het is belangrijk, zegt Scholten, dat gamers tijdens het spelen veel met elkaar in contact komen via de chat in het spel. “Het gaat erom dat jongeren elkaar motiveren en leren controle te krijgen over hun rookwens”, zegt Scholten. Het spelletje duurt niet langer dan vijf minuten, precies de tijd voor het roken van een sigaret. “We moeten meer naar jongeren leren luisteren, om zo met hulpmiddelen te komen die aansluiten op hun behoeften.”

Longen herstellen na stoppen met roken

Als mensen stoppen met roken, lijken hun longen zich te herstellen van de genetische schade. Britse onderzoekers ontdekten dat ex-rokers verrassend veel gezonde cellen in hun longen hadden. Het is nooit te laat om te stoppen met roken, schrijven ze in het vakblad Nature.

De onderzoekers bekeken het DNA in de longcellen van drie rokers, zes ex-rokers en zeven personen die nooit hadden gerookt. Bijna alle cellen van de rokers hadden genetische schade, tot wel 10.000 mutaties per cel. Een kwart van de cellen had de potentie om tot een tumor uit te groeien. Bij de ex-rokers was 40 procent van de cellen gezond.

Het is een kleine studie, de onderzoekers moeten voorzichtig zijn met hun conclusies. Ze kunnen ook niet precies verklaren wat er gebeurt, andere schade door roken zoals longemfyseem blijft onomkeerbaar, maar hun resultaat geeft een eerste aanwijzing hoe het kan dat rokers die stoppen, de kans op longkanker weten te verlagen.

Lees ook:

Kan stoppen met roken je conditie verslechteren?

Mensen die gestopt zijn met roken, klagen soms dat ze zich slechter zijn gaan voelen. Of zit dat gevoel tussen de oren?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden